“Bệnh dịch” của ngành công nghiệp ôtô

 Thứ hai vừa qua (22/12), Toyota Motor vừa có một dự báo gây sốc – đó là thua lỗ ở năm tài chính này trong việc kinh doanh xe hơi lần đầu tiên trong 7 thập kỉ vừa qua. Đây cũng là dấu hiệu mới nhất của sự suy thoái mạnh mẽ của ngành công nghiệp này trên toàn cầu sau nhiều năm thu được lợi nhuận kếch xù và mở rộng nhanh chóng.

Theo nghiên cứu của công ty CSM Worldwide, việc sản xuất xe hơi trên toàn thế giới đã tăng trung bình 3% hàng năm từ đầu thập kỉ. Tuy nhiên, CSM cũng dự báo, do doanh số bán hàng sụt giảm ở hầu hết các khu vực do kinh tế yếu kém và thắt chặt tín dụng nên các công ty sản xuất xe hơi sẽ cắt giảm sản xuất khoảng 10% vào năm tới.

Liệu các nhà lãnh đạo có tìm ra liều thuốc cho cuộc khủng hoảng này?

“Doanh số bán hàng đã giảm mạnh đến mức phải giảm sản xuất để theo kịp xu thế,” ông Michael Robinet, Phó Chủ tịch của CSM dự báo về ngành công nghiệp xe hơi toàn cầu.

Doanh thu lại tiếp tục giảm trong 3 tháng vừa qua khi người tiêu dùng gặp nhiều khó khăn khi vay nợ để mua xe. Do đó, các công ty xe hơi đã phải đóng cửa các nhà máy để giảm kiểm kê và tiến hành các bước khác để tiết kiệm kinh phí.

Theo công ty HIS Global Insight, sản xuất xe hơi toàn cầu giảm 16% vào quý 4. Ông George Magliano, giám đốc công ty nghiên cứu ngành công nghiệp ôtô Bắc Mĩ nói: “Sự sụp đổ này còn mạnh mẽ hơn bất cứ sự tiên đoán hay thực tế diễn ra nào trước kia”.

Ngành công nghiệp này có khả năng sản xuất nhiều hơn rất nhiều so với nhu cầu của người tiêu dùng. Hầu hết những “đại gia” trong làng sản xuất ôtô đã cho xây dựng nhà máy ở các thị trường như Ấn Độ, Trung Quốc và Brazil với kìvọng vào hàng triệu người mua xe lần đầu khi thâm nhập những thị trường này.

CSM dự đoán rằng các công ty xe hơi có đủ nhà máy để sản xuất ra 90 triệu chiếc xe một năm. Tuy nhiên, công ty này cũng nói rằng những nhà máy này sẽ chỉ sản xuất khoảng 66 triệu chiếc vào năm 2008 và thậm chí còn ít hơn vào năm 2009.

Ba “đại gia” đang vất vả chiến đấu ở Detroit đã đang phải cắt giảm sản xuất ở Mỹ thấp đến các mức sản xuất từ những năm 1950. Tuần trước, Tổng thống Bush đã phê duyệt khoản vay liên bang lên đến 17,4 tỉ đô-la để cứu cho GM và Chrysler khỏi phá sản.

Tuy nhiên, sự suy thoái này cũng đã chạm đến cả những hãng mạnh nhất, trong đó có cả “gã khổng lồ” Toyota. Hãng này vừa dự kiến một năm thua lỗ trong quá trình hoạt động đầu tiên của mình kể từ năm 1938, lần đầu trong công việc kinh doanh của nó.

Tại Hội nghị tin tức thường niên ở Nagoya, Nhật Bản vào thứ Hai vừa qua, hãng này thông báo rằng việc thua lỗ diễn ra vào năm tài khóa kết thúc vào tháng Ba này. Hãng khước từ không đặt kế hoạch bán hàng toàn cầu cho năm 2009.

“Những thời kì khó khăn đang tấn công chúng ta nhanh hơn, rộng hơn và sâu hơn chúng ta dự tính,” ngài Katsuaki Watanabe, Chủ tịch Toyota nói. “Đây là cuộc khủng hoảng chưa từng có trong lịch sử đòi hỏi phải có hành động khẩn cấp.”

Chủ tịch Toyota Motor

Toyota vừa đưa ra những dự báo ảm đảm và chắc chắn hơn trong những tháng gần đây và đã bị buộc phải tiến hành các bước bất thường sau khi báo cáo rằng 8 năm lợi nhuận kỉ lục liên tiếp đã dừng lại ở năm nay. Ví dụ như ở Mỹ, hãng đã cho tạm nghỉ nhà máy ở Mississippi và đưa những công nhân nhàn rỗi vào các lớp học ở nhà máy sản xuất xe tải ở San Antonio, bởi vì cần rất ít người cho dây chuyền sản xuất.

Những nhà phân tích nói rằng sự cải cách nền công nghiệp có thể trở nên tồi tệ hơn vào năm tới do những hãng yếu hơn bị buộc phải dừng kinh doanh hoặc bị các đối thủ cạnh tranh mạnh hơn thôn tính.

“Chỉ còn là vấn đề thời gian trước khi tất cả những hãng sản xuất ôtô lớn đều thua lỗ,” Koji Endo, một nhà phân tích ôtô ở Tokyo làm việc cho công ty chứng khoán Credit Suisse nói.

Các hãng ôtô đã dần dần giảm bớt kế hoạch sản xuất ở Mỹ từ mùa xuân nhưng cũng dần chậm lại để phản ứng ở các khu vực khác. Ngoài việc cắt giảm sản xuất để cân bằng với nhu cầu đang giảm, các công ty ô-tô đang trì hoãn hoặc hủy bỏ kế hoạch các nhà máy mới ở những nước như Thái Lan và Nga.

“Đây sẽ là xu hướng chung của toàn bộ hệ thống,” ông Magliano nói. “Năm tới hầu như sẽ không có sự tăng trưởng nào.”

Tuyên bố của Toyota nhấn mạnh thêm những gì mà những lãnh đạo cấp cao ở Detroit đã nói với những nhà hoạch định chính sách trong suốt các cuộc trưng cầu dân ý của Quốc hội về yêu cầu trợ giúp liên bang rằng không một công ty nào có thể miễn dịch khỏi sự sụt giảm và khủng hoảng tín dụng toàn cầu.

Toyota, được đặt làm đối trọng để vượt qua GM, luôn vỗ ngực tự hào là nhà sản xuất ô-tô lớn nhất thế giới đã nói rằng hãng này vẫn hi vọng sẽ bổ sung vào lợi nhuận ròng của năm tài khóa do những cống hiến của hãng này vào các ngành kinh doanh không phải là ôtô.

Tuy nhiên, hãng này đã chậm lại con số xe hi vọng sẽ bán được năm nay xuống còn 8,9 triệu, trong khi dự báo ban đầu là 9,5 triệu.

“Sự thay đổi của nền kinh tế thế giới đã lớn ở mức một trăm năm mới có một lần,” ngài Watanabe nói.

Ông cũng nói rằng Toyota sẽ hoãn việc đầu tư vào các nhà máy mới ngoài nhà máy ở Mississippi, và hãng này sẽ giảm sản xuất ở một vài nhà máy để chuyển đổi đơn. Hãng này thậm chí còn không dùng các máy sấy tay ở một vài văn phòng để tiết kiệm chi phí.

Các hãng khác cũng ở hoàn cảnh tương tự. Hyundai Motor và Kia Motors của Hàn Quốc đã đồng cắt giảm doanh số 12,5% và cũng nói rằng sẽ đóng băng tiền lương cho những nhà lãnh đạo để đối phó với tình trạng nhu cầu mua xe sụt giảm.

“Bệnh dịch” cũng đã lan sang châu Âu. Tuần trước, Fiat mở rộng chương trình đóng cửa tạm thời các nhà máy ở Italia thêm 2 tháng nữa đến tận tháng Hai. Công ty của Ý này cũng thông báo rằng hạng mục kinh doanh ô-tô của hãng cần phải có một đối tác để sống sót qua cuộc khủng hoảng kinh tế. PSA Peugeot Citroën, hãng sản xuất xe hơi của Pháp đã tạm thời cắt giảm sản xuất của hàng chục nhà máy trên cả nước vào vài tuần gần đây.

Honda Motor, hãng sản xuất xe hơi lớn thứ 2 ở Nhật đã dự đoán rằng lợi nhuận của hãng vào năm tài khóa tới sẽ giảm 2/3 vào tuần trước. Chủ tịch công ty, ngài Takeo Fukui nói về một “sự thay đổi đột ngột” trong hoàn cảnh phải đối mặt với nền công nghiệp toàn cầu, một “môi trường kinh doanh khó khăn” và một “sự sụt giảm doanh số mạnh mẽ” từ giữa tháng 9.

Các công ty ở Detroit vừa đóng cửa hàng chục nhà máy và cắt giảm hơn 150.000 lao động trong vòng 3 năm qua. Tuy nhiên, tình hình tồi tệ về doanh số bán hàng sẽ còn tồi tệ hơn nữa.

Chrysler đã đóng cửa toàn bộ 30 nhà máy của mình ở Bắc Mỹ một tháng để tiết kiệm chi phí và giảm kiểm kê. GM cũng sẽ đóng cửa vĩnh viễn 2 nhà máy lắp ráp ở Wisconsin và Ohio vào ngày thứ 3 khi nó tiếp tục cắt giảm sản xuất dòng xe SUV.

Mặc dù việc cắt giảm sản xuất đang diễn ra ở mọi nơi trên thế giới nhưng những nhà phân tích tin tưởng rằng những nỗ lực to lớn về kinh tế của chính phủ sẽ kéo nền công nghiệp trở lại đà tăng trưởng ban đầu. Tuy nhiên, con đường còn rất xa và còn nhiều bất trắc khó tiên đoán.

• Thái Thanh