Bê bối xung quanh nghĩa trang liệt sỹ tạm ở Đồng Nai (Bài 3): Âm mưu “xà xẻo” mảnh đất lịch sử để trục lợi?

(PLO) - Hơn 26 năm đã qua kể từ ngày phát hiện ra sự việc hàng trăm liệt sỹ bị giấu dưới lòng đất Xuân Lộc, cũng từng ấy thời gian ông Phan Ngọc Mậu (SN 1952) Giám đốc, kiêm Bí thư Chi bộ Công ty Dâu tằm tơ Tân Lộc vướng vào những chuyện lận đận. 
 Ông Phan Ngọc Mậu: “Họ đòi thu trái luật rồi xây công trình văn hóa bé tí teo, còn lại biết đâu âm mưu phục vụ mục đích nhóm, xâu xé chia chác nhau kiếm lời?”. Ông Phan Ngọc Mậu: “Họ đòi thu trái luật rồi xây công trình văn hóa bé tí teo, còn lại biết đâu âm mưu phục vụ mục đích nhóm, xâu xé chia chác nhau kiếm lời?”.

Từ lúc phát hiện ra cơ ngơi Công ty vốn là nghĩa trang liệt sỹ tạm nơi chôn cất các liệt sỹ hy sinh trong trận Xuân Lộc, cuộc sống hàng trăm lao động nơi đây bước vào một khúc ngoặt mới. Hoạt động sản xuất đình trệ, nhà xưởng bị hỏng hóc vì những cuộc đào bới tìm mộ liệt sỹ, rồi Đồng Nai sau đó đòi “thu hồi” đất. Và dù tòa án đã tuyên yêu cầu của Đồng Nai là sai trái, Công ty vẫn bị địa phương gây khó dễ, lâm vào tình trạng “sống mòn”, chờ chết.

Hơn 60 tuổi, ông Mậu vẫn chưa được nghỉ hưu vì vướng những vấn đề khúc mắc giữa Công ty và Đồng Nai liên quan đến khu đất. Dãy nhà văn phòng của Công ty gần 30 năm nay vẫn thế, xập xệ tưởng như lạc về những năm 1980. Chỉ tay vào những vết nứt dọc ngang trong phòng làm việc, ông Mậu cho hay đó là dấu tích những cuộc tìm kiếm hài cốt liệt sỹ. Bộ đội đào thông móng nửa nhà, rồi lấp lại, đào tiếp bên kia. Nhà xưởng nào cũng nứt nẻ, sụt móng.

“Những mất mát của mình có đáng gì”

Tháng 4/1991, ông Mậu nhận bàn giao Công ty Dâu tằm tơ Tân Lộc, doanh nghiệp nhà nước thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Trước đó, năm 1990, đất này do Công ty vay tiền mua. Nếu chắp nối với những thông tin của người quản trang nghĩa trang tạm, có thể lần ra nguồn gốc khu đất như sau.

Trước năm 1975, khu đất của một người phụ nữ tên Hương. Năm 1975 bộ đội mượn đất bà Hương làm nghĩa trang tạm. Sau đó nghĩa trang tạm di dời sang Nghĩa trang Liệt sỹ Long Khánh bây giờ. Xí nghiệp nhựa Xuân Lộc trực thuộc huyện Xuân Lộc tiếp quản lô đất, rồi bị giải thể. Công ty Dâu tằm tơ Tân Lộc mua lại xí nghiệp này. Mua xong, trả tiền vào năm 1990 và năm 1991, có biên nhận cho ngân sách của huyện, nguồn tiền không phải từ ngân sách nhà nước.

Bước ngoặt diễn ra vào ngày 29/5/1992, khi Công ty xây dựng nhà máy ươm tơ và phát hiện 192 mộ liệt sỹ bị những kẻ ác cố tình giấu lại dưới lòng đất. Nhận thấy tính chất nghiêm trọng của sự việc, tỉnh chỉ đạo ngừng hoạt động của Công ty để tìm kiếm toàn bộ khu vực này từ QL1 vào hết đất Công ty (16,2 ngàn m2). Lúc đó Công ty phải mượn văn phòng của Xí nghiệp đường Xuân Lộc bên cạnh làm văn phòng tạm, nhà xưởng tạm. 

“Thời điểm ấy ngành dâu tằm đang phát triển, vùng nguyên liệu của Công ty lên đến 8.000ha nên kén rất nhiều ùn về. Lúc đó Bí thư Tỉnh ủy Năm Trang (bố bà Phan Thị Mỹ Thanh, cựu Phó Bí thư Đồng Nai - PV) và ông Năm Bình là Chủ tịch tỉnh xuống đây thị sát, tôi đề nghị: “Giờ mấy anh tính sao chứ Công ty phải dừng sản xuất, thiệt hại quá”. Tôi đề nghị tỉnh bán cho Công ty 13,7 ngàn m2 của trại ong mật huyện nằm ở vị trí sát bên vừa giải thể. Sau khi Công ty giao tiền xong cho huyện, tỉnh ra hai quyết định giao đất cho Công ty vào tháng 7/1992”.

Ở thửa đất cũ, đến tháng 1/1993 mới kết thúc công việc tìm kiếm liệt sỹ. Tỉnh tìm kiếm xong trả lại cho Tân Lộc nguyên một bãi đất đào bới. Công ty phải thuê người san lấp lại. Mấy dãy nhà phải sửa lên sửa xuống nhưng cứ sụt lún vì đã bị đào rỗng móng. Ở thửa đất mới bên cạnh, công ty xây dựng đến tháng 4/1993 mới xong nhà xưởng, tiếp tục sản xuất. 

Trong khuôn viên Công ty, ông Mậu cho xây một đền thờ nho nhỏ thờ phụng các anh linh liệt sỹ; là nơi cho các cựu chiến binh, người thân liệt sỹ nếu có tới thăm thì có nơi nhang khói. Dù Công ty chịu nhiều thiệt hại, ông vẫn không ân hận gì. Việc tìm thấy các đồng đội, với ông là niềm vui không gì có thể đánh đổi.

Trong nhiều cuộc họp, ông đã thay mặt Công ty phát biểu, nếu nhân dân cần, ông sẵn sàng đề xuất Bộ hiến khoảng dăm bảy ngàn m2 đất Công ty làm đền thờ liệt sỹ; xây công trình lịch sử để các thế hệ con cháu biết được rằng mỗi nắm đất nơi đây đều là máu xương những người đã ngã xuống cho tự do của quê hương, đất nước. “Thiệt hại cỡ nào tôi cũng không ân hận. Biết bao đồng đội đã ngã xuống, rồi còn bị chúng xâm hại hài cốt thi thể… Những mất mát của mình có đáng gì”, ông Mậu nói.

“Cái tội” tọa lạc ở khu đất đắc địa

Thời hoàng kim của Tân Lộc là từ 1993 – 1995. Công ty phụ trách vùng nguyên liệu tằm tơ cả Nam Bình Thuận và Đông Nam bộ gồm các tỉnh: Đồng Nai, Bình Dương, Bến Tre (Ba Tri), Bình Phước, Nam Bình Thuận 3 huyện, Tây Ninh. Tổng số toàn khu vực khoảng 8.000ha. Tại Công ty luôn luôn có tới 450 cán bộ, công nhân viên thu nhập ổn định.

Bắt đầu từ năm 1996, toàn ngành dâu tằm tơ khủng hoảng. Càng sản xuất càng lỗ vốn vì giá xuống. Công ty phải chuyển đổi ngành nghề để cứu mấy trăm công nhân khỏi cảnh lao đao. Năm 1997 ông Mậu ra Hà Nội xin Bộ bổ sung ngành nghề kinh doanh tổng hợp.

Công ty sau đó hợp tác gia công may mặc với Malaysia từ năm 1997 – 2001, sử dụng nhà máy ươm tơ làm nhà xưởng. Đến năm 2002 Công ty chuyển sang hợp tác với nhiều công ty khác như Hàn Quốc, Trung Quốc làm các lĩnh vực từ may mặc đến sản xuất gia công linh kiện điện tử, chíp điện tử.  

Công ty Tân Lộc thêm lần nữa lận đận khi năm 2006, Thủ tướng ra Quyết định 115 sắp xếp lại các công ty trực thuộc Bộ Nông nghiệp. Trong danh sách có Tân Lộc thuộc diện “cho phá sản”. Ngày 6/2/2006, Tòa án tỉnh Đồng Nai thụ lý việc phá sản của Công ty. 

Ông Mậu kể lại: “Tôi vẫn chấp hành quyết định của Thủ tướng, đồng thời kiên quyết đấu tranh với các ông ở Tổng Công ty là “tham mưu thì tham mưu nhưng nếu theo Luật Phá sản, tôi không đủ điều kiện phá sản. Tôi không đủ các tiêu chí như nợ quá hạn, lương công nhân không nợ”. Tôi vẫn tạo điều kiện cho tòa án làm việc, hợp tác phục vụ đàng hoàng”. Một năm sau, Tòa án tỉnh Đồng Nai thấy không đủ tiêu chí phá sản nên ra quyết định đình chỉ mở thủ tục phá sản, bàn giao lại giấy tờ, tài liệu.

Sóng gió vẫn chưa dừng lại, lần này là đến từ chính quyền Đồng Nai. Ông Mậu trầm ngâm: “Cái tội của Công ty là tọa lạc ở khu đất đẹp quá, đắc địa quá, nên bị nhòm ngó hòng xâu xé. Lúc đó chính quyền Đồng Nai biết tòa đang thụ lý vụ phá sản, Công ty đang “hấp hối”, nên chính quyền thị xã đơn phương xuống coi khu đất để tham mưu cho tỉnh thu hồi. Họ bất chấp việc tòa án đã ra quyết định đình chỉ vụ phá sản và Công ty có thông báo sự việc cho địa phương”. 

Một ngày giữa năm 2007, Bí thư Thị ủy Long Khánh (lúc này huyện Xuân Lộc đã tách ra thành thị xã Long Khánh và huyện Xuân Lộc – PV) cùng Chủ tịch thị xã sang Công ty. Lúc đó ông Mậu không ở nhà, chỉ có bảo vệ. Lãnh đạo huyện điện cho Phòng Tài nguyên và Môi trường yêu cầu sang đo đất. Bộ phận bảo vệ ngăn lại: “Tôi không biết mấy chị, mấy anh ở đâu. Ở đây Giám đốc không chỉ đạo thì tôi không dám cho ai đo đất hết”.

Đồng Nai bị tố cáo “lạm quyền”

Ông Mậu kể: “Thông tin tôi được biết, có cuộc họp của thị xã Long Khánh đầu năm 2007, có Chủ tịch tỉnh xuống dự. Lãnh đạo thị xã báo với tỉnh muốn lấy đất của Công ty. Sau đó lãnh đạo thị xã mới qua đây coi để tham mưu.

Rồi tháng 3/2007, tỉnh ký một quyết định điều chỉnh quy hoạch cục bộ, đơn phương điều chỉnh đất của Công ty Tân Lộc từ đất sản xuất kinh doanh thành đất văn hóa lịch sử. Tôi đã phản đối nhiều lần, trưng ra chứng cứ Bộ Tài chính xác nhận tiền mua đất không phải của ngân sách nhà nước nên rõ ràng đất này tài sản của Công ty chứ không phải là đất công Đồng Nai cho thuê”.

“Theo quy định thì việc làm này không hợp pháp. Việc điều chỉnh quy hoạch phải là thẩm quyền Thủ tướng nếu diện tích 1ha trở lên xây công trình văn hóa lịch sử. Chưa nói đến việc đây là đất hợp pháp của doanh nghiệp trực thuộc Trung ương đang hoạt động. Muốn lấy đất, tỉnh phải thỏa thuận với doanh nghiệp, với Bộ Nông nghiệp là cơ quan chủ quản, với Bộ Tài chính là đơn vị quản lý công sản, sau đó mới xin Thủ tướng. Đó mới đúng quy trình”.

Bất chấp những phản đối trên của Tân Lộc, năm 2007, Đồng Nai vẫn ban hành hai quyết định, có quyết định giới thiệu địa điểm cho Ban quản lý công trình nhưng trong đó ghi rất chung chung mập mờ, chỉ viết “thửa đất thuộc phường Xuân Bình, TX Long Khánh” chứ không ghi của Công ty Tân Lộc. Ban quản lý dự án đến làm việc, Công ty mới biết đất bị quy hoạch. Công ty không cho dựng bảng quy hoạch trái luật, buộc Ban quản lý dự án “mang về làm gì thì làm”. 

Ông Mậu bức xúc: “Về tình, trong nhiều cuộc họp, tôi đã nhiều lần thay mặt Công ty phát biểu, nếu nhân dân cần, chúng tôi sẵn sàng hiến khoảng dăm bảy ngàn m2 đất trong khuôn viên Công ty làm đền thờ liệt sỹ; xây công trình lịch sử để các thế hệ con cháu biết được rằng mỗi nắm đất nơi đây đều là máu xương những người đã ngã xuống cho tự do của quê hương, đất nước.

Về lý, chưa nói đến chuyện thu sai luật, chính quyền địa phương muốn làm công trình văn hóa diện tích bao nhiêu mà đòi thu trắng đất của Tân Lộc? Họ đòi thu rồi xây công trình văn hóa bé tí teo, còn lại biết đâu âm mưu phục vụ mục đích nhóm, xâu xé chia chác nhau kiếm lời?”

Ông Mậu phẫn nộ: “Tòa đã tuyên Công ty không phá sản. Và ví dụ có phá sản, thì mọi tài sản đều giao cho Bộ Tài chính và Bộ Nông nghiệp. Sau đó Trung ương làm gì thì Trung ương sẽ tính tiếp. Vậy mà địa phương dám lạm quyền”.

Công ty Tân Lộc sau đó đã lập một “kỷ lục”, khi đâm đơn kiện chính quyền Đồng Nai ra tòa và cả hai phiên tòa đều tuyên việc Đồng Nai đòi thu hồi đất là trái luật. Thế nhưng “phép vua thua lệ làng”… Trong số báo sau, nghe tâm sự của vị Giám đốc Công ty Tân Lộc, bạn đọc sẽ hiểu được câu chuyện doanh nghiệp này dù thắng kiện vẫn bị Đồng Nai “hành” đến “dở sống, dở chết” ra sao?

Nhóm phóng viên
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Cần Thơ: Sắp xử lại vụ sử dụng ma túy trong tiệc sinh nhật

Một số bị cáo trong vụ án kêu oan, cho rằng không phạm tội “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy”.
(PLVN) -  Khi được mời sử dụng ma túy trong tiệc sinh nhật, các đối tượng đã tiếp nhận đồng ý cùng sử dụng ma túy… Hành vi chấp nhận lời mời, cùng sử dụng ma túy đó có thể đồng phạm với chủ nhà về tội Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy hay không?

Phương án “chôn” đường ống của Nhà máy nước Phú Mỹ Tân (Nam Định): Hai bên chưa “thông”, vì sao huyện vẫn quyết cưỡng chế?

Nhà máy nước sạch Phú Mỹ Tân.
(PLVN) -  Mặc dù phương án di dời đường ống dẫn nước của Nhà máy nước sạch Phú Mỹ Tân chưa nhận được sự đồng thuận từ phía Công ty TNHH Mai Thanh; nhưng mới đây UBND huyện Nghĩa Hưng vẫn tổ chức cưỡng chế di dời công trình này để lấy mặt bằng thi công Dự án xây dựng công trình kênh nối Đáy - Ninh Cơ.

Lấy đất đã giao Cty này để giao Cty khác: Thanh tra Chính phủ đã kết luận, tỉnh Sơn La vẫn chưa xử lý dứt điểm

Đơn của ông Nguyễn Văn Hùng gửi Báo PLVN.
(PLVN) -  Ông Nguyễn Văn Hùng, GĐ Cty CP Giang Sơn (ngụ tổ 11, phường Quyết Tâm, TP Sơn La, tỉnh Sơn La) phản ánh về việc UBND tỉnh Sơn La ra quyết định thu hồi đất của Cty Giang Sơn giao cho Cty CP May DNN thuê để xây dựng nhà máy may không đúng quy định. Sự việc đã được Thanh tra Chính phủ kết luận là có vi phạm nhưng suốt thời gian dài, khiếu nại của ông vẫn chưa được giải quyết dứt điểm.

Hơn 20 năm kêu oan tội “Hiếp dâm”

Hơn 20 năm kêu oan tội “Hiếp dâm”
(PLVN) -  Ngồi tù 15 năm mới nhận được bản án, gửi hàng ngàn đơn kêu oan; sau khi chấp hành xong hình phạt 20 năm tù, ông Lê Văn Hiền tiếp tục kêu oan.

Tiếp vụ nhiều năm kêu oan thay con trai: Người cha gửi đơn kêu oan tới Ủy ban Tư pháp Quốc hội

Đơn của ông Liên gửi đến Ủy ban Tư pháp của Quốc hội.
(PLVN) -  Cho rằng con trai bị oan sai trong vụ án “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” khi TAND tỉnh Quảng Ninh tuyên phạt 14 năm tù, ông Trần Ngọc Liên (73 tuổi, trú tại Tân Sỏi, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang) tiếp tục gửi đơn kêu oan tới Ủy ban Tư pháp của Quốc hội, Viện trưởng VKSND Tối cao, TAND Tối cao.

Dự án cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh: Giảm quy mô đầu tư, sao vẫn tăng thời gian thu phí?

Ảnh minh họa
(PLVN) -  Góp ý với báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án đầu tư xây dựng tuyến cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh, một số bộ, ngành đề nghị UBND tỉnh Cao Bằng làm rõ vì sao dự án điểu chỉnh giảm quy mô đầu tư tới 71km, tăng 1.580 tỷ đồng phần vốn góp của Nhà nước; nhưng thời gian hoàn vốn thu phí vẫn đề xuất tăng thêm 7 năm?

Kon Tum: Hàng loạt sai phạm tại Cty Lâm nghiệp Ia H’Drai

Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Ia H’Dra.
(PLVN) - Theo KLTT mới ban hành của Thanh tra tỉnh Kon Tum, Cty TNHH MTV Lâm nghiệp Ia H’Dra tổ chức thực hiện bán đấu giá tài sản (cây cao su và cây điều gắn liền với đất không thu tiền sử dụng đất theo Luật Đất đai 2013) không đúng với phương án sử dụng đất đã được UBND tỉnh phê duyệt tại Quyết định 905/QĐ-UBND ngày 12/9/2017.

CDC Hòa Bình mua kit test của Công ty Việt Á: Đề nghị cơ quan điều tra làm rõ 8 gói thầu

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Hòa Bình.
(PLVN) -  Thanh tra tỉnh Hòa Bình cho biết đã bàn giao hồ sơ 08 gói thầu mua sắm sinh phẩm xét nghiệm trong năm 2020, 2021 do Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Hòa Bình (CDC Hòa Bình) thực hiện với Công ty CP Công nghệ Việt Á và Công ty TNHH Thiết bị Y tế và Khoa học Tâm Việt cho Công an tỉnh này để điều tra theo ủy thác của Bộ Công an.

Bi kịch “nạn nhân trở thành tội phạm” ở Bình Phước và các quyết định cần xem lại

Bi kịch “nạn nhân trở thành tội phạm” ở Bình Phước và các quyết định cần xem lại
(PLVN) - Xuất phát từ việc mất trộm, hai vợ chồng ông Phạm Thanh Bình đã yêu cầu người thực hiện việc trộm cắp phải bồi thường thiệt hại mà không tố cáo hành vi trộm cắp đến cơ quan chức năng. Việc làm này đã khiến vợ chồng ông bị truy tố về tội “Cưỡng đoạt tài sản” và phải đi tù, trong khi người phải lĩnh án đáng lẽ là người thực hiện hành vi trộm cắp.

Dự án Khu nhà ở cao tầng Eden - Thuận An tạm ngừng thi công do chủ đầu tư không có tiền trả nợ nhà thầu

Dự án khu nhà ở cao tầng Eden- Thuận An tạm ngừng thi công do Chủ đầu tư không có tiền trả nợ. Ảnh: Mỵ Châu
(PLVN) -  Theo lãnh đạo đơn vị nhà thầu thi công là Công ty cổ phần Hà Gia An và Xí nghiệp xây dựng số 4 thuộc Công ty cổ phần Xây dựng số 5, đến nay 2 đơn vị này đã tạm ngừng thi công tại dự án Khu nhà ở cao tầng Eden - Thuận An do chủ đầu tư Công ty TNHH Kim Đại Dương  không thanh toán các khoản nợ cho 2 bên đơn vị này.

Hà Nội: Ai chịu trách nhiệm khi để chủ đầu tư vi phạm về quản lý sử dụng đất tại khu chung cư 170 Đê La Thành

Hà Nội: Ai chịu trách nhiệm khi để chủ đầu tư vi phạm về quản lý sử dụng đất tại khu chung cư 170 Đê La Thành
(PLVN) - Đai diện Sở TN&MT thành phố Hà Nội khẳng định, việc để Công ty Cổ phần đầu tư dầu khí Toàn Cầu vi phạm về công tác quản lý đô thị, sử dụng đất tại dự án đầu tư xây dựng nhà hỗn hợp và hạ tầng kỹ thuật trường học tại 170 Đê La Thành  là trách nhiệm của người đứng đầu UBND quận Đống Đa và Chủ tịch UBND phường Ô Chợ Dừa.

Kiểm tra mỏ đá không phép sau phản ánh của PLVN

Xe chở vật liệu từ một mỏ đá trái phép.
(PLVN) -  Sau khi PLVN có bài “Cận cảnh mỏ đá trái phép tại Sơn La” phản ánh hoạt động khai thác đá trái phép tại bản Bon, xã Mường Chiên và bản Le, xã Pá Ma Pha Khinh (huyện Quỳnh Nhai, tỉnh Sơn La); UBND huyện đã thành lập tổ kiểm tra vào cuộc xác minh sự việc.