Bảy bước hướng tới hòa bình ở Áp-ga-ni-xtan

Mạng tin "Thời báo châu Á" (Asia Times) ngày 22/8 đăng bài nhận định về tình hình ở Áp-ga-ni-xtan hậu bầu cử tổng thống như sau:

Công tác kiểm phiếu hiện vẫn đang được tiến hành tại Áp-ga-ni-xtan sau cuộc bầu cử ngày 20/8 vừa qua, song một cuộc bỏ phiếu quan trọng hơn nhiều đã có kết quả. Đó là chính phủ Áp-ga-ni-xtan đã đồng ý tiếp xúc với lực lượng Ta-li-ban. Các cuộc tiếp xúc đã được tích cực xúc tiến trong giai đoạn đầu của cái gọi là 7 bước hướng tới tiến trình hòa giải tại quốc gia Nam Á này. Thượng nghị sĩ Mâu-vin A-xa-la Rê-ha-mi (Moulvi Arsala Rehami) - nhà đàm phán then chốt của chính quyền Áp-ga-ni-xtan và từng là bộ trưởng phụ trách các vấn đề tôn giáo của Ta-li-ban - cho rằng trở ngại duy nhất đối với tiến trình này chính là thủ lĩnh Ta-li-ban Mu-la Ô-ma (Mullah Omar).

Kết quả bầu cử sơ bộ dự kiến sẽ được công bố trong vòng vài ngày tới. Hiện vẫn chưa rõ Tổng thống sắp mãn nhiệm Ha-mít Ca-dai (Hamid Karzai) có giành được 51% số phiếu cần thiết để tránh cuộc bỏ phiếu vòng hai hay không. Tuy nhiên, bất kể ai thắng cử, bóng đen của Ta-li-ban vẫn bao trùm toàn bộ đất nước Áp-ga-ni-xtan. Sau 8 năm kể từ khi chế độ Ta-li-ban bị lật đổ, hiện các nhà lãnh đạo Mỹ và châu Âu đã phải thừa nhận rằng hòa giải với Ta-li-ban là cách duy nhất để có thể đẩy lùi cuộc nổi dậy hiện nay của lực lượng này.

Tướng Đa-vít Pê-triu (David Petraeus), Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ, cho rằng "cần tiến hành đàm phán với những phần tử nổi dậy ở cấp địa phương, mặc dù có thể trong giai đoạn này chưa cần phải đàm phán với các thủ lĩnh Ta-li-ban". Trong một phát biểu mới đây, Ngoại trưởng Anh Đa-vít Mi-li-ben (David Milliband) cũng cho rằng chính phủ Áp-ga-ni-xtan nên chuẩn bị đàm phán với các thủ lĩnh bộ lạc ôn hòa có liên hệ với Ta-li-ban.

Các quan chức cấp cao ở Ca-bun cho biết tiến trình đàm phán với một số thành viên Ta-li-ban đã được thực hiện. Các cuộc đàm phán quan trọng hơn chắc chắn sẽ được tổ chức ở bên ngoài Áp-ga-ni-xtan, có thể là Thổ Nhĩ Kỳ, Các tiểu vương quốc A-rập Thống nhất (UAE) và A-rập Xê-út. Động lực thúc đẩy các cuộc đàm phán trên đã được đưa ra vài tháng trước khi diễn ra cuộc bầu cử ngày 20/8 khi giới quan chức nhận ra rằng chỉ tiến hành các hoạt động chống nổi dậy sẽ không đủ để giải quyết vấn đề. Nhiều biện pháp đã được sử dụng để "kích hoạt" tiến trình này với sự tham gia của các quan chức cấp cao Mỹ, các chỉ huy quân sự và chính phủ Áp-ga-ni-xtan, trong đó có ba cựu thủ lĩnh Ta-li-ban là Mu-la Áp-đun Xa-lam Da-íp (Mullah Abdul Salam Zaeef), Áp-đun Oa-kin Mi-ta-oa-kin (Abdul Wakeel Mittawakil) và Thượng nghị sĩ Rê-ha-mi.

Tuy nhiên, các nguồn tin Ta-li-ban gần đây cho biết các cuộc đàm phán bí mật đã chấm dứt cách đây vài tháng khi thủ lĩnh Ta-li-ban Mu-la Ô-ma nói với Giám đốc phụ trách tình báo của A-rập Xê-út, Thái tử Mu-rin Bin Áp-đun A-dít (Muqrin bin Abdul Aziz) rằng các cuộc đàm phán như vậy là không khả thi. Mặc dù vậy, Thượng nghị sĩ Rê-ha-mi cho rằng "sẽ là sai lầm nếu coi thông điệp (của Mu-la Ô-ma) là dấu hiệu chấm dứt đàm phán".

Ông Rê-ha-mi cho biết chính phủ Áp-ga-ni-xtan đã nhất trí thông qua 7 giai đoạn tiếp xúc với Ta-li-ban. Hiện các cuộc đàm phán đang trong giai đoạn đầu và sẽ là không đúng khi nói rằng các cuộc đàm phán đã bị cắt đứt. Theo ông, cần nhận thức rõ rằng tình hình của cả hai phía đang rất phức tạp. Ông thừa nhận vẫn chưa có cơ hội đàm phán trực tiếp với bất kỳ thủ lĩnh cấp cao nào của Ta-li-ban, nhưng ông đã giao tiếp với các thủ lĩnh Ta-li-ban thông qua họ hàng, bạn bè và đã đạt được một số tiến bộ, trong đó có việc trao đổi các yêu cầu của mỗi bên. Theo ông Rê-ha-mi, bước đầu tiên là thương lượng với Ta-li-ban để chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào các cơ sở hạ tầng của Áp-ga-ni-xtan. Nếu Ta-li-ban đáp ứng yêu cầu này, các bước tiếp theo sẽ được thực hiện và Ta-li-ban sẽ được tạo nhiều điều kiện hơn, chẳng hạn nhóm này sẽ được phép mở văn phòng tại các nước như Thổ Nhĩ Kỳ, UAE và A-rập Xê-út, nơi các vòng đàm phán thường xuyên có thể được tổ chức giữa Ta-li-ban và chính phủ Áp-ga-ni-xtan. Các cuộc đàm phán sẽ đề cập những vấn đề như rút quân và thành lập chính phủ mới có sự tham gia của Ta-li-ban và các nhóm nổi dậy khác. Ông Rê-ha-mi cho rằng tất cả các chỉ huy của Ta-li-ban hiện đang muốn hòa giải, song trở ngại duy nhất là thủ lĩnh Ta-li-ban Mu-la Ô-ma rất ngoan cố./.

Theo Báo mới