Bắt nguyên Chủ tịch HĐQT Vinashin

Vào 19g tối 4-8, Cơ quan An ninh điều tra (Bộ Công an) đã đồng loạt tiến hành khám xét nơi làm việc và các nơi cư trú của ông Phạm Thanh Bình, nguyên chủ tịch HĐQT Tập đoàn Công nghiệp Tàu thủy Việt Nam (Vinashin).

Cơ quan An ninh điều tra - Bộ Công an cho biết, được sự phê chuẩn của Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Cơ quan An ninh điều tra - Bộ Công an đã khởi tố, tiến hành bắt tạm giam, khám xét đối với ông Phạm Thanh Bình, nguyên Chủ tịch Hội đồng quản trị, kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Công nghiệp tàu thủy Việt Nam (Vinashin) về hành vi “cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng” theo Điều 165 Bộ luật Hình sự nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Nguyên chủ tịch HĐQT Vinashin, ông Phạm Thanh Bình - (Ảnh tư liệu)

Việc bắt, khám xét được tiến hành theo đúng trình tự của pháp luật. Cơ quan chức năng đang tiếp tục điều tra làm rõ mức độ sai phạm của Phạm Thanh Bình để xử lý theo quy định của pháp luật.

Cơ quan An ninh điều tra đã thực hiện lệnh khám xét nơi làm việc của ông Phạm Thanh Bình tại trụ sở Vinashin ở 172 Ngọc Khánh, nơi đăng ký thường trú của ông Phạm Thanh Bình tại số 10 Ngô Văn Sở, một căn hộ chung cư tại 17T6  Trung Hòa - Nhân Chính và một căn biệt thự ở khu vực Cầu Diễn, huyện Từ Liêm.


Ông Phạm Thanh Bình sinh năm 1953 ở Thới Bình - Cà Mau - Minh Hải (nay thuộc Cà Mau), quê ở An Dương - Hải Phòng. Vào đảng ngày 9-4-1990, vào chính thức 9-4-1991, được tuyển dụng ngày 14-5-1977, trình độ văn hoá 10/10, trình độ chuyên môn kỹ sư vỏ tàu. Quá trình công tác, ông Bình được đánh giá là người thăng tiến nhanh và gặp nhiều thuận lợi.

Ngày 13-7, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã ra quyết định đình chỉ chức vụ Chủ tịch HĐQT Vinashin của ông Phạm Thanh Bình để kiểm điểm trách nhiệm và phục vụ công tác thanh tra, điều tra, làm rõ các sai phạm trong quá trình thực hiện nhiệm vụ được giao. Thủ tướng cũng quyết định phân công ông Nguyễn Hồng Trường, Thứ trưởng Bộ Giao thông Vận tải kiêm nhiệm chức vụ Chủ tịch Hội đồng quản trị Vinashin.

Nhà số 10 Ngô Văn Sở của ông Phạm Thanh Bình. (Ảnh M.Q)

UB kiểm tra T.Ư đã kiểm tra dấu hiệu vi phạm đối với đồng chí Phạm Thanh Bình - bí thư Đảng ủy, chủ tịch HĐQT Tập đoàn Công nghiệp tàu thủy VN (Vinashin) - trong việc huy động, quản lý, sử dụng tiền vốn nhà nước tại Vinashin. Kết quả kiểm tra cho thấy đồng chí Phạm Thanh Bình đã thiếu trách nhiệm trong việc huy động, quản lý, sử dụng tiền vốn nhà nước tại Vinashin gây hậu quả nghiêm trọng khiến Vinashin bên bờ vực phá sản. Trong những năm qua, tập đoàn đã báo cáo không trung thực với Chính phủ tình hình tài chính của doanh nghiệp; thành lập quá nhiều công ty con (gần 200) không đủ năng lực sản xuất kinh doanh; đầu tư dàn trải ra nhiều lĩnh vực ngoài ngành công nghiệp tàu thủy; đầu tư mua nhiều tàu biển cũ, gây thiệt hại lớn cho ngân sách nhà nước; vi phạm nghiêm trọng quy định của Nhà nước về lập, phê duyệt, đấu thầu các dự án; các khoản nợ rất lớn, mất khả năng thanh toán. Bộ máy quản lý vốn nhà nước tại nhiều đơn vị thuộc tập đoàn thiếu năng lực. Đồng chí Phạm Thanh Bình còn bổ nhiệm con trai và em ruột làm đại diện phần vốn của Nhà nước, đảm nhiệm nhiều chức vụ quan trọng trái quy định của Đảng và Nhà nước. Những sai phạm của đồng chí Phạm Thanh Bình trong huy động, quản lý, sử dụng tiền vốn của Nhà nước là do thiếu tinh thần trách nhiệm, cố ý làm trái và có biểu hiện vụ lợi cá nhân, gây hậu quả nghiêm trọng về kinh tế, chính trị, xã hội; các khoản nợ rất lớn, mất khả năng thanh toán, đến nay nợ quá hạn và đến hạn không có khả năng thanh toán lên tới hàng chục nghìn tỉ đồng, hơn 5.000 lao động không có việc làm; các khoản nợ lương và bảo hiểm xã hội lên đến 234 tỉ đồng. Vi phạm của đồng chí Phạm Thanh Bình đến mức phải áp dụng hình thức kỷ luật. UBKT T.Ư quyết định thực hiện quy trình kiểm điểm, xử lý kỷ luật đối với đồng chí Bình. UBKT T.Ư đề nghị Chính phủ xem xét trách nhiệm của các bộ, ngành liên quan đối với những vi phạm của Tập đoàn Vinashin; chỉ đạo các ngành chức năng (thanh tra, kiểm toán, tài chính, ngân hàng) đánh giá toàn diện, đúng thực chất đối với Vinashin, từ đó rút kinh nghiệm đối với các tập đoàn khác trong những quyết định chủ trương đầu tư, quyết định xây dựng các công trình từ Hải Hà (Quảng Ninh) đến Cà Mau; có cơ chế đặc thù về tổ chức, hoạt động của các tập đoàn kinh tế, nhất là cơ chế thẩm định việc huy động, sử dụng vốn đầu tư ưu đãi của Nhà nước. Theo báo cáo của UB kiểm tra TƯ

Vinashin đứng trước nguy cơ phá sản Tại cuộc họp báo chiều 4-8, Bộ trưởng - Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc cho biết tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 7, Chính phủ đã nghe và thảo luận về tình hình tại Tập đoàn Công nghiệp tàu thủy Việt Nam (Vinashin) cũng như việc tái cơ cấu tập đoàn này. Nợ đầm nợ đìa Thông báo của Văn phòng Chính phủ về Vinashin do ông Nguyễn Xuân Phúc trình bày khẳng định: việc hình thành, phát triển Vinashin mạnh để làm nòng cốt trong việc phát triển ngành công nghiệp tàu thủy của đất nước, đáp ứng nhu cầu kinh tế quốc dân, quốc phòng, an ninh là chủ trương đúng đắn, cần thiết, phù hợp với các nghị quyết liên quan của Đảng. Đến nay, bước đầu đã hình thành được cơ sở vật chất kỹ thuật quan trọng và khá đồng bộ của ngành công nghiệp đóng tàu biển với 28 nhà máy đóng tàu đang hoạt động có trình độ công nghệ tiên tiến. Đã thiết kế được phần công nghệ, bước đầu thực hiện được phần thiết kế kỹ thuật cho tàu 58.000 tấn, 115.000 tấn. Vinashin đóng được tàu hàng đến 53.000 tấn, tàu chở dầu thô đến 105.000 tấn, kho nổi chứa xuất dầu... Đến tháng 3-2009, Vinashin đã có nhiều đơn hàng và thỏa thuận hợp đồng sơ bộ đóng tàu với tổng trị giá khoảng 12 tỉ USD, đã hoàn thành đóng và bàn giao được 279 tàu trị giá trên 1,8 tỉ USD... Ông Nguyễn Xuân Phúc cũng nêu rõ những yếu kém, khó khăn của Vinashin. Trong đó có việc do ngành vận tải viễn dương bị đình đốn, các chủ tàu đã hủy hợp đồng với các thỏa thuận đóng tàu trị giá hơn 8 tỉ USD. Riêng trong năm 2010 số hợp đồng đóng tàu có nguy cơ bị hủy lên tới trên 700 triệu USD. Mặt khác, công tác dự báo còn nhiều bất cập nên việc lập kế hoạch phát triển sản xuất kinh doanh và kế hoạch đầu tư không chính xác. Các dự án đầu tư quá nhiều, dàn trải, vượt khả năng cân đối tài chính, có dự án chưa thật cần thiết nên nhiều dự án chỉ được phân bổ vốn chưa đến 50% tổng mức đầu tư. Vốn điều lệ còn hạn chế, vốn tự có trong nhiều dự án rất thấp, có dự án đầu tư bằng 100% vốn vay. Do vậy, hầu hết dự án đầu tư đều triển khai dở dang, như các dự án giải phóng mặt bằng khu công nghiệp, dự án đóng tàu xuất khẩu, những dự án này chưa đưa vào sử dụng nhưng vẫn phải trả lãi. Việc sử dụng vốn không hiệu quả đã gây hậu quả nặng nề về tài chính đối với Vinashin. Để giải quyết khó khăn nêu trên, Vinashin đã phải vay nợ mới để trả nợ cũ, vay ngắn hạn trả dài hạn, thậm chí lấy vốn lưu động để chi đầu tư. Kết quả là từ năm 2009, Vinashin kinh doanh thua lỗ. Đến tháng 6-2010, tổng tài sản của Vinashin khoảng 104.000 tỉ đồng nhưng tổng số nợ là 86.000 tỉ đồng, vốn điều lệ thấp lại sử dụng vốn dàn trải nên tỉ lệ nợ phải trả/vốn chủ sở hữu gần 11 lần, rơi vào tình trạng mất cân đối tài chính nghiêm trọng, đứng trước nguy cơ phá sản, sản xuất đình đốn, công nhân chuyển việc, bỏ việc gần 17.000 người, mất việc gần 5.000 người. Tái cơ cấu toàn diện Thông báo của Văn phòng Chính phủ cũng nhìn nhận việc quản lý nhà nước và thực hiện quyền chủ sở hữu của Chính phủ đối với doanh nghiệp nhà nước, tập đoàn kinh tế nói chung và Vinashin nói riêng còn nhiều bất cập, kém hiệu quả. Ông Nguyễn Xuân Phúc cho biết ngay từ năm 2006, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo kiểm tra, giám sát việc huy động, sử dụng vốn của Vinashin. Các năm 2008, 2009, Thường trực Chính phủ đã họp nhiều lần để xử lý các vấn đề liên quan đến tháo gỡ khó khăn, duy trì phát triển đối với Vinashin. Theo ông Nguyễn Xuân Phúc, sau khi báo cáo Bộ Chính trị, Chính phủ chủ trương tái cơ cấu toàn diện với sự hỗ trợ trực tiếp, mạnh mẽ từ kinh tế nhà nước và của các định chế tài chính tín dụng để duy trì và từng bước ổn định, phát triển Vinashin với hiệu quả ngày càng cao, trả được nợ, thu hồi được vốn và làm được vai trò nòng cốt của ngành đóng tàu biển; với mục tiêu ít thiệt hại nhất và có lợi nhất về kinh tế, chính trị, xã hội của đất nước. Về nhiệm vụ, giải pháp: thứ nhất là kiện toàn tổ chức và bộ máy lãnh đạo, duy trì sản xuất kinh doanh và tiếp tục tái cơ cấu; thứ hai, về tài chính, Nhà nước cấp đủ vốn điều lệ từ Quỹ hỗ trợ sắp xếp doanh nghiệp, bằng các nguồn tài chính thích hợp cho Vinashin vay để trả nợ nước ngoài đến hạn, cơ cấu lại nợ tín dụng... Trên cơ sở định hướng với các nhiệm vụ, giải pháp đã nêu, HĐQT Vinashin bước đầu xây dựng phương án sản xuất kinh doanh mới, sơ bộ tính toán các năm 2010-2012 còn lỗ, dự báo năm 2013, 2014 bắt đầu có lãi và sau năm 2015 phát triển ổn định. Đối với việc xử lý các cá nhân có sai phạm, ông Nguyễn Xuân Phúc nêu rõ cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng kiểm tra, thanh tra, kiểm toán, điều tra để xử lý nghiêm minh, đúng quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước. Thành lập ban chỉ đạo do phó thủ tướng Chính phủ phụ trách, thành phần có lãnh đạo các bộ, ban, ngành liên quan để tổ chức chỉ đạo có hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp nêu trên. Võ Văn Thành

Yếu kém của quản lý nhà nước Tại cuộc họp báo của Văn phòng Chính phủ, Phó thủ tướng thường trực NGUYỄN SINH HÙNG đã trả lời các câu hỏi của báo chí liên quan đến Vinashin. Thưa Phó thủ tướng, việc tái cơ cấu Vinashin liệu có khả thi? Chúng ta có thể làm được. Trước tiên là xác định lại chiến lược phát triển, thu hẹp ngành nghề kinh doanh, ngành chính của Vinashin “mới” là đóng tàu, sửa chữa tàu, công nghiệp phụ trợ cho đóng tàu và năng lực thiết kế, không làm việc vận tải biển nữa, tập trung vào 13 dự án của Vinashin, mấy chục dự án dở dang sẽ cơ cấu lại... Chủ trương của Chính phủ là tập trung sự hỗ trợ của Nhà nước, nỗ lực của doanh nghiệp để sòng phẳng về nợ nần. Cần khẳng định: Chính phủ cấp vốn điều lệ cho Vinashin, chứ không phải cấp vốn cho Vinashin trả nợ. Còn lấy đâu trả nợ thì tái cơ cấu bao gồm bán dự án, bán phần vốn cổ phần hóa, bản thân Vinashin phải tự cân đối nguồn vốn và tiếp tục phát triển sản xuất kinh doanh để có tiền trả nợ. Nếu thấy cần thì Chính phủ có thể phát hành trái phiếu để tiếp tục cho Vinashin vay và khi Vinashin cân đối được phải trả lại khoản nợ này. Vì sao những biểu hiện yếu kém, khó khăn của Vinashin đã có từ lâu nhưng chậm được xử lý? Đã có quá trình xử lý, giải quyết. Công tác thanh tra, kiểm tra có làm nhưng không kiểm soát được và phát hiện được một cách kịp thời. Việc kiểm soát trước hết là yếu kém của quản lý nhà nước. Yếu kém này là do cơ chế đặt ra. Bài học gì ở đây? Trong đầu tư đã phân cấp quyền cho chủ tịch HĐQT tập đoàn, đúng ra anh phải quyết định trong quy hoạch được duyệt và danh mục được cho phép (chứ không “vượt rào”), khi quyết định từng dự án thì người lãnh đạo bên dưới có thể được phân cấp... Chính phủ đã rút kinh nghiệm việc này và sắp tới sẽ sửa. Ngoài khoản vay 750 triệu USD phát hành trái phiếu quốc tế được Chính phủ bảo lãnh, Vinashin còn khoản nợ nào có yếu tố nước ngoài nữa? Hiện nay tổ cơ cấu tài chính của liên ngành đang tiếp tục làm việc để xác định từng khoản, số đã biết có thêm 600 triệu USD mà Vinashin tự vay (khoản này không có bảo lãnh của Chính phủ). Những yếu kém và sai phạm nghiêm trọng của lãnh đạo Vinashin được thông báo là nguyên nhân trực tiếp, chủ yếu dẫn đến khó khăn ở Vinashin. Vừa qua cấp có thẩm quyền đã bổ nhiệm ông Trần Quang Vũ làm tổng giám đốc điều hành Vinashin, được biết ông Trần Quang Vũ cũng vốn là lãnh đạo một đơn vị thuộc Vinashin? Những khó khăn liên quan đến tài chính của Vinashin thì cơ quan thanh tra đang làm, như tinh thần chủ trương của Chính phủ thì các đồng chí đó có nhiệm vụ làm rõ. V.V.T