Bảo vệ người gửi tiền từ cơ sở: Vai trò của bảo hiểm tiền gửi tại các quỹ tín dụng nhân dân

Người gửi tiền tại QTDND được bảo vệ như thế nào

Theo quy định của pháp luật, QTDND thuộc đối tượng phải tham gia BHTG. Tiền gửi bằng đồng Việt Nam của cá nhân tại QTDND tham gia BHTG thuộc phạm vi được bảo hiểm nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định. Người gửi tiền không phải đóng phí BHTG; trách nhiệm nộp phí thuộc về tổ chức tham gia BHTG.

Luật BHTG số 111/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 1/5/2026 tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, tăng cường vai trò của BHTGVN trong bảo vệ người gửi tiền và tham gia xử lý tổ chức tín dụng yếu kém. Cùng với đó, Thông tư số 05/2026/TT-NHNN quy định hạn mức chi trả tiền bảo hiểm là 350 triệu đồng, bao gồm cả gốc và lãi đối với toàn bộ các khoản tiền gửi được bảo hiểm của một người tại một tổ chức tham gia BHTG khi phát sinh nghĩa vụ chi trả, có hiệu lực từ ngày 13/7/2026.

Đối với hệ thống QTDND, chính sách BHTG góp phần củng cố niềm tin của người dân khi gửi tiền, hỗ trợ các quỹ huy động nguồn vốn ổn định, thực hiện tốt hơn vai trò phục vụ thành viên và cộng đồng. Tuy nhiên, vai trò của BHTG không chỉ thể hiện ở cơ chế chi trả mà còn thông qua các hoạt động giám sát, kiểm tra việc chấp hành quy định pháp luật về BHTG và phối hợp với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) trong quá trình theo dõi, đánh giá hoạt động của các tổ chức tham gia BHTG. Các hoạt động này góp phần phát hiện, cảnh báo rủi ro và hỗ trợ cơ quan quản lý xem xét biện pháp xử lý phù hợp theo thẩm quyền.

Tính đến ngày 31/12/2025, hệ thống QTDND hoạt động tại 31 tỉnh, thành phố với gần 2 triệu thành viên, tổng tài sản đạt khoảng 203 nghìn tỷ đồng. Tiền gửi của khách hàng đạt 178,3 nghìn tỷ đồng, dư nợ cho vay đạt 147,2 nghìn tỷ đồng. Hiện nay, có 1.171 QTDND tham gia BHTG. Quy mô này cho thấy vai trò quan trọng của hệ thống QTDND trong việc huy động nguồn lực tài chính tại địa phương, đồng thời đặt ra yêu cầu bảo đảm an toàn hoạt động và bảo vệ quyền lợi người gửi tiền.

Chủ động giám sát, kiểm tra và phối hợp phòng ngừa rủi ro từ sớm

Hệ thống QTNDN đang đứng trước yêu cầu nâng cao năng lực tài chính, quản trị và kiểm soát rủi ro. Quy mô hoạt động tương đối nhỏ, nguồn lực công nghệ còn hạn chế, năng lực quản trị không đồng đều và áp lực cạnh tranh là những thách thức đối với một bộ phận QTDND.

Ngày 11/6/2026, Thống đốc NHNN ban hành Quyết định số 1266/QĐ-NHNN phê duyệt Đề án “Cơ cấu lại tổng thể hệ thống QTDND và Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2045”. Đề án hướng tới củng cố năng lực tài chính, nâng cao chất lượng quản trị, kiểm soát rủi ro và phát triển hệ thống QTDND an toàn, hiệu quả, bền vững.

Để bảo vệ hiệu quả quyền lợi người gửi tiền tại QTDND, BHTGVN triển khai đồng bộ hoạt động giám sát, kiểm tra và phối hợp với NHNN trong quá trình theo dõi, đánh giá tình hình hoạt động của các tổ chức tham gia BHTG.

Thông qua giám sát từ xa, BHTGVN thu thập, tổng hợp và phân tích thông tin, số liệu về hoạt động của các tổ chức tham gia BHTG, trong đó có QTDND. Đối với các QTDND có vấn đề, BHTGVN tăng cường giám sát chuyên sâu, theo dõi diễn biến hoạt động, tổng hợp thông tin và kiến nghị NHNN xem xét, xử lý theo thẩm quyền.

Công tác kiểm tra trực tiếp tại các QTDND được BHTGVN chú trọng triển khai, góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của tổ chức tham gia BHTG. Hoạt động kiểm tra việc chấp hành pháp luật về BHTG tập trung vào những nội dung như tính và nộp phí BHTG, cung cấp thông tin, công khai việc tham gia BHTG và thực hiện các nghĩa vụ liên quan.

Bên cạnh đó, BHTGVN thực hiện kiểm tra QTDND theo kế hoạch, nội dung do NHNN giao. Đây là hoạt động có ý nghĩa thiết thực trong việc hỗ trợ NHNN đánh giá tình hình hoạt động của các quỹ, phát hiện tồn tại, hạn chế và kiến nghị biện pháp xử lý theo quy định. Trong 9 tháng đầu năm 2026, BHTGVN đã hoàn thành kiểm tra 300/419 tổ chức tham gia BHTG theo kế hoạch kiểm tra định kỳ. Đồng thời, BHTGVN triển khai kiểm tra 13 QTDND theo kế hoạch và nội dung NHNN giao.

Đáng chú ý, hiệu quả giám sát, kiểm tra còn được nâng cao thông qua cơ chế phối hợp giữa BHTGVN và NHNN. Trong 9 tháng đầu năm 2026, BHTGVN đã hoàn thành ký kết Quy chế phối hợp với 15/15 chi nhánh NHNN khu vực; đồng thời ký thỏa thuận hợp tác với Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam. Đây là cơ sở quan trọng để tăng cường trao đổi thông tin, phối hợp nghiệp vụ, theo dõi và xử lý những vấn đề phát sinh trong hoạt động của các QTDND.

Không chỉ tham gia phòng ngừa rủi ro, BHTGVN còn thực hiện các nhiệm vụ trong quá trình kiểm soát đặc biệt và xử lý QTDND yếu kém theo quy định pháp luật. Trong 9 tháng đầu năm 2026, BHTGVN đã cử 36 cán bộ tham gia các Ban kiểm soát đặc biệt tại 31/32 QTDND được kiểm soát đặc biệt; đồng thời cử 11 cán bộ để NHNN khu vực chỉ định tham gia quản trị, điều hành tại 6 QTDND được kiểm soát đặc biệt và 1 QTDND được can thiệp sớm.

BHTGVN cũng tham gia ý kiến đối với các phương án xử lý, phục hồi, phá sản QTDND yếu kém; thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến cho vay đặc biệt và thu hồi tài sản theo quy định.

Những kết quả trên cho thấy vai trò của BHTGVN trong bảo vệ người gửi tiền ngày càng được phát huy theo hướng chủ động, từ giám sát, phát hiện và cảnh báo rủi ro đến phối hợp xử lý tổ chức tín dụng yếu kém.

Đưa chính sách bảo hiểm tiền gửi đến gần người dân

Chính sách BHTG thực sự phát huy hiệu quả khi người gửi tiền hiểu đúng quyền lợi của mình và biết tìm thông tin chính xác. Tại QTDND, cán bộ quỹ là lực lượng có điều kiện thuận lợi để trực tiếp giải thích, hướng dẫn chính sách BHTG tới người gửi tiền. Việc nâng cao hiểu biết của đội ngũ cán bộ quỹ không chỉ giúp thực hiện đúng các quy định pháp luật mà còn góp phần cung cấp thông tin chính xác, kịp thời, hạn chế những cách hiểu chưa đầy đủ về chính sách BHTG.

Luật BHTG năm 2025 đã quy định trách nhiệm của tổ chức tham gia BHTG trong việc phối hợp với BHTGVN tuyên truyền chính sách, pháp luật về BHTG. Đây là cơ sở để QTDND cùng BHTGVN đưa thông tin đến với người dân, từng bước gắn hoạt động tuyên truyền BHTG với quá trình cung ứng dịch vụ tài chính tại cơ sở.

Thời gian qua, các chi nhánh BHTGVN đã chủ động phối hợp với NHNN, chính quyền địa phương, các tổ chức đoàn thể và QTDND triển khai nhiều chương trình tuyên truyền trực tiếp, phù hợp với đặc điểm từng địa bàn và nhóm đối tượng. Trong 9 tháng đầu năm 2026, BHTGVN đã tổ chức nhiều sự kiện tuyên truyền tại các địa phương trên cả nước thu hút hàng nghìn người gửi tiền và cán bộ của tổ chức tham gia BHTG tham dự.

Các hoạt động trên cho thấy hiệu quả của hình thức tuyên truyền trực tiếp tại địa bàn dân cư, nơi người dân có thể tiếp cận thông tin chính thống và được giải đáp những thắc mắc thực tế. Việc phối hợp với chính quyền cơ sở và các tổ chức đoàn thể còn giúp mở rộng phạm vi tiếp cận chính sách, nhất là đối với người gửi tiền ở khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa.

Trong bối cảnh thông tin trên mạng xã hội lan truyền nhanh chóng, rủi ro uy tín cũng là vấn đề cần được quan tâm tại hệ thống QTDND. Vì vậy, việc tăng cường truyền thông chính sách BHTG và nâng cao nhận thức của người dân có ý nghĩa quan trọng trong hạn chế tác động của thông tin thiếu kiểm chứng, góp phần củng cố niềm tin đối với hệ thống QTDND.

Thời gian tới, để nâng cao hiệu quả bảo vệ người gửi tiền từ cơ sở, BHTGVN cần tiếp tục đổi mới phương pháp giám sát, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, khai thác dữ liệu và các công cụ phân tích phục vụ cảnh báo sớm; nâng cao chất lượng kiểm tra và phối hợp chặt chẽ với NHNN cùng các đơn vị liên quan trong phòng ngừa, xử lý rủi ro tại QTDND.

Đồng thời, cần phát huy trách nhiệm của QTDND trong thực hiện chính sách BHTG, tăng cường tập huấn cho cán bộ quỹ và đổi mới nội dung truyền thông, kết hợp tuyên truyền trực tiếp với các kênh truyền thông số để đưa chính sách BHTG đến gần hơn với người gửi tiền.

Thông qua hoạt động giám sát, kiểm tra, phối hợp với NHNN và đẩy mạnh truyền thông chính sách, BHTGVN tiếp tục phát huy vai trò bảo vệ người gửi tiền ngay từ cơ sở, góp phần củng cố sự an toàn, ổn định của hệ thống QTDND và góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương./.