Bảo vệ lao động làng nghề : Không thể xem nhẹ

Ngoại trừ tai nạn lao động (TNLĐ) chết người phải khai báo, hầu hết TNLĐ xảy ra trong các làng nghề ngoài tầm kiểm soát của cơ quan chức năng. Nguyên nhân chính dẫn đến TNLĐ và bệnh nghề nghiệp tại các làng nghề là do ô nhiễm môi trường, nhận thức còn hạn chế dẫn đến sự bất cẩn của người lao động trong quá trình vận hành máy móc. Ngăn chặn TNLĐ, bảo vệ tính mạng, sức khỏe người lao động trong làng nghề hiện nay không thể xem nhẹ.

Môi trường ô nhiễm, tai nạn lao động gia tăng

Hằng năm chỉ có khoảng 400 doanh nghiệp trong tổng số 17 nghìn doanh nghiệp đóng trên địa bàn thành phố được thanh tra, kiểm tra. Do đó việc phát hiện kịp thời các vi phạm quy định về an toàn vệ sinh lao động, phòng, chống cháy nổ trong các doanh nghiệp tư nhân, làng nghề hạn chế. Trong khi đó, nguy cơ ô nhiễm môi trường, tai nạn nghề nghiệp, bệnh nghề nghiệp ở khu vực này diễn biến phức tạp và tính chất nghiêm trọng không kém các doanh nghiệp lớn.

Để giảm chi phí sản xuất, các ông chủ cơ sở sản xuất trong làng nghề thường "quên" việc trang bị các phương tiện bảo hộ lao động cá nhân cho người lao động như quần áo, khẩu trang, kính, mũ, găng tay... Viện dẫn lý do "chỉ là làng nghề", chủ các cơ sở không đầu tư máy móc, thiết bị hiện đại, có độ an toàn cao mà chỉ sử dụng loại máy móc, thiết bị cũ nhằm thu hồi nhanh vốn đầu tư. Các quyền lợi của người lao động làm việc tại cơ sở sản xuất trong các làng nghề như ký hợp đồng lao động, đóng BHXH, BHYT... cũng bị "quên". Chủ sử dụng lao động đưa ra các lý do như chỉ là cơ sở sản xuất làng nghề truyền thống, theo mùa vụ và những lao động là người nhà làm việc trong lúc nông nhàn, chỉ cần giao việc bằng miệng và trả lương đầy đủ là xong! Mặt khác, do thiếu hiểu biết người lao động không muốn tham gia BHXH, BHYT, chỉ cần tiền công cao, do vậy khi xảy ra TNLĐ, họ không được hưởng chế độ gì, phải tự lo mọi khoản chi phí, chủ sử dụng lao động chỉ "hỗ trợ" phần nào dựa trên cơ sở “tình cảm”, không mang tính bắt buộc.
Thủy Nguyên là huyện đứng đầu thành phố về số lượng làng nghề (5/12), trong đó, Mỹ Đồng là làng nghề lớn với gần 200 cơ sở sản xuất kinh doanh và 64 doanh nghiệp. Phần lớn các cơ sở sản xuất kinh doanh theo quy mô hộ gia đình; thu hút 1500 lao động có tay nghề, kỹ thuật cao. Sản phẩm địa phương đa dạng, phong phú, đặc biệt là chân vịt phục vụ máy thuỷ, máy nông nghiệp với tổng sản lượng 9000 tấn/năm. Bên cạnh ý nghĩa phát triển kinh tế, mặt trái của sự phát triển làng nghề là ô nhiễm môi trường; TNLĐ và bệnh tật đe doạ tính mạng, sức khoẻ người lao động.
Giải pháp bảo vệ lao động làng nghề

Lao động nữ tại làng mộc Đồng Minh (Vĩnh Bảo).   Ảnh: Hoàng Phước

Thiết bị sản xuất lạc hậu, bảo hộ lao động chưa được chú trọng đòi hỏi cần có giải pháp bảo vệ sức khỏe, tính mạng người lao động. Đánh giá của ngành chức năng cho thấy, máy móc sử dụng trong sản xuất tại các làng nghề phần lớn không bảo đảm an toàn, nhiều thiết bị không có cơ cấu an toàn, hoặc có nhưng không hoạt động. Phần lớn máy móc không có tài liệu kỹ thuật để hướng dẫn vận hành an toàn thiết bị, hoặc có thì rất sơ sài. Ngoài ra còn có các máy tự chế, tự lắp ráp từ các bộ phận cũ, chắp vá tạm bợ, nhiều chi tiết hỏng không được thay thế, sửa chữa. Đáng nói nhất, nhận thức về công tác an toàn, vệ sinh lao động, phòng chống cháy nổ của cả chủ cơ sở sản xuất lẫn người lao động còn rất yếu, phần lớn người lao động được đào tạo nghề theo kiểu truyền miệng, cầm tay chỉ việc...
Muốn giảm thiểu tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp trong các làng nghề, ngành chức năng, chính quyền địa phương cần có sự phối hợp chặt chẽ, tổ chức tập huấn, tuyên truyền nâng cao sự hiểu biết cho người lao động và chủ sử dụng lao động về an toàn vệ sinh lao động; thực hiện đúng quy trình quy phạm trong sản xuất, đồng thời thực hiện nghiêm quy định của pháp luật về an toàn lao động và bảo vệ môi trường trong các làng nghề.
                                                                                                                                                        Thanh Giang