Bảo tồn và phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch ở Cà Mau

Nhận diện giá trị di sản để định vị bản sắc du lịch

Phát biểu khai mạc Hội thảo, ông Ngô Vũ Thăng – Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau cho biết: “Trong bối cảnh phát triển hiện nay, di sản văn hóa không chỉ là giá trị của quá khứ cần gìn giữ mà còn là nguồn lực nội sinh quan trọng, góp phần định hình bản sắc, củng cố nền tảng tinh thần và tạo động lực cho phát triển kinh tế – xã hội. Quan điểm xuyên suốt là phát triển kinh tế phải gắn với phát triển văn hóa; bảo tồn di sản phải đi đôi với phát huy giá trị, trong đó du lịch là hướng đi hiệu quả để đưa di sản trở thành nguồn lực phát triển”.

Hiện tỉnh Cà Mau có 112 di tích được xếp hạng và 8 di sản văn hóa phi vật thể; trong đó Đờn ca tài tử Nam Bộ đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Nhiều di sản đặc sắc như nghề gác kèo ong, Lễ hội Nghinh Ông Sông Đốc cùng hệ thống lễ hội, làng nghề và không gian văn hóa rừng – biển đã tạo nên nguồn tài nguyên quan trọng để phát triển các loại hình du lịch văn hóa, sinh thái và cộng đồng.

Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy du lịch di sản của tỉnh Cà Mau vẫn chưa phát huy tương xứng với tiềm năng; sản phẩm còn đơn điệu, liên kết điểm đến thiếu chặt chẽ, hạ tầng và dịch vụ chưa đáp ứng yêu cầu, sự tham gia của cộng đồng và doanh nghiệp còn hạn chế.

Từ thực tiễn đó, ông Ngô Vũ Thăng đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn trong bảo tồn, phát huy giá trị di sản; xác định rõ vị trí, vai trò của di sản trong chiến lược phát triển du lịch bền vững của tỉnh. Đồng thời, cần nhận diện những giá trị cốt lõi, độc đáo của hệ thống di sản Cà Mau để định vị bản sắc du lịch địa phương; nghiên cứu các mô hình gắn kết giữa bảo tồn và khai thác, chú trọng vai trò của cộng đồng, doanh nghiệp và cơ chế, chính sách huy động nguồn lực.

Đẩy mạnh liên kết, ứng dụng công nghệ trong khai thác di sản

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Ngô Vũ Thăng nhấn mạnh định hướng phát triển sản phẩm du lịch di sản theo chiều sâu, giàu trải nghiệm và có khả năng cạnh tranh; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý, bảo tồn và quảng bá di sản; phát triển nguồn nhân lực; tăng cường liên kết giữa du lịch với văn hóa, giáo dục và cộng đồng.

Theo ông Ngô Vũ Thăng, mục tiêu quan trọng là tìm ra các giải pháp hài hòa giữa bảo tồn và phát triển, để di sản thực sự trở thành tài sản quý phục vụ sự phát triển lâu dài của tỉnh. Các ngành, địa phương cần tiếp tục rà soát, đánh giá toàn diện hệ thống di sản; xây dựng cơ chế, chính sách phù hợp; tăng cường liên kết phát triển du lịch gắn với di sản và đẩy mạnh ứng dụng khoa học – công nghệ, chuyển đổi số, góp phần nâng cao sức cạnh tranh của du lịch Cà Mau trong bối cảnh hội nhập.

Tiếp nối chương trình, ông Lý Vỹ Triều Dương – Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cà Mau trình bày báo cáo đề dẫn với chủ đề “Tổng quan tài nguyên di sản văn hóa của tỉnh Cà Mau; thực trạng khai thác giá trị di sản phục vụ phát triển du lịch”, cung cấp những thông tin nền tảng quan trọng cho nội dung thảo luận.

Tại Hội thảo, các nhà quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp đã trình bày nhiều tham luận chuyên sâu, tập trung vào các nội dung như: khai thác bền vững di tích gắn với du lịch và sinh kế cộng đồng; bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể; số hóa tài nguyên di sản phục vụ quản lý và phát triển du lịch; xây dựng sản phẩm du lịch từ đờn ca tài tử và nghệ thuật truyền thống Nam Bộ; ứng dụng công nghệ số trong bảo tồn và khai thác di sản; phát triển du lịch văn hóa – sinh thái cộng đồng, kết nối hệ thống di tích, lễ hội và nghệ thuật dân gian.

Các tham luận không chỉ cung cấp cơ sở khoa học quan trọng mà còn đề xuất nhiều giải pháp thực tiễn phù hợp với điều kiện của tỉnh, góp phần định hình hướng phát triển bền vững cho ngành du lịch địa phương trong thời gian tới.

Đưa di sản trở thành động lực phát triển

Nhiều ý kiến tại Hội thảo cho rằng, để di sản thực sự trở thành động lực phát triển kinh tế, tỉnh cần xây dựng chiến lược dài hạn, đồng thời đẩy mạnh xã hội hóa, huy động sự tham gia của cộng đồng và doanh nghiệp trong bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Việc gắn kết chặt chẽ giữa bảo tồn văn hóa và phát triển du lịch không chỉ góp phần tạo ra sản phẩm du lịch đặc sắc mà còn nâng cao nhận thức cộng đồng trong việc gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.

Một nội dung được nhiều đại biểu quan tâm là việc chuyển hóa giá trị di sản thành các sản phẩm du lịch cụ thể, có khả năng cạnh tranh trên thị trường. Theo các chuyên gia, di sản cần được “đánh thức” thông qua các mô hình khai thác sáng tạo như xây dựng tour trải nghiệm văn hóa cộng đồng, tổ chức biểu diễn nghệ thuật truyền thống, tái hiện lễ hội dân gian hay phát triển du lịch sinh thái gắn với di tích lịch sử.

Bên cạnh đó, vai trò của doanh nghiệp và cộng đồng địa phương được xác định là yếu tố then chốt trong quá trình phát triển du lịch di sản. Thực tiễn tại nhiều địa phương cho thấy, khi cộng đồng được tham gia trực tiếp vào hoạt động du lịch, không chỉ tạo sinh kế bền vững mà còn góp phần giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống.

Phát biểu kết thúc Hội thảo, ông Nguyễn Quốc Thanh, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cà Mau đã tiếp thu các ý kiến tham luận của đại biểu; đồng thời khẳng định ngành sẽ nghiên cứu, hoàn thiện các giải pháp cụ thể nhằm triển khai hiệu quả trong thực tiễn...