Bảo tàng Hải Phòng- Cần có kiến trúc phù hợp, hiện đại

Điều này thể hiện  qua các hoạt động bảo tàng luôn trong tình trạng “tận dụng”, hoặc “kiêm nhiệm-đa chức năng” mà rõ nhất là tại. Bảo tàng Hải Phòng….

Bảo tàng đang… “say ngủ”?

Bảo tàng Hải Phòng là một trong những bảo tàng có nhiều hiện vật nhất của cả nước. Nhưng lâu nay, các hiện vật lưu giữ, bảo quản tại đây chưa phát huy được giá trị, thể hiện rõ nhất qua hệ thống trưng bày nghèo nàn, ít  thay đổi, sáng tạo. Số khách tham quan vì thế cũng chỉ đếm trên đầu ngón tay. Số học sinh, sinh viên đến để tìm hiểu, sưu tầm tài liệu cũng không nhiều. Thực tế này ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn thu của bảo tàng, từ đó không có kinh phí phục vụ công tác nâng cấp, bảo tồn hiện vật. Khiến Bảo tàng Hải Phòng như đang “ngủ say” giữa không khí sôi động của thành phố thời mở cửa.

Cùng với các cổ vật, di vật hiện có của Bảo tàng Hải Phòng, số bảo vật quốc gia vẫn chưa thực sự phát huy giá trị đích thực, chưa được nhiều người biết đến. Ngay cả việc phân loại, sắp xếp các hiện vật hiện nay cũng thiếu khoa học trong hệ thống kho xuống cấp. Công tác sưu tầm hiện vật cũng chưa được quan tâm. Theo giới chuyên môn đánh giá, đây là công tác quan trọng có ý nghĩa quyết định với việc nghiên cứu và phát huy giá trị của mỗi bảo tàng. Muốn có những chuyên đề trưng bày hợp lý, cần tập trung tổ chức sưu tầm hiện vật, song công tác này ở Hải Phòng thời gian qua vẫn…. say ngủ(?!). Kinh phí dành cho công tác này còn thiếu. Do vậy, chưa có những sưu tầm hiện vật mang tính khoa học thu hút sự quan tâm của người dân và du khách.

Chưa đủ các yếu tố cần thiết của một thiết chế bảo tàng

Với mỗi một thiết chế văn hóa, cần có kiến trúc phù hợp riêng. Với bảo tàng, kiến trúc lại càng cần có tính riêng biệt. Bảo tàng là công trình bao gồm hệ thống phòng trưng bày, kho hiện vật mở, các phòng bảo quản bảo đảm yêu cầu kỹ thuật, hệ thống an ninh, khu trưng bày ngoài trời, khu dịch vụ… Bảo tàng Hải Phòng thiếu tất cả những yếu tố đó. Trụ sở bảo tàng vốn là tòa nhà Ngân hàng Pháp Hoa. Bởi vậy, dù diện tích của trụ sở bảo tàng rộng, song riêng hệ thống kho lại quá hẹp, không phù hợp với công tác bảo quản, lưu giữ. Hệ thống kho chật hẹp, xuống cấp, chưa có diện tích để trưng bày phù hợp với từng chuyên đề. Thực tế đó trái ngược với số lượng hiện vật đồ sộ mà nhiều bảo tàng trong cả nước “mơ ước”. Điều này càng khẳng định, Hải Phòng cần có một bảo tàng hiện đại để có thể trưng bày, bảo quản số hiện vật quý giá lưu giữ nhiều giá trị văn hóa, lịch sử của thành phố.

Cần có một kiến trúc bảo tàng phù hợp

Thực ra, Bảo tàng Hải Phòng đã nghiên cứu xây dựng một kiến trúc hiện đại phù hợp với giai đoạn mới nhằm phát triển công tác bảo tàng thông qua Đề án “Ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác bảo tồn, bảo tàng tại Bảo tàng Hải Phòng” từ năm 2006. Đề án xác định, việc đưa hiện vật, phim ảnh, tư liệu vào quản lý bằng máy vi tính, tiến tới thành lập website về Bảo tàng Hải Phòng giới thiệu hiện vật và các di tích của thành phố trên mạng Internet. Đây là một đề án phù hợp với sự phát triển trong thời kỳ hiện đại hóa của thành phố và đất nước, tuy nhiên đến nay vẫn chưa được duyệt. Bởi vậy, không có kinh phí dành cho việc ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác kiểm kê cũng như sắp đặt, bảo quản các hiện vật theo chuyên đề. Toàn bộ họat động kiểm kê, rà soát hiện vật, đánh số thứ tự cho từng loại hiện vật đơn lẻ với từng chất liệu… đều được làm “thủ công”. Cũng chính vì vậy, suốt năm 2007, cán bộ, nhân viên Bảo tàng mới chỉ rà soát, sắp đặt được các hiện vật chất kim loại, gốm, đá và chất hữu cơ. Số hiện vật phim, ảnh, tư liệu phải để lại kiểm kê tiếp vào năm 2008 bởi thiếu nhân sự.  

Yêu cầu cần có một bảo tàng hiện đại mang đặc thù văn hóa riêng của thành phố Cảng là một yêu cầu chính đáng. Trong giai đoạn hội nhập hiện nay, việc khẳng định bản sắc văn hóa riêng là yêu cầu vừa cấp bách vừa lâu dài, trong đó bảo tàng là một trong những lĩnh vực cần ưu tiên. Bảo tàng góp phần quảng bá về mỗi địa phương. Qua bảo tàng, khách du lịch và những người nước ngoài đến tham quan, tìm hiểu môi trường đầu tư các lĩnh vực sẽ hiểu rõ hơn về vùng đất, con người và lịch sử liên quan đến nơi họ muốn đến. Mặt khác, bảo tàng còn là công cụ hữu hiệu đáp ứng nhu cầu tìm hiểu lịch sử, nâng cao chất lượng giáo dục lịch sử trong các trường học trên địa bàn.

Nắm bắt được yêu cầu này, thành phố Hà Nội đang xúc tiến dự án xây dựng một bảo tàng hiện đại, công trình trọng điểm kỷ niệm Đại lễ nghìn năm Thăng Long – Hà Nội, cũng là nơi sẽ lưu giữ, trưng bày các di sản văn hóa phản ánh quá trình tồn tại và phát triển của Thủ đô. Với tổng diện tích 5,4ha (gồm 4,8ha khu bảo tàng và 0,53 ha mặt nước), Bảo tàng Hà Nội có kết cấu, hệ thống kỹ thuật công nghệ cao, áp dụng tiêu chuẩn thiết kế của CHLB Đức. Sau khi hoàn thành, đây sẽ là bảo tàng hiện đại nhất Việt Nam phù hợp với xu thế hiện đại, song vẫn bảo đảm các yếu tố văn hóa truyền thống đặc trưng.

Từ dự án xây dựng Bảo tàng Hà Nội, thành phố Hải Phòng cũng cần có một bảo tàng hiện đại như vậy, bảo đảm các yêu cầu về hệ thống trưng bày, kho hiện vật mở, hệ thống an ninh, bảo vệ giữ gìn sự an toàn đối với các hiện vật cổ hiện đang được lưu giữ tại đây. Qua đó, góp phần nâng cao chất lượng các chuyên đề trưng bày hiện vật, thu hút ngày càng nhiều nhân dân và khách tham quan đến với Bảo tàng thành phố.

Thùy Linh