Báo động về tình trạng gia tăng tai nạn trên biển

Được biết, hầu hết các vụ tai nạn xảy ra đều có nguyên nhân từ người điều khiển phương tiện và đáng báo động có tới 90% số người điều khiển không qua đào tạo, huấn luyện, không thực hiện đầy đủ các quy định về hàng hải, chủ quan, thiếu kinh nghiệm đi biển. Nhiều nguời điều khiển phương tiện khai thác thuỷ sản và tàu chở hàng đường thuỷ nội địa thiếu hiểu biết về đặc điểm khu vực, đặc thù sóng, gió, dòng chảy, luồng lạch khu vực cảng biển Hải Phòng. Một nguyên nhân khác khiến các phương tiện tự chìm trên luồng lạch hầu hết do chở quá tải, phương tiện cũ nát, tàu chạy tốc độ lớn tạo sóng làm chìm các tàu chở quá tải. Nhiều tàu đánh cá bị tai nạn trên biển khi ngư dân làm việc căng thẳng; khi hành trình số người trên tàu đều ngủ, chỉ để một người lái, do đó khả năng quan sát, cảnh giới hạn chế. Thêm nữa, thiết kế tàu cá không tạo ra khả năng quan sát tốt từ vị trí lái, không có phân khoang, khi bị thủng làm tàu chìm nhanh. Mặt khác, nhiều tàu cá thiếu phao cứu sinh, tàu có phao thì lại chằng buộc chặt chẽ quá mức, khi có tình huống xảy ra, khả năng tác nghiệp của thủy thủ chậm. Nhiều tàu cá không đăng ký, đăng kiểm theo luật định, ngư dân không biết chữ và không nắm được luật lệ. Nhiều chủ tàu “ngại trả tiền hoa tiêu”, để thuyền trưởng kiêm luôn hoa tiêu dẫn đường, trong khi họ thiếu hiểu biết về luồng lạch Hải Phòng, dẫn đến lúng túng khi điều động tàu và gây tai nạn hoặc tự mắc cạn như trường hợp tàu Hữu Nghị 135 mắc cạn trên luồng, tàu Cửu Long 116 đâm va sà-lan. Hầu hết các thuyền trưởng tàu có trọng tải nhỏ không nắm được vị trí và phạm vi luồng quốc gia, độ sâu của luồng nạo vét, thậm chí coi luồng là vị trí giữa sông như vụ tàu Khánh Long và tàu Cửu Long 116 đâm va nhau. Thuyền trưởng tàu Ba Đình không lường hết sức gió, hướng gió và dòng triều để tàu đâm va với tàu A.Truva và nếu không va vào tàu này thì tàu Ba Đình bị mắc cạn tại cửa kênh gây tắc luồng vào Cảng Hải Phòng.

Bên cạnh đó, việc trang bị thiết bị VHF là bắt buộc với các tàu có dung tích lớn hơn 300 GT, nhưng nhiều thuyền trưởng khi được thẩm vấn không biết Hoa tiêu Hải Phòng làm việc trên kênh nào để liên lạc, hoặc không sử dụng VHF khi hành trình trên luồng. Nhiều tàu không báo cáo với Cảng vụ Hải Phòng khi nhập luồng, rời cảng, hoặc đi qua luồng để cảng vụ  chủ động cung cấp thông tin về tình hình điều động tàu trong ngày. Một số tàu khi xảy ra tai nạn không báo cáo kịp thời với cảng vụ để chủ động xử lý, điển hình là vụ tàu Hoàng Đạt 15 sau khi va đâm  không báo cáo với cảng vụ bằng VHF để tìm kiếm cứu nạn. Theo quy phạm tàu trên 300 GT phải trang bị ra- đa hàng hải, song nhiều thuyền trưởng không sử dụng hoặc sử dụng thiếu hiệu quả khi hành trình trong luồng.  Với các tàu có hoa tiêu dẫn đường đôi khi cũng vẫn để xảy ra tai nạn, nguyên do hoa tiêu thực tập tác nghiệp cùng hoa tiêu chính nên thiếu chuẩn xác trong dẫn đường; hoa tiêu chính chủ quan không giám sát việc dẫn tàu đối với hoa tiêu thực tập, khi tình huống quá khẩn cấp mới xử lý thì đã muộn, điển hình là vụ tàu YONG AN và tàu RI SAN 9 bị mắc cạn do vào “ cua” muộn.

Để giảm thiểu tai nạn trên biển đối với các tàu tự hoa tiêu, thì thuyền trưởng phải nắm chắc đặc thù luồng, hệ thống biển báo hiệu dẫn đường, duy trì chế độ báo cáo theo quy định trước khi tàu đến cảng do cơ quan cảng vụ biết và cung cấp thông tin về luồng. Với các thuyền trưởng lần đầu đến cảng  cần xin hoa tiêu dẫn đường nhằm bảo đảm an toàn người và phương tiện. Các tàu qua luồng để vào các cảng khác không thuộc vùng cảng biển Hải Phòng  phải xin phép qua luồng khi có sự đồng ý của Cảng vụ Hải Phòng. Bắt buộc khi hành trình trên luồng các tàu phải sử dụng VHF trên kênh 16 và thường xuyên theo dõi trên kênh 09 để phối hợp với hoa tiêu trong điều động tránh va. Những tàu được trang bị ra - đa hàng hải phải sử dụng thường xuyên theo dõi sự di chuyển của các tàu từ xa và để dẫn đường. Các chủ tàu duy trì công tác thực tập theo quy định và báo cáo ngay với cảng vụ khi xảy ra tai nạn bằng VHF hoặc điện thoại để cơ quan chức năng xử lý kịp thời tình huống xấu, hạn chế thấp nhất thiệt hại do tai nạn trên biển gây ra.Các chủ tàu phải liên tục thông báo cho tàu về những thông tin do Bảo đảm an toàn hàng hải và Cảng vụ cung cấp, cập nhật các quy định pháp luật liên quan đến hàng hải và sự thay đổi về luồng lạch. Một vấn đề quan trọng khác là cơ quan cung cấp hải đồ cập nhật thông tin luồng lạch, vị trí chập tiêu và vị trí báo hiệu hàng hải, hiện, nhiều tàu sử dụng hải đồ quá cũ, không còn phù hợp. Đài Hải Phòng Ra- đi- ô cần phối hợp chặt chẽ với Cảng vụ, Công ty bảo đảm an toàn hàng hải 1 nhanh chóng truyền tải các thông tin an toàn tới các tàu đang hoạt động trên vùng biển Hải Phòng để giảm thiểu tai nạn, bảo quản an toàn tính mạng cho những người làm việc trên biển./.

                                                                                                    Anh Tú