Bảo đảm trật tự, an toàn giao thông - Cần sự phối hợp toàn diện giữa công nghệ và con người

Băn khoăn của người dân trước công cuộc chuyển đổi số

Những ngày qua, thông tin về việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, triển khai hệ thống camera trí tuệ nhân tạo (AI), cho phép lực lượng Cảnh sát giao thông (CSGT) tuần tra trên môi trường điện tử, không cần trực tiếp chặn bắt phương tiện vi phạm đang trở thành tâm điểm bàn luận. Đây được xem là minh chứng rõ nét cho nỗ lực cách mạng hóa giao thông theo hướng thông minh, hiện đại trên cả nước, trong đó công nghệ đóng vai trò “trợ thủ” đắc lực bảo đảm trật tự, an toàn giao thông.

Trước công cuộc chuyển đổi số, đa phần ý kiến người dân bày tỏ sự ủng hộ, đồng tình. Họ nhận định công nghệ không chỉ nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm mà còn mang đến sự công bằng, minh bạch. Song, vẫn có không ít ý kiến băn khoăn liệu việc giảm dần sự hiện diện của lực lượng CSGT trên đường có ảnh hưởng đến hiệu quả kiểm soát và xử lý các tình huống phát sinh như tai nạn hay ùn tắc.

Thực tế, những băn khoăn trên không phải không có cơ sở. Ngày 16/7, tại đường Nguyễn Trác (Hà Nội) vừa diễn ra vụ tai nạn nghiêm trọng, chiếc “xe điên” lao mất kiểm soát tông đổ gục hàng loạt phương tiện, khiến một người tử vong, nhiều người bị thương nặng. Kết quả kiểm tra nồng độ cồn cho thấy tài xế vi phạm ở mức rất cao: 0,861mg/L khí thở, vượt hơn 2,2 lần mức cao nhất theo quy định tại Nghị định 168/2024/NĐ-CP.

Vẫn cần sự kết hợp giữa công nghệ và con người

Có thể thấy, việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, triển khai hệ thống camera AI là bước đi đúng đắn, phù hợp trong kỷ nguyên số. Tuy nhiên, trong thực tiễn, công nghệ vẫn còn những giới hạn nhất định, đặc biệt khi phải đối mặt với các vi phạm diễn biến phức tạp và mang tính bộc phát cao. Điển hình trong đó là hành vi điều khiển phương tiện khi có nồng độ cồn.

Mặc dù chế tài xử phạt cho hành vi này đã được siết chặt, hàng loạt chiến dịch ra quân quyết liệt, khẩu hiệu “đã uống rượu, bia là không lái xe” có mặt ở khắp mọi nơi, nhưng tai nạn giao thông liên quan đến “ma men” vẫn tiếp diễn. Cục CSGT thống kê từ năm 2022 - 2024, cả nước có đến 20% số vụ tai nạn giao thông xảy ra liên quan đến việc người điều khiển phương tiện có sử dụng rượu, bia.

Trong bối cảnh trên, việc ứng dụng công nghệ, dù hiện đại đến đâu cũng chỉ dừng ở mức độ phát hiện, ghi nhận vi phạm, chứ chưa thể ngăn chặn hành vi cũng như hậu quả nghiêm trọng. Chính vì vậy, để bảo đảm trật tự, an toàn giao thông một cách toàn diện vẫn cần sự phối hợp nhịp nhàng giữa yếu tố công nghệ và con người.

Trao đổi với phóng viên Báo Pháp luật Việt Nam, PGS.TS Trần Thành Nam - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội nhận định, việc ứng dụng công nghệ, AI trong quản lý giao thông là xu thế tất yếu, không thể đảo ngược. Tuy nhiên, công nghệ, AI chỉ là cái tai - con mắt, còn trái tim - bộ não vẫn phải là con người. Chưa kể, hình ảnh lực lượng CSGT tuần tra, xuất hiện trên đường còn mang tính biểu tượng, nhắc nhở ý thức tham gia giao thông của người dân. “Nếu chỉ có camera AI, nhiều người quên mất ý thức chấp hành luật. Nhưng khi có sự hiện diện trực tiếp của lực lượng CSGT, họ sẽ chủ động điều chỉnh hành vi, nhắc nhở bản thân phải đi đúng luật”, PGS.TS Trần Thành Nam nhấn mạnh.

Riêng với hành vi điều khiển phương tiện khi có nồng độ cồn, việc duy trì lực lượng CSGT tuần tra trực tiếp lại càng cần thiết. Trước tính chất nguy hiểm và khó lường của hành vi này, thời gian qua, lực lượng CSGT liên tục đổi mới phương thức, áp dụng các biện pháp nghiệp vụ linh hoạt để kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm vi phạm.

Mới đây, Tổ công tác của Đội CSGT đường bộ số 6 (Phòng CSGT Công an TP Hà Nội) đã triển khai phương thức phát hiện vi phạm mới, linh hoạt và chủ động hơn. Thay vì chọn một tuyến đường cố định để làm nhiệm vụ, Tổ CSGT cử cán bộ, chiến sĩ hóa trang đi khảo sát tuyến đường có nhiều hàng quán hoạt động. Căn cứ vào lượng phương tiện đang được trông giữ ở bên ngoài quán, Tổ CSGT sẽ quyết định vị trí lập chốt thổi nồng độ cồn.