Bảo đảm tính minh bạch trong trưng mua, trưng dụng tài sản

Theo báo cáo tại cuộc họp, Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản được Quốc hội thông qua vào ngày mùng 3/6/2008 quy định Nhà nước chỉ thực hiện trưng mua, trưng dụng tài sản để đáp ứng yêu cầu về tài sản trong trường hợp thật cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh và vì lợi ích quốc gia mà các biện pháp huy động khác không đáp ứng được. Trong gần 20 năm thi hành, biện pháp trưng mua chưa phát sinh, trong khi biện pháp trưng dụng chủ yếu chỉ được áp dụng trong thời kỳ phòng chống dịch bệnh Covid-19.

Đến nay, việc xây dựng Luật sửa đổi là cần thiết nhằm đảm bảo phù hợp với Hiến pháp năm 2013 và sự thay đổi của các luật liên quan về xác định các trường hợp trưng mua, trưng dụng.

Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh đánh giá cao sự chủ động, nghiêm túc của Bộ Tài chính trong quá trình chuẩn bị hồ sơ đề nghị xây dựng chính sách Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi). Thứ trưởng đề nghị cần tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ ý kiến của Hội đồng thẩm định để hoàn thiện chính sách ngay từ giai đoạn đầu, tạo thuận lợi cho các bước xây dựng và hoàn thiện dự thảo Luật sau này.

Đối với Chính sách 1 về hoàn thiện quy định các trường hợp trưng mua, trưng dụng tài sản, Thứ trưởng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát kỹ nhằm bảo đảm tính hợp hiến, tính thống nhất của hệ thống pháp luật và sự tương thích với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Trong đó, cần nghiên cứu đầy đủ các cam kết quốc tế liên quan đến bảo hộ đầu tư, bảo đảm việc quy định các trường hợp trưng mua, trưng dụng tài sản không làm phát sinh xung đột với các nghĩa vụ quốc tế của Việt Nam.

Bên cạnh đó, Thứ trưởng yêu cầu làm rõ hơn mối quan hệ giữa cơ chế huy động tài sản theo quy định của các luật chuyên ngành với cơ chế trưng mua, trưng dụng tài sản; phân định rõ phạm vi, điều kiện áp dụng và bản chất pháp lý của từng quy định nhằm bảo đảm tính minh bạch, thuận lợi trong quá trình áp dụng pháp luật.

Đối với Chính sách 2, Thứ trưởng đề nghị bổ sung, làm rõ mục tiêu chính sách theo hướng xác định cụ thể tiêu chí, điều kiện áp dụng biện pháp trưng mua, trưng dụng đối với từng nhóm tài sản, đặc biệt là các loại tài sản mới, tài sản số, hệ thống thông tin và các tài sản có tính chất đặc thù. Việc xây dựng chính sách cần bảo đảm chặt chẽ, phù hợp với yêu cầu bảo vệ quyền sở hữu, quyền tài sản của tổ chức, cá nhân, đồng thời tạo cơ sở pháp lý đầy đủ để xử lý các tình huống phát sinh trong thực tiễn.

Đối với Chính sách 4 về xác định giá trưng mua và giá trị bồi thường khi trưng dụng tài sản, Thứ trưởng đề nghị nghiên cứu theo hướng bảo đảm nguyên tắc thị trường, phù hợp với quy định của pháp luật chuyên ngành có liên quan. Theo Thứ trưởng, đây là nội dung tác động trực tiếp đến quyền sở hữu tài sản nên cần được thiết kế chặt chẽ, minh bạch, bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước, tổ chức và cá nhân.

Nhấn mạnh Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản là đạo luật có liên quan trực tiếp đến quyền con người, quyền công dân, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát các quy định của Hiến pháp, các công ước quốc tế, các điều ước quốc tế có liên quan để bảo đảm tính bao quát, đồng bộ và khả thi của chính sách.

Về thủ tục hành chính, Thứ trưởng đề nghị tiếp tục quán triệt tinh thần cải cách, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và tăng cường hậu kiểm trong tổ chức thực hiện. Đồng thời nghiên cứu các giải pháp số hóa, xây dựng cơ sở dữ liệu và công cụ hỗ trợ định giá tài sản nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, bảo đảm tính công khai, minh bạch và thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp trong quá trình thực hiện các quy định của pháp luật về trưng mua, trưng dụng tài sản.