Bảo đảm thực hiện dân chủ gắn với kỷ luật, kỷ cương, pháp quyền

Bảo đảm bình đẳng trong thực hiện quyền dân chủ

Trình bày tờ trình dự án Luật tại Phiên họp, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà cho biết, dự thảo Luật gồm 6 chương, 61 điều, giảm 30 điều so với Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở năm 2022 (được sửa đổi, bổ sung năm 2025). Dự thảo Luật bổ sung các quy định mới và sửa đổi, bổ sung các quy định hiện hành nhằm bảo đảm việc thực hiện dân chủ ở cơ sở gắn liền với tăng cường kỷ luật, kỷ cương và pháp quyền; mở rộng, đa dạng hóa các hình thức thực hiện dân chủ trên môi trường số phù hợp với tiến trình chuyển đổi số quốc gia; kiện toàn tổ chức, nâng cao tính thực chất và hiệu quả hoạt động của Ban Thanh tra nhân dân và Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng.

Đồng thời, bổ sung quy định về nguyên tắc bảo đảm cho người khuyết tật, người dân tộc thiểu số, người sinh sống ở khu vực biên giới, hải đảo, miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn và đặc biệt khó khăn được Nhà nước hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi để thực hiện dân chủ ở cơ sở…

Trình bày Báo cáo thẩm tra sơ bộ, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của QH Lê Thị Nga cho biết, Ủy ban tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật nhằm thể chế hóa các chủ trương mới, khắc phục vướng mắc và hoàn thiện cơ chế thực hiện quyền làm chủ của Nhân dân.

Cơ bản tán thành định hướng bảo đảm thực hiện dân chủ gắn với kỷ luật, kỷ cương, pháp quyền của dự thảo Luật, Ủy ban Dân nguyện và Giám sát đề nghị, đối với việc lấy ý kiến Nhân dân, cần làm rõ trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền quyết định trong tiếp thu, giải trình và phản hồi; đồng thời xác định rõ cách tính “trên 50% Nhân dân” khi lấy ý kiến bằng nhiều hình thức.

Dân chủ phải thực chất

Phát biểu tại Phiên họp, Chủ tịch QH Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh yêu cầu xác định đúng tinh thần của Luật là dân chủ phải gắn liền với pháp quyền, kỷ cương, kỷ luật, trách nhiệm, nghiêm minh ở cơ sở. Theo Chủ tịch QH, dân chủ ở cơ sở không chỉ là người dân được biết, được bàn, được tham gia ý kiến mà quan trọng hơn là việc ý kiến của người dân được tiếp nhận thế nào, ai trả lời, bao giờ trả lời và kết quả xử lý ra sao. Chủ tịch QH cũng lưu ý, đối với những cơ chế trực tiếp tác động đến quyền của người dân phải được quy định rõ, không để khó thực hiện trong thực tế. Đồng thời, phải xử lý kỹ mối quan hệ giữa Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi) với pháp luật chuyên ngành.

Nhấn mạnh chuyển đổi số phải mở rộng dân chủ, không tạo ra khoảng cách dân chủ số, Chủ tịch QH bày tỏ đồng tình với việc cho phép họp trực tuyến, bỏ phiếu điện tử, lấy ý kiến trên nền tảng số nhưng phải bảo đảm người cao tuổi, người ở vùng khó khăn, người chưa có điều kiện vẫn có đầy đủ cơ hội được tham gia. “Phương thức số là một công cụ mở rộng quyền, không phải điều kiện để thực hiện quyền”, Chủ tịch QH nêu rõ.

Cùng với đó, Chủ tịch QH cũng lưu ý, dự thảo Luật phải xử lý chặt chẽ vấn đề xác thực, chống gian lận, bảo vệ dữ liệu và cách xác định kết quả khi kết hợp nhiều phương thức lấy ý kiến, bảo đảm việc lấy ý kiến nhanh hơn đi cùng tin cậy hơn, thuận tiện hơn nhưng không làm giảm tính xác thực, ý chí của Nhân dân.

Để tránh hình thức khi thực hiện, Chủ tịch QH đề nghị Chính phủ cần tiếp tục làm rõ và tăng cường cơ chế trách nhiệm giải trình và chế tài; bảo đảm tính bao trùm khi mở rộng môi trường điện tử; tăng tính độc lập, điều kiện hoạt động thực chất của Ban Thanh tra nhân dân, Ban Giám sát đầu tư cộng đồng. Quy định cụ thể, khả thi thời hạn và chất lượng phản hồi ý kiến Nhân dân.