Bảo đảm hồ sơ chính sách Luật về văn bản quy phạm pháp luật được xây dựng chặt chẽ, khả thi

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh nhấn mạnh, Luật về VBQPPL không chỉ quy định về quy trình, thủ tục xây dựng văn bản, mà còn là đạo luật có vai trò nền tảng đối với toàn bộ công tác xây dựng, ban hành, tổ chức thi hành, kiểm tra, rà soát và hoàn thiện pháp luật. Chất lượng của Luật này sẽ tác động trực tiếp đến chất lượng của hệ thống pháp luật, đến hiệu quả quản trị quốc gia, môi trường đầu tư, kinh doanh và việc bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

Thời gian qua, Luật Ban hành VBQPPL năm 2025 đã tạo khuôn khổ pháp lý quan trọng cho công tác xây dựng, ban hành VBQPPL; góp phần chuẩn hóa quy trình xây dựng chính sách, soạn thảo, thẩm định, thẩm tra, ban hành văn bản; tăng cường công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển mới của đất nước, yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tinh gọn bộ máy, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, khuôn khổ pháp luật hiện hành về xây dựng và tổ chức thi hành VBQPPL cần tiếp tục được nghiên cứu, hoàn thiện.

Bộ Tư pháp đã khẩn trương triển khai xây dựng hồ sơ chính sách Luật về VBQPPL. Bộ đã tổ chức Hội nghị tổng kết thi hành Luật Ban hành VBQPPL; tổ chức các tọa đàm, hội thảo chuyên sâu; đồng thời xây dựng dự thảo Tờ trình, Báo cáo đánh giá tác động của chính sách và các tài liệu liên quan. Đến nay, hồ sơ chính sách đã cơ bản được hoàn thiện để tiếp tục xin ý kiến rộng rãi trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Theo Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh, các chính sách của Luật đều là những chính sách lớn, có phạm vi tác động rộng, liên quan trực tiếp đến Quốc hội, Chính phủ, các Bộ, ngành, chính quyền địa phương, các cơ quan tư pháp, pháp chế, đội ngũ cán bộ làm công tác xây dựng pháp luật và các đối tượng chịu sự tác động của pháp luật. Vì vậy, việc tham vấn, lắng nghe đầy đủ các ý kiến đa chiều, khách quan, có cơ sở lý luận và thực tiễn là yêu cầu rất quan trọng để bảo đảm hồ sơ chính sách được xây dựng chặt chẽ, khả thi, có sức thuyết phục và bám sát yêu cầu thực tiễn.

Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh đề nghị các chuyên gia, nhà khoa học, các đại biểu tập trung trao đổi, cho ý kiến về các chính sách dự kiến đã thể chế hóa đầy đủ, kịp thời các chủ trương, đường lối của Đảng về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật hay chưa, nhất là các yêu cầu tại Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết số 66-NQ/TW và Kết luận số 09-KL/TW về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Các chính sách dự kiến trong hồ sơ đã bao quát đầy đủ phạm vi, yêu cầu đặt ra đối với dự án Luật về VBQPPL hay chưa; các chính sách dự kiến đã đủ cơ sở để xử lý những hạn chế, bất cập phát sinh trong quá trình thi hành Luật Ban hành VBQPPL năm 2025 hay chưa; đặc biệt là các vấn đề liên quan đến cấu trúc hệ thống VBQPPL, phân định thẩm quyền lập pháp, lập quy, quy trình xây dựng chính sách, soạn thảo văn bản, kiểm soát chất lượng văn bản, tổ chức thi hành pháp luật và đánh giá hiệu quả văn bản sau ban hành.

Bên cạnh đó, Bộ Tư pháp cũng mong nhận được ý kiến về tính khả thi của các chính sách, điều kiện bảo đảm thực hiện, lộ trình triển khai, cũng như những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, cân nhắc trong quá trình quy phạm hóa chính sách thành các quy định cụ thể của dự thảo Luật.

Phát biểu tại Hội nghị, ông Lê Nhật Thành, Uỷ viên chuyên trách Hội đồng dân tộc của Quốc hội cơ bản thống nhất với dự thảo chính sách Luật về VBQPPL, đánh giá việc xây dựng chính sách của Luật là cần thiết nhằm tiếp tục đổi mới công tác xây dựng và ban hành pháp luật, hoàn thiện cấu trúc hệ thống VBQPPL theo hướng tinh gọn, đồng bộ, dễ tiếp cận; nâng cao chất lượng thẩm định chính sách, xử lý kịp thời các vướng mắc từ thực tiễn và tăng cường gắn kết giữa công tác xây dựng với tổ chức thi hành pháp luật.

Để hoàn thiện hồ sơ chính sách, ông Lê Nhật Thành đề nghị bổ sung, làm rõ hơn cơ sở thực tiễn của Luật Ban hành VBQPPL 2025, nhất là những bất cập phát sinh từ quy định của Luật hiện hành như hệ thống văn bản còn nhiều tầng nấc, tiềm ẩn nguy cơ chồng chéo về nội dung; việc phân định thẩm quyền lập pháp, lập quy, xác định nội dung của từng loại văn bản và cơ chế giao quy định chi tiết vẫn chưa thực sự rõ ràng.

Đối với chính sách 2 về phân định rõ hơn thẩm quyền lập pháp, lập quy, xác định rõ nội dung cần được quy định trong từng loại VBQPPL, ông Lê Nhật Thành cơ bản đồng tình với phương án kết hợp bốn giải pháp được đề xuất. Trong đó, ông Lê Nhật Thành đặc biệt nhất trí với quy định các nội dung về tổ chức bộ máy nhà nước, chính sách dân tộc, chính sách tôn giáo và các trường hợp hạn chế quyền con người, quyền công dân phải được quy định bằng luật, qua đó bảo đảm phù hợp với quy định của Hiến pháp về thẩm quyền của Quốc hội trong quyết định chính sách dân tộc và chính sách tôn giáo của Nhà nước.

Đồng tình với ý kiến của ông Lê Nhật Thành, ông Phạm Văn Song, Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hải Phòng đề nghị bổ sung yêu cầu xác định rõ mục đích, căn cứ của từng quy định. Theo đó, việc làm rõ cơ sở hình thành của từng quy định sẽ tạo thuận lợi cho quá trình áp dụng, giải thích và bảo đảm thống nhất trong tổ chức thi hành pháp luật, hạn chế tình trạng cách hiểu và hướng dẫn áp dụng không thống nhất giữa các thời điểm.

Về giải pháp thực hiện chính sách 2, ông Song cho rằng việc phân loại toàn đạo luật theo hướng “luật quy định chi tiết” hoặc “luật quy định chung” là chưa thực sự phù hợp, bởi một đạo luật thường điều chỉnh nhiều nhóm quan hệ xã hội khác nhau. Do đó, cơ quan soạn thảo nên nghiên cứu phân định theo từng nhóm quy định hoặc từng chế định trong cùng một đạo luật, qua đó bảo đảm tính linh hoạt và khả thi trong xây dựng pháp luật.