Bản sắc lệnh chống tham nhũng sau ngày lập nước

Gói gọn trong 5 điều, với 300 chữ, nhưng Sắc lệnh 223 do Chủ tịch Hồ Chí Minh ký ngày 27-11-1946 là văn bản quy phạm pháp luật đầu tiên của Nhà nước về chống tham nhũng, thể hiện tính nghiêm minh và nhân đạo của một Nhà nước pháp quyền dân chủ nhân dân.

Phạt tiền gấp đôi tang vật hối lộ, tịch thu ¾ gia sản

SẮC LỆNH CỦA CHỦ TỊCH CHÍNH PHỦ VIỆT NAM DÂN CHỦ CỘNG HÒA SỐ 223 NGÀY 27 THÁNG 11 NĂM 1946 CHỦ TỊCH CHÍNH PHỦ VIỆT NAM DÂN CHỦ CỘNG HÒA Chiểu lời đề nghị của Bộ Tư pháp, Sau khi đã hỏi ý kiến Ban thường trực Quốc hội và sau khi Hội đồng Chính phủ đã thỏa thuận, RA SẮC LỆNH: Điều thứ 1 Tội đưa hối lộ cho công chức, tội công chức nhận hối lộ, hoặc phu lam, hoặc biển thủ công quỹ hay của công dân đều bị phạt khổ sai từ 5 năm đến 20 năm và phạt bạc gấp đôi tang vật hối lộ, phu lam hay biển thủ. Tang vật hối lộ bị tịch thu sung công. Người phạm tội còn có thể bị xử tịch thu nhiều nhất là đến ba phần tư gia sản. Các đồng phạm và tòng phạm cũng bị phạt như trên. Điều thứ 2 Người phạm tội đưa hối lộ cho một công chức mà tự ý cáo giác cho nhà chức trách việc hối lộ ấy và chứng minh rằng đã đưa hối lộ là vì bị công chức cưỡng bách ước hứa hay là dùng cách trả nguy thôi người ấy được miễn hết các tội. Trong trường hợp này, tang vật hối lộ được hoàn lại. Điều thứ 3 Đối với các tội trên, công chức còn gồm nhân viên trong Chính phủ, trong các Ủy ban Hành chính các cấp, các cơ quan do nhân dân bầu lên, trong bộ đội và tất cả các người phụ trách một công vụ. Điều thứ 4 Các luật lệ hiện hành, trái với Sắc lệnh này đều bãi bỏ. Điều thứ 5 Bộ trưởng Bộ Tư pháp chịu ủy nhiệm thi hành Sắc lệnh này.                                  CHỦ TỊCH CHÍNH PHỦ                          VIỆT NAM DÂN CHỦ CỘNG HÒA                                 CHỦ TỊCH CHÍNH PHỦ                                                (Đã ký)                                         HỒ CHÍ MINH                Nguồn: Cổng thông tin điện tử Bộ Tư pháp)

Chỉ hai tháng sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, trong thư gửi Ủy ban Nhân dân các kỳ, tỉnh, huyện và làng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã phát hiện thấy nhiều loại lỗi lầm rất nặng nề của cán bộ, đảng viên: trái phép, cậy thế, hủ hóa, tư túng, chia rẽ, kiêu ngạo. Người đã quy tụ những tệ nạn cần phải chống vào ba loại chính là tham ô, lãng phí, quan liêu. Người coi những tệ nạn đó là tội ác, là kẻ thù nguy hiểm của nhân dân, là bạn đồng minh của thực dân phong kiến, là thứ “giặc ngoại xâm”, “giặc ở trong lòng” và phải kiên quyết chống lại những tệ nạn đó vừa bằng giáo dục, vừa bằng xử phạt với những mức độ nặng nhẹ khác nhau.

Theo Điều 1 của sắc lệnh, tội đưa hối lộ cho công chức, công chức nhận hối lộ, hoặc biển thủ công quỹ hay của nhân dân thì sẽ áp dụng hình phạt tù khổ sai từ 5-20 năm và phạt tiền gấp đôi tang vật hối lộ. Tang vật hối lộ bị sung công quỹ. Người phạm tội còn có thể bị tịch thu nhiều nhất đến ¾ gia sản. Quy định này có tính răn đe nghiêm khắc vừa giúp khắc phục hậu quả kinh tế do cấu thành hành vi tội phạm đồng thời có tính nhân văn cao cả của chế độ dân chủ mới (để lại một phần tư gia sản có thể bảo đảm cuộc sống cho những người phụ thuộc).

Khuyến khích dân tố giác tham nhũng

Tại Điều 2 của Sắc lệnh quy định, người đưa hối lộ có ý thức tố giác cho người có trách nhiệm xử lý tham nhũng và chứng minh được bị công chức cưỡng ép, vòi vĩnh thì được miễn hết tội và trả lại tang vật đã hối lộ. Quy định này có tác dụng động viên, khuyến khích người dân bị cưỡng ép, vòi vĩnh phải hối lộ cho công chức thì cần tố giác tội phạm và được miễn trách nhiệm về hành vi của mình.
 
Sắc lệnh quy định việc xử lý công chức tham nhũng không có “vùng cấm” từ cấp Chính phủ đến chính quyền các cấp, trong lực lượng vũ trang và tất cả người phụ trách công vụ. Trước đó, ngày 23-11-1945 Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 64 thành lập Ban Thanh tra đặc biệt với nhiệm vụ: Giám sát tất cả công việc và nhân viên của các UBND và các cơ quan của Chính phủ. Sắc lệnh đã trao cho Ban Thanh tra đặc biệt “Thượng phương bảo kiếm” với các chức năng:

- Nhận đơn khiếu nại của nhân dân.

- Điều tra, hỏi chứng, xem xét tài liệu, giấy tờ của các Ủy ban Hành chính hoặc các cơ quan của Chính phủ cần thiết cho công việc giám sát.

- Đình chỉ bắt giam bất cứ nhân viên nào trong Ủy ban Hành chính hay của Chính phủ đã phạm lỗi trước khi mang ra Hội đồng Chính phủ hay Tòa án đặc biệt xét xử.

Theo Sắc lệnh 64, Chủ tịch Hồ Chí Minh là Chánh án của Tòa án đặc biệt được thành lập để xử các nhân viên của Ủy ban Hành chính hay các cơ quan của Chính phủ do Ban Thanh tra truy tố cùng với hai Hội thẩm là Bộ trưởng Bộ Nội vụ và Bộ trưởng Bộ Tư pháp.

Gần 64 năm Sắc lệnh 223 - Đạo luật chống tham nhũng đầu tiên của Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn nguyên vẹn giá trị và mang tính thời sự trong bối cảnh toàn Đảng, toàn quân, toàn dân ta đang tiến hành cuộc chiến không khoan nhượng với giặc “nội xâm” đang hoành hành đe dọa ổn định chính trị - xã hội, làm chậm tốc độ phát triển đất nước.
     
HOÀNG ANH