Băn khoăn thuế thu nhập cá nhân

Băn khoăn trước hết của người dân là mức thu nhập khởi điểm để tính thuế. Ở thời điểm lạm phát tăng cao như hiện nay, mức thu nhập 5 triệu đồng chưa phải là cao và chưa đủ để trang trải các nhu cầu chi tiêu trong gia đình. Trong khi đó, khi xây dựng luật thuế hoàn toàn chưa tính tới yếu tố lạm phát. Với mức 4 - 5 triệu đồng/tháng, một cá nhân ở thành phố chỉ đủ chi tiêu ở mức tối thiểu, trong khi anh ta không thể có chi phí để học tập thêm, tham gia các nhu cầu giải trí, du lịch và đặc biệt là... muôn thuở  không thể có tích luỹ để mua nhà hay giải quyết công việc gì lớn có giá trị vài chục triệu đồng trở lên. Đa số người dân đều khẳng định: mức này càng không phù hợp vào thời điểm áp dụng là  năm 2009, khi mà lạm phát lên tới vài chục phần trăm và thu nhập tăng thêm của  người dân không đáng kể.

Về cách tính người phụ thuộc cũng có nhiều điểm chưa thống nhất, trước hết là cần có giấy tờ gì để xác nhận người phụ thuộc chưa được hướng dẫn cụ thể. Cha, mẹ vợ hoặc cha, mẹ chồng có được tính là người phụ thuộc hay không thì luật cũng chưa đề cập đến và chưa có hướng dẫn. Trong khi đó, theo Luật Quản lý thuế hiện hành thì người nộp thuế có nghĩa vụ kê khai chính xác, trung thực, đầy đủ hồ sơ khai thuế và chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc kê khai của mình. Chính điều này đang gây lúng túng cho người dân trong khi họ chưa được hướng dẫn một cách đầy đủ và cụ thể.

Theo các chuyên gia về thuế thì nếu không khẩn trương, chính cơ quan thuế và người nộp thuế cũng sẽ bị rối khi thực hiện luật. Cụ thể, theo tính toán của cơ quan thuế thì khi Luật Thuế thu nhập cá nhân chính thức có hiệu lực, số lượng người nộp thuế cả nước sẽ tăng lên thành khoảng 14 - 15 triệu người, thay vì 300.000 người như hiện nay. Với số lượng khổng lồ này, việc cấp mã số thuế cho các cá nhân thuộc diện chịu thuế thu nhập cá nhân cũng là cả một vấn đề, thậm chí là khó có thể kiểm soát. Điều này sẽ liên quan mật thiết đến việc thu thuế.

Tại Hải Phòng, tuy việc tuyên truyền Luật thuế thu nhập cá nhân đã được khởi động nhưng chưa sâu rộng và chưa đáp ứng được yêu cầu, nhất là hướng dẫn những người thuộc diện phải nộp thuế về thủ tục cũng như những kiến thức cần thiết để tự tính, tự khai, tự chịu trách nhiệm như hướng dẫn của cơ quan thuế. Có ý kiến cho rằng, cơ quan thuế dường như đang đẩy quả bóng về phía người dân, tăng quá nhiều trách nhiệm cho người phải nộp thuế mà trách nhiệm của cơ quan thuế chưa được thể hiện một cách rõ ràng. Bên cạnh đó, cũng có nhiều ý kiến đề nghị ngành Thuế và các cơ quan chức năng sớm xem xét lại mức  thu nhập khởi điểm tính thuế, ít nhất cũng phải tính cả yếu tố lạm phát để bảo đảm sự hài hòa, cân đối giữa mức chi tiêu tối thiểu của người dân và mức huy động của Nhà nước.

Trọng Nhân