Băn khoăn “số phận” Điều 165 Bộ luật Hình sự

(PLO) - Bộ trưởng Bộ Tư pháp cho biết, trong Dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi), Chính phủ đề xuất bỏ tội “Cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng” (Điều 165) để đáp ứng yêu cầu hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường, bảo đảm sự minh bạch và an toàn của môi trường sản xuất, kinh doanh. 
Tuy nhiên, qua thảo luận của Đại biểu Quốc hội (ĐBQH), vẫn có 2 luồng quan điểm cho rằng các hành vi vi phạm trong quản lý kinh tế cần được cụ thể hóa thành các tội phạm cụ thể. Nhưng cũng có ý kiến thì thấy vẫn cần tiếp tục duy trì tội danh này vì không thể dự liệu và cụ thể hóa được tất cả các vi phạm trong quản lý kinh tế, nếu bỏ tội danh này sẽ bỏ lọt tội phạm.
Băn khoăn “số phận” Điều 165 Bộ luật Hình sự ảnh 1
Trong vụ án Vinalines, các bị cáo bị kết án về tội "cố ý làm trái..."
đối với những khoản tiền thiệt hại mà không chứng minh được
yếu tố "vụ lợi"
Nếu bỏ Điều 165 sẽ dẫn đến bỏ lọt tội phạm”
Trong số những người không đồng tình bỏ Điều 165 tội “Cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng”, ông Sùng A Hồng – Giám đốc Công an tỉnh Điện Biên băn khoăn không có Điều 165 “sẽ bỏ lọt tội phạm” vì sẽ không thể xử lý những người thực hiện hành vi có động cơ, mục đích hành vi khác chuyển thể cấu thành tội cố ý làm trái. 
Nêu lên “sức mạnh” của qui định về tội “Cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng” trong công cuộc phòng, chống tham nhũng, ông Nguyễn Doãn Khánh – Phó Trưởng ban Nội chính Trung ương nhấn mạnh: “Tội tham nhũng là tội ẩn, cho nên trong nhiều trường hợp, vì lý do khách quan và chủ quan mà không làm rõ được tính vụ lợi thì sử dụng tội “Cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng” để xử lý”. 
Do vậy, ông Khánh cho rằng: “Nếu bỏ tội này sẽ dẫn đến bỏ lọt tội phạm, không đáp ứng được yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm, nhất là tội tham nhũng trong giai đoạn hiện nay”.
Ủng hộ phải xử lý, bỏ hẳn hoặc quy định chặt chẽ hơn tội “Cố ý làm trái quy định của Nhà nước gây hậu quả nghiêm trọng”, ông Nguyễn Văn Phúc – Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội băn khoăn, hiện nay quy định của Nhà nước thì không phát triển kịp với sự phát triển của nền kinh tế, nên thường lạc hậu nên căn cứ vào những quy định lạc hậu để xử lý một hoạt động, quyết định trong kinh doanh và trong quản lý là “cố ý làm trái quy định của Nhà nước gây hậu quả nghiêm trọng” thì có đúng không?
Dự thảo BLHS (sửa đổi) đã cụ thể hóa và bổ sung thêm các tội danh liên quan đến hành vi cố ý làm trái quy định của Nhà nước trong từng lĩnh vực kinh tế cụ thể để thay thế cho tội “Cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng” nhưng theo một số ý kiến, qui định như Dự thảo chưa rõ. Vì vậy, ông Nguyễn Văn Phúc đề nghị cân nhắc, rà soát lại tất cả các tội hình sự liên quan đến các quan hệ kinh tế với dân sự.
Giữ Điều 165 sẽ khó xử cho “đặc thù”
Ngược lại, ông Nguyễn Bá Thuyền – Phó Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng lại đồng tình với đề xuất của Chính phủ bỏ Điều 165 bởi theo ông: “qui định tội “Cố ý làm trái nguyên tắc” thì xử ai cũng được khi trong cơ chế hiện nay “sáng đúng, chiều sai, đến mai lại đúng” thì xử cách nào cũng được, tôi cột ông vào việc này rất dễ, rất nguy hiểm”.
Nhìn ở góc độ chống tham nhũng, không qui định tội “Cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng” sẽ tránh được tình trạng bỏ lọt tội phạm tham nhũng. “Thực tế, rất nhiều tội tham nhũng được đưa sang xử tội cố ý làm trái và có thể xử rất nhiều người bởi vì rất nhiều người sai. Nếu chúng ta áp dụng BLHS này đưa vào xét xử thì rất nhiều người bị xử” – ông Thuyền phản ánh.
Dẫn ví dụ ở Lâm Đồng đề nghị xây dựng cơ chế đặc thù mà đặc thù thì thường phải vượt ngoài phạm vi luật pháp, muốn đổi mới, muốn vươn lên bứt phá thì phải có “vượt khung, vượt rào” vì nếu trong khuôn khổ thì không có đặc thù, ông Thuyền khẳng định: “Không bỏ tội “Cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng” thì rất khó xử lý những tình huống “đặc thù”, có thể cản trở đến sự phát triển kinh tế của đất nước” dù chia sẻ với quan điểm “nếu bỏ tội này thì nhiều khi không xử được tội khác”. 
Theo ông Trần Du Lịch – Phó Trưởng đoàn ĐBQH TP.HCM, trong lĩnh vực quản lý kinh tế hay nôm na là trong kinh tế thị trường thường có những qui tắc gọi là “luật chơi”. Những “luật chơi” này được quy định chế định mà không có chế tài mà chỉ qui định chung chung “nếu vi phạm sẽ xử lý theo pháp luật”. 
Do đó, “nếu chế định ngược lại là đưa tất cả các tội rõ ràng như Dự thảo này trong phần quản lý kinh tế, Chương XIX, Chương XX, bỏ Điều 165 thì vấn đề quan trọng nhất bây giờ phải xem các luật chuyên ngành như Luật Các tổ chức tín dụng, Luật Môi trường, những nội dung vi phạm nào thuộc chế tài xử lý hành chính, nội dung nào thuộc chế tài xử lý hình sự, nội dung nào thuộc chế tài trong điều khoản đang quy định của BLHS”.
Minh Vân
Cùng chuyên mục
Cuộc họp rút kinh nghiệm về Chỉ số cải cách hành chính năm 2020 của Bộ Tư pháp.

Bộ Tư pháp dẫn đầu Chỉ số cải cách hành chính năm 2021 – “trái ngọt” từ sự đóng góp của nhiều đơn vị

(PLVN) - Theo kết quả Chỉ số cải cách hành chính năm 2021 của các bộ, cơ quan ngang bộ, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương vừa được công bố, Bộ Tư pháp đứng đầu bảng xếp hạng, thuộc nhóm 3 Bộ có chỉ số trên 90%. Đóng góp vào thành tích này là sự nỗ lực cố gắng của các đơn vị thuộc Bộ, nổi bật là Cục Hộ tịch, Quốc tịch, Chứng thực; Cục Đăng ký quốc gia giao dịch bảo đảm; Vụ Phổ biến, giáo dục pháp luật; Vụ Pháp luật dân sự - kinh tế…

Đọc thêm

Đại úy Thái Ngô Hiếu: Tỏa sáng phẩm chất người lính thời bình

Đại úy Thái Ngô Hiếu: Tỏa sáng phẩm chất người lính thời bình
(PLVN) - Câu chuyện về đồng chí Thái Ngô Hiếu, cán bộ thuộc Đội Chữa cháy & Cứu nạn cứu hộ (CC & CNCH KV) Khu vực Trảng Bom - Phòng Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy & Cứu nạn cứu hộ Công an tỉnh Đồng Nai giành giật lại sự sống cho 4 nạn nhân trong vụ đuối nước tại bãi biển thuộc tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu đã xảy ra một thời gian nhưng vẫn để lại dư âm và bài học ý nghĩa về lòng tử tế trong xã hội hiện đại. Và hơn hết, lòng dũng cảm và nghĩa cử cao đẹp của anh đã khắc họa hình ảnh đẹp về người lính thời bình tuy không cầm súng ra trận chiến đấu trực tiếp với kẻ thù nhưng luôn không quản gian khó, không ngại hy sinh trong cuộc chiến bảo vệ sự sống, sự an toàn cho người dân.

Bộ Tư pháp xây dựng Kế hoạch hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam

Buổi làm việc về Kế hoạch tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật nước CHXHCN Việt Nam 9/11/2022.
(PLVN) -  "Tổ chức hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam 2022 phải có trọng tâm, trọng điểm, có sự vào cuộc của các Bộ, ngành. Đặc biệt, năm nay, các hoạt động hưởng ứng phải có điểm nhấn đánh dấu 10 năm Ngày Pháp luật Việt Nam",  Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh yêu cầu.

Bạc Liêu khai giảng Lớp bồi dưỡng nghiệp vụ giám định tư pháp và kỹ năng tranh tụng tại phiên toà

Bạc Liêu khai giảng Lớp bồi dưỡng nghiệp vụ giám định tư pháp và kỹ năng tranh tụng tại phiên toà
(PLVN) - Lớp bồi dưỡng nghiệp vụ giám định tư pháp và kỹ năng tranh tụng tại phiên toà, nhằm giúp các học viên nắm vững các quy định của pháp luật về giám định tư pháp; hiểu rõ hơn vị trí, vai trò của hoạt động tố tụng và một số kỹ năng pháp lý cơ bản, cần thiết của người giám định viên Tư pháp, đặc biệt là về kỹ năng tranh tụng tại phiên tòa cho đội ngũ làm công tác giám định tư pháp.

Cần tăng mức thù lao cho cộng tác viên kiểm tra văn bản

Quang cảnh Hội thảo.
(PLVN) - Đây là một trong những đề xuất, kiến nghị được đưa ra tại Hội thảo phát huy vai trò cộng tác viên và cơ quan báo chí, truyền thông trong công tác kiểm tra, rà soát, hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật do Cục Kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp) tổ chức hôm nay, 24/5.

Nữ Phó Giám đốc Sở Tư pháp Kiên Giang: Người thổi bay tư tưởng “nhát tay” khi xử lý vi phạm hành chính

Nữ Phó Giám đốc Sở Tư pháp Kiên Giang: Người thổi bay tư tưởng “nhát tay” khi xử lý vi phạm hành chính
(PLVN) -Mới tròn ba năm làm “tham mưu trưởng” trong lĩnh vực xử lý vi phạm hành chính (XLVPHC), Phó Giám đốc Sở Tư pháp Kiên Giang - Lư Thị Trang Đài đã được đồng nghiệp nhận xét hai từ “yên tâm” và rất mừng khi có chị cùng tham gia, còn cấp trên thì tin tưởng, điểm nghẽn được khơi thông, công việc thì chạy.

Cần nhiều giải pháp nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật

Ông Đặng Thanh Sơn Cục trưởng Cục Quản lý xử lý vi phạm hành chính và theo dõi thi hành pháp luật, Bộ Tư pháp.
(PLVN) -Tổ chức thi hành pháp luật là vấn đề luôn được Đảng Cộng sản Việt Nam coi là vấn đề trọng tâm, có ý nghĩa then chốt trong quá trình xây dựng và phát triển của đất nước, đặc biệt là kể từ khi chúng ta thực hiện công cuộc đổi mới năm 1986 cho đến nay. Tại các văn kiện, nghị quyết của Đảng luôn có những nhận định, đánh giá về công tác này và từ đó có những chủ trương, định hướng lớn để Nhà nước thể chế hóa thành pháp luật để tổ chức thực hiện với mục đích đưa chủ trương, định hướng của Đảng thực sự đi vào cuộc sống, bảo đảm cho pháp luật được thực hiện nghiêm chỉnh trong đời sống xã hội.

Hơn nửa cuộc đời tâm huyết với nghề “gác cổng công lý”

Hơn nửa cuộc đời tâm huyết với nghề “gác cổng công lý”
(PLVN) - 20 năm gắn bó với nghề, Luật sư Nguyễn Thị Thu Hoài – Giám đốc Công ty Luật TNHH Thuế và Luật Hà Nội (Hanoi Tax & Law Firm) luôn tâm niệm: Nghề Luật sư không chỉ cần cái tâm, cái tầm mà còn cần cả sự sáng tạo, tiếp thu và lắng nghe. Luật sư không phải lúc nào cũng đọc, nêu những căn cứ pháp luật khô khan mà còn là sự thấu hiểu về cuộc sống, thấu hiểu hoàn cảnh của những con người khác nhau trong xã hội...