Bài học “VEDAN”

Đáng lên án nữa là những người có trách nhiệm đã không làm hết trách nhiệm, nhắm mắt làm ngơ để mặc VEDAN hoành hành phá hủy môi trường sống của hàng triệu người dân. Cho dù cuối cùng VEDAN mới lên tiếng xin lỗi thì hậu quả đã quá lớn, người tiêu dùng không thể bớt giận và giờ đây, nhiều người Việt Nam sẽ không ngần ngại tẩy chay sản phẩm VEDAN.

Sau sự kiện VEDAN, nhiều tỉnh, thành phố, nhiều doanh nghiệp khác mới giật mình, xem lại. Bỗng dưng, có nhiều đoàn kiểm tra liên tiếp về môi trường. Bỗng dưng, có tỉnh ngừng thu hút đầu tư vào 16 khu công nghiệp vì lý do môi trường. Dù muốn, dù không, những doanh nghiệp chưa thực hiện đúng quy định về môi trường cũng buộc phải tự “ sờ gáy” và các ngành chức năng phải quan tâm hơn tới nhiệm vụ, chức trách của mình.

Thế mà, Hải Phòng vẫn yên tĩnh trong khi môi trường ở đây hoàn toàn không yên tĩnh. Nhiều người vẫn còn nhớ, còn nhắc tới khói bụi Nhà máy xi măng Hải Phòng từng làm đen ngòm cả bầu trời và đây chính là lý do khiến nhà máy buộc phải di chuyển. Thế nhưng, việc làm này chỉ hạn chế chứ chưa giải quyết được triệt để sự ô nhiễm khi các nhà máy được dồn sang Minh Đức ( Thủy Nguyên). Năm 2006, nguyên Bộ trưởng Bộ Tài nguyên Môi trường Bộ  Mai Ái Trực kiểm tra môi trường tại Minh Đức đã nhận xét: Quan sát bằng mắt thường cũng có thể thấy môi trường ở Minh Đức đang bị ô nhiễm nặng do bụi đường và bụi hóa chất của các cơ sở sản xuất. Bệnh ung thư và môi trường có mối liên hệ với nhau cho nên không thể coi nhẹ yếu tố môi trường. Các ngành chức năng Hải Phòng và doanh nghiệp trên địa bàn phải vào cuộc, đánh giá nghiêm túc về thực trạng môi trường tại đây, quan trắc ô nhiễm nguồn nước, đất, không khí, khí thải... chứ không thể võ đoán, đánh giá bằng mắt thường. Từ đó tới nay đã hơn 2 năm nhưng có thể nói, môi trường ở Minh Đức chưa hề được cải thiện.

Tiếp đó, năm 2007, Sở Công nghiệp Hải Phòng chủ trì phối hợp với các ngành, đơn vị liên quan tiến hành kiểm tra ô nhiễm môi trường do hóa chất gây ra tại các cơ sở sản xuất công nghiệp trên địa bàn. Đoàn đã kiểm tra thực tế tại 14 cơ sở sản xuất công nghiệp, trong đó có nhiều doanh nghiệp lớn như: Nhà máy Đất đèn và Hóa chất Tràng Kênh, Công ty TNHH Hoàng Xuân, Công ty TNHH Khí công nghiệp Messer, Công ty TNHH Hải Long, Công ty TNHH Hóa chất PTN, Công ty cổ phần Thép Vạn Lợi, Công ty cổ phần  HAPACO, Công ty cổ phần  Bia Hà Nội - Hải Phòng, Công ty TNHH Aroma Bay Candles, Nhà máy ô tô Hữu Nghị, Công ty TNHH Ortec Chemical, Công ty cổ phần vật liệu kỹ thuật điện... Và kết quả kiểm tra cũng không có gì bất ngờ: trừ 2 doanh nghiệp tạm ngừng sản xuất, còn lại đều vi phạm nghiêm trọng các nguyên tắc về sử dụng hoá chất độc hại cũng như không chứng minh được đã vận hành quy trình xử lý chất thải để bảo vệ môi trường. Riêng Nhà máy Đất đèn và Hóa chất Tràng Kênh sử dụng công nghệ thiết bị trong nước sản xuất từ năm 1980 đã cũ và lạc hậu, mức độ gây ô nhiễm rất lớn, chỉ bằng cảm quan cũng có thể nhìn nhận được. Kết quả đó được chuyển cho Sở Tài nguyên Môi trường, nhưng xử lý ra sao thì đến nay vẫn chưa rõ.

Gần đây, dư luận nhân dân lại lo lắng về ảnh hưởng từ các nhà máy đóng tàu, nhà máy nhiệt điện và DAP… Các cơ quan quản lý đều khẳng định các doanh nghiệp này đã có báo cáo đánh giá tác động môi trường nhưng trong quá trình xây dựng, họ có làm đúng như vậy hay không thì cũng chưa có sự kiểm tra bài bản.

Hải Phòng đã từng từ chối những dự án hàng trăm triệu USD vì lý do môi trường. Nay qua bài học VEDAN, dư luận nhân dân mong thành phố và các doanh nghiệp đừng hy sinh môi trường khi đón nhận các dự án mới, còn dự án cũ thì phải kiểm tra, ngăn chặn ngay, nhất là huy động sự vào cuộc của cảnh sát môi trường, đừng để thành sự đã rồi, khó  khắc phục hậu quả.

Trọng Nhân