Bài 3: Người thủ lĩnh đưa màu áo xanh vào không gian số

> Bài 1: Nữ cán bộ Đoàn luôn đau đáu với trẻ em Khmer

>> Bài 2: Hành trình kết nối thanh niên của nữ Bí thư đoàn phường

Nếu trước đây, hình ảnh thanh niên xung kích thường gắn với những công trình, phần việc trên các tuyến đường nông thôn, những chiến dịch tình nguyện hay phong trào hướng về cộng đồng, thì hôm nay, một mặt trận mới đang mở ra trước thế hệ trẻ. Đó là không gian số – nơi thông tin được tạo ra, lan truyền và tác động đến nhận thức xã hội từng giờ, từng phút. Trong dòng chảy ấy, thanh niên không chỉ là người tiếp cận công nghệ nhanh nhất mà còn được kỳ vọng trở thành lực lượng tiên phong trong chuyển đổi số.

Đưa hoạt động Đoàn vào đời sống số của học sinh

Những năm gần đây, cụm từ “chuyển đổi số” xuất hiện ngày càng nhiều trong các văn bản, nghị quyết và chương trình hành động của các cấp, các ngành. Tuy nhiên, với nhiều người, đây vẫn là một khái niệm khá rộng, mơ hồ và đôi khi mang màu sắc kỹ thuật nhiều hơn là đời sống. Đối với Võ Tấn Lộc, chuyển đổi số lại bắt đầu từ những điều rất gần gũi, từ chính cách học sinh đang học tập, giao tiếp và sử dụng công nghệ mỗi ngày.

Nhiều năm làm công tác Đoàn trong môi trường trường học giúp anh nhận ra rằng thế hệ học sinh hôm nay khác rất nhiều so với trước đây.

Nếu như sân trường từng là không gian chính của các hoạt động thanh, thiếu niên thì nay, bên cạnh đời sống thực, một phần rất lớn sinh hoạt của các em đang diễn ra trên môi trường mạng. Các em tiếp cận thông tin qua điện thoại thông minh, kết nối với bạn bè qua mạng xã hội, tìm kiếm kiến thức trên internet và thể hiện quan điểm cá nhân thông qua các nền tảng số. Điều đó đồng nghĩa với việc nếu hoạt động Đoàn vẫn giữ nguyên phương thức cũ, khoảng cách giữa tổ chức Đoàn và thanh niên sẽ ngày càng lớn hơn.

Từ thực tế ấy, Võ Tấn Lộc bắt đầu đặt ra cho mình một câu hỏi: làm thế nào để hoạt động Đoàn không bị tụt lại phía sau trước sự thay đổi của xã hội?.

Câu trả lời anh lựa chọn không phải là những chương trình quá phức tạp hay những mô hình đòi hỏi nguồn lực lớn, mà bắt đầu từ việc tận dụng chính những công cụ quen thuộc nhất đối với học sinh. Thay vì coi điện thoại hay mạng xã hội là trở ngại, anh xem đó là phương tiện để kết nối, giáo dục và truyền cảm hứng.

Một trong những mô hình tạo dấu ấn rõ nét nhất trong thời gian qua là chương trình “Mỗi chi đoàn, chi hội một video clip gắn với một địa điểm du lịch, một di tích lịch sử hoặc một làng nghề nổi tiếng trên địa bàn tỉnh Tây Ninh”. Ý tưởng xuất phát từ thực tế không ít học sinh biết rất nhiều thông tin về thế giới bên ngoài nhưng lại chưa hiểu sâu về chính quê hương nơi mình sinh sống. Thay vì tổ chức những buổi tuyên truyền theo cách truyền thống, Đoàn trường quyết định để học sinh tự trở thành người kể chuyện.

Từ đó, mỗi lớp học trở thành một nhóm sáng tạo nội dung. Các em tự tìm hiểu lịch sử địa phương, tự lên ý tưởng, xây dựng kịch bản, ghi hình, biên tập và hoàn thiện sản phẩm. Có nhóm lựa chọn tìm về các địa chỉ đỏ, có nhóm giới thiệu những làng nghề truyền thống, cũng có nhóm kể câu chuyện về những điểm đến du lịch nổi tiếng của Tây Ninh bằng góc nhìn trẻ trung, gần gũi.

Điều đáng nói là trong quá trình thực hiện, học sinh không chỉ học được kỹ năng quay dựng hay thiết kế nội dung số mà còn có cơ hội tiếp cận lịch sử, văn hóa quê hương bằng trải nghiệm thực tế thay vì những trang sách khô cứng.

Đối với Võ Tấn Lộc, giá trị lớn nhất của mô hình này không nằm ở số lượng video được thực hiện hay lượt tương tác trên mạng xã hội. Điều anh nhìn thấy là sự thay đổi trong nhận thức của học sinh. Khi tự mình xây dựng một sản phẩm truyền thông, các em buộc phải học cách tìm kiếm thông tin, đối chiếu nguồn tư liệu, kiểm chứng dữ liệu và chịu trách nhiệm với nội dung mình công bố. Đó cũng chính là những kỹ năng căn bản của một công dân số trong thời đại mới.

Không dừng lại ở hoạt động này, Đoàn trường còn đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong nhiều mặt công tác khác. Các cuộc thi tìm hiểu lịch sử, pháp luật, kiến thức xã hội được tổ chức trên nền tảng trực tuyến. Những nội dung tuyên truyền vốn trước đây chỉ xuất hiện trên bảng tin hay trong các buổi sinh hoạt được chuyển tải qua infographic, video ngắn, fanpage và các nền tảng mạng xã hội để tiếp cận học sinh theo cách gần gũi hơn.

Hoạt động quản lý đoàn viên, triển khai phong trào hay nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của học sinh cũng từng bước được số hóa, tạo nên sự kết nối nhanh chóng và hiệu quả giữa tổ chức Đoàn với đoàn viên thanh niên.

Tạo “kháng thể” sau mô hình chuyển đổi số

Nếu chỉ nhìn vào những mô hình ứng dụng công nghệ thông tin, nhiều người có thể nghĩ rằng Võ Tấn Lộc là một cán bộ Đoàn say mê công nghệ. Nhưng điều tạo nên dấu ấn riêng của anh lại không nằm ở công nghệ, mà nằm ở tư duy giáo dục phía sau những mô hình ấy.

Trong câu chuyện về chuyển đổi số, anh thường nhắc nhiều hơn đến con người. Theo anh, chuyển đổi số trong công tác Đoàn không đơn thuần là việc đưa thêm máy tính, phần mềm hay nền tảng trực tuyến vào hoạt động thanh niên. Điều quan trọng hơn là giúp người trẻ hình thành kỹ năng số, tư duy số và trách nhiệm số. Công nghệ có thể giúp con người kết nối nhanh hơn, tiếp cận tri thức dễ dàng hơn, nhưng nếu thiếu bản lĩnh và khả năng chọn lọc thông tin, chính công nghệ cũng có thể trở thành môi trường phát tán những nội dung tiêu cực, sai lệch.

Chính vì vậy, bên cạnh các mô hình sáng tạo nội dung số, Võ Tấn Lộc đặc biệt quan tâm đến việc giáo dục kỹ năng sử dụng mạng xã hội an toàn cho học sinh. Những vấn đề như nhận diện tin giả, phòng tránh lừa đảo trên không gian mạng, ứng xử văn minh trên mạng xã hội hay bảo vệ dữ liệu cá nhân được đưa vào các hoạt động tuyên truyền bằng nhiều hình thức sinh động. Thay vì những buổi phổ biến kiến thức khô cứng, Đoàn trường tổ chức các tiểu phẩm sân khấu hóa, các cuộc thi trực tuyến và những chương trình tương tác để học sinh dễ tiếp cận, dễ ghi nhớ và dễ vận dụng trong thực tế.

Cũng từ những hoạt động ấy, nhiều học sinh dần thay đổi cách nhìn về công nghệ. Nếu trước đây mạng xã hội chủ yếu được sử dụng cho mục đích giải trí thì nay đã trở thành nơi các em học tập, sáng tạo và lan tỏa những điều tích cực. Không ít học sinh bắt đầu biết sử dụng công nghệ để thiết kế sản phẩm truyền thông, thực hiện các dự án học tập, tham gia hoạt động cộng đồng và chia sẻ những câu chuyện đẹp về quê hương, đất nước.

Những bài viết đầy sáng tạo, chỉn chu do đoàn viên, học sinh trường THPT Nguyễn Văn Trỗi xây dựng, triển khai

Điều khiến đồng nghiệp và học sinh dành nhiều sự trân trọng cho Võ Tấn Lộc có lẽ không phải ở những thành tích cá nhân hay các mô hình đã triển khai, mà ở sự kiên trì của một người làm công tác Đoàn luôn tìm cách đổi mới để bắt kịp nhịp sống của thanh niên. Trong bối cảnh chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu, anh hiểu rằng nếu tổ chức Đoàn muốn đồng hành cùng thanh niên thì trước hết phải hiểu thanh niên đang sống, học tập và suy nghĩ như thế nào.

Từ những mô hình nhỏ trong một ngôi trường phổ thông, câu chuyện của Võ Tấn Lộc cho thấy chuyển đổi số không phải là điều gì quá xa vời. Đó có thể bắt đầu từ một video clip về quê hương, một cuộc thi trực tuyến, một bài tuyên truyền pháp luật trên mạng xã hội hay một hoạt động giúp học sinh biết cách kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ. Những việc làm ấy có thể không tạo ra những con số ấn tượng ngay lập tức, nhưng đang góp phần hình thành một thế hệ đoàn viên thanh niên biết làm chủ công nghệ, biết sử dụng tri thức số để phụng sự cộng đồng và biết đặt trách nhiệm xã hội song hành cùng khả năng sáng tạo.

Đánh giá về mô hình chuyển đổi số trong trường học, ông Phạm Văn Hậu – Phó Bí thư Tỉnh đoàn Tây Ninh cho biết, chuyển đổi số chỉ thực sự thành công khi người dân có thể tiếp cận, hiểu và sử dụng công nghệ một cách thuận lợi. “Vì vậy, đoàn viên, thanh niên không chỉ là người đi đầu trong ứng dụng công nghệ mà còn phải là lực lượng xung kích trong phổ cập tri thức số, góp phần thu hẹp khoảng cách số giữa các nhóm dân cư, xây dựng xã hội số từ cơ sở. Đây cũng là cách để tuổi trẻ Tây Ninh thể hiện vai trò trách nhiệm, tinh thần cống hiến và năng lực thích ứng trước yêu cầu phát triển mới của tỉnh nhà”, ông Hậu nói.

Trong hành trình chuyển đổi số của đất nước, đó có lẽ cũng là vai trò quan trọng nhất của những người thủ lĩnh Đoàn như Võ Tấn Lộc. Không phải là người tạo ra công nghệ, mà là người giúp thanh niên biết sử dụng công nghệ để trở thành những công dân tốt hơn, có ích hơn cho xã hội. Và chính từ những điều tưởng như rất bình dị ấy, màu áo xanh của tuổi trẻ Tây Ninh đang từng bước hiện diện trên không gian số bằng tinh thần tiên phong, trách nhiệm và khát vọng cống hiến của thế hệ trẻ hôm nay.