Bài 1: Quyết tâm chính trị - nền tảng để Thủ đô phát huy mọi nguồn lực

Cần sự chuyển biến mạnh mẽ và thực chất

Tại Hội nghị “Thúc đẩy sản xuất (SX), tiêu dùng và xuất khẩu 6 tháng cuối năm 2026” của Hà Nội, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng khẳng định, năm 2026 mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng, được xác định là năm tăng tốc để thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2021 - 2026. Đây cũng là năm bản lề tạo tiền đề cho Hà Nội bước vào giai đoạn phát triển mới với những yêu cầu khắt khe hơn về chất lượng, tốc độ và tính bền vững.

Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng đánh giá, dù kết quả 6 tháng đầu năm rất đáng khích lệ, nhưng mức tăng trưởng hiện tại mới chỉ là “điều kiện cần”. Để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số, Thủ đô cần một sự chuyển biến mạnh mẽ, thực chất hơn, biến mọi tiềm năng thành năng lực SX và giá trị gia tăng mới…

Báo cáo tại Hội nghị, Giám đốc Sở Công Thương Võ Nguyên Phong cho biết, kinh tế Thủ đô vẫn duy trì đà tăng trưởng khá. Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) trong 6 tháng đầu năm ước tăng 8,22% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, khu vực công nghiệp và xây dựng tăng 8,18%, đóng góp 1,60 điểm phần trăm vào mức tăng chung. Trong đó, chỉ số SX công nghiệp (IIP) tăng 8,8%, với động lực chính là ngành chế biến, chế tạo tăng tới 9%. Lĩnh vực thương mại và dịch vụ tiếp tục là trụ cột vững chắc khi tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt 516,9 nghìn tỷ đồng, tăng 13,3% so với cùng kỳ, chiếm tỷ trọng 13,47% của cả nước.

Để chuẩn bị không gian cho sự phát triển lâu dài, TP đã đẩy mạnh hạ tầng công nghiệp. Đến nay, Hà Nội có 121 cụm công nghiệp (CCN), trong đó 77 cụm đã vận hành, thu hút 4.200 doanh nghiệp (DN) và tạo việc làm cho 61.000 lao động. Riêng 6 tháng đầu năm 2026, TP đã thành lập mới thêm 12 CCN và 2 CCN giai đoạn 2 với tổng diện tích hơn 550ha. Để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng GRDP của TP đạt 11% trong năm 2026, ngành Công Thương đã điều chỉnh kịch bản tăng trưởng theo chỉ đạo của UBND TP và Nghị quyết số 168/NQ-CP của Chính phủ.

Chuyên gia kinh tế, PGS.TS Ngô Trí Long (Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam) nhận định, mục tiêu tăng trưởng GRDP từ 11% trở lên trong năm 2026 thể hiện quyết tâm rất cao của TP Hà Nội. Theo ông, quyết tâm chính trị trước hết có ý nghĩa định hướng, tập hợp nguồn lực và tạo sự thống nhất trong toàn bộ hệ thống chính trị. Đối với một đô thị đặc biệt như Hà Nội, sự thống nhất từ Trung ương đến TP sẽ giúp xử lý những vấn đề vượt quá thẩm quyền của từng sở, ngành, nhất là quy hoạch, đất đai, giao thông, đầu tư công và các dự án liên vùng. Tuy nhiên, quyết tâm chính trị không thể chỉ dừng ở khẩu hiệu. Quyết tâm chỉ trở thành động lực kinh tế khi được chuyển hóa thành thể chế minh bạch, thủ tục nhanh hơn, trách nhiệm rõ hơn và kết quả có thể kiểm tra, giám sát nhiều hơn.

Tạo môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng

Theo PGS.TS Ngô Trí Long, động lực quan trọng đầu tiên mà TP cần chú trọng là đột phá về thể chế và chất lượng quản trị. Hà Nội đã có Luật Thủ đô, quy hoạch phát triển dài hạn và nhiều cơ chế, chính sách đặc thù. Vấn đề hiện nay không phải thiếu chủ trương, mà là phải nhanh chóng đưa các cơ chế đó vào cuộc sống, tránh tình trạng pháp luật đã mở đường nhưng khâu tổ chức thực hiện vẫn chậm. Thể chế tốt phải làm được 3 việc là giảm thời gian và chi phí tuân thủ cho DN; phân cấp đi đôi với kiểm soát quyền lực, đồng thời bảo đảm công khai, minh bạch trong quy hoạch, đất đai, đầu tư, đấu thầu và sử dụng tài sản công. Đây chính là nguồn lực tăng trưởng ít tốn kém nhất nhưng có sức lan tỏa lớn nhất.

Động lực thứ hai là đầu tư công và hạ tầng chiến lược. 6 tháng đầu năm 2026, Hà Nội đã giải ngân khoảng 64 nghìn tỷ đồng, tương đương hơn 53% kế hoạch được giao. Đây là kết quả tích cực, nhưng đầu tư công chỉ thực sự có ý nghĩa khi tạo được năng lực SX mới và dẫn dắt đầu tư tư nhân. Động lực thứ ba là khu vực kinh tế tư nhân và thu hút đầu tư có chọn lọc. Nhà nước không thể và không nên làm thay thị trường. Vai trò của chính quyền là kiến tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng, cung cấp hạ tầng, hoàn thiện pháp luật và xử lý những thất bại của thị trường. Nguồn vốn, công nghệ và năng lực quản trị của DN phải trở thành lực lượng trực tiếp tạo ra tăng trưởng.

Động lực thứ tư là khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số. Hà Nội có lợi thế lớn về trường đại học, viện nghiên cứu, nhân lực chất lượng cao và thị trường dịch vụ. TP cần biến lợi thế tri thức thành sản phẩm thương mại, DN công nghệ và năng suất lao động cao hơn; hình thành mối liên kết thực chất giữa Nhà nước, nhà trường, viện nghiên cứu và DN. Bên cạnh đó, cần phát huy thế mạnh dịch vụ, thương mại, du lịch, công nghiệp văn hóa, kinh tế đêm và các ngành tài chính, logistics, y tế, giáo dục chất lượng cao…

Cũng theo chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long, 6 tháng đầu năm 2026, GRDP của Hà Nội tăng 8,22%, mức cao nhất trong khoảng một thập kỷ; thu ngân sách đạt khoảng 410 nghìn tỷ đồng, hoàn thành hơn 62% dự toán. Đây là nền tảng tích cực, nhưng tốc độ này vẫn thấp hơn yêu cầu để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng 11% cả năm. Muốn vậy, Hà Nội phải tháo gỡ nhiều “điểm nghẽn”. “Điểm nghẽn” đầu tiên cần tháo gỡ là khâu thực thi công vụ. “Điểm nghẽn” thứ hai là quy hoạch, đất đai và giải phóng mặt bằng. “Điểm nghẽn” thứ ba là hạ tầng đô thị quá tải. “Điểm nghẽn” thứ tư là khả năng hấp thụ vốn của khu vực tư nhân. Cuối cùng là “điểm nghẽn” về chất lượng quản trị và phối hợp liên ngành.

Vị chuyên gia nhấn mạnh, để biến quyết tâm thành hiện thực, cộng đồng DN phải được nhìn nhận là chủ thể trung tâm tạo ra của cải, việc làm, nguồn thu ngân sách và sức cạnh tranh cho Thủ đô, chứ không chỉ là đối tượng quản lý. Về phía TP, chính sách quan trọng nhất là tạo lập môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng và có khả năng dự báo. Các chính sách hỗ trợ nên tập trung vào đổi mới công nghệ, đào tạo nhân lực, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và nâng cao năng lực tham gia chuỗi cung ứng, thay vì ưu đãi dàn trải.

Từ tư duy “quản lý” sang “đồng hành và kiến tạo”

Chia sẻ cảm nhận về quyết tâm, hành động thực chất và thành tựu đạt được của Hà Nội thời gian qua, ông Đặng Duy Trung Hiếu - Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Nội, Chủ tịch VnExpressTour thẳng thắn nhìn nhận, thực tế, môi trường đầu tư, kinh doanh (KD) của Hà Nội đã có nhiều chuyển biến tích cực. TP ngày càng thể hiện tinh thần đồng hành cùng DN thông qua việc cải cách thủ tục hành chính (TTHC), thúc đẩy chuyển đổi số (CĐS), tăng cường đối thoại và lắng nghe ý kiến từ cộng đồng DN.

Với ngành Du lịch, Hà Nội đã triển khai nhiều chính sách kích cầu, quảng bá điểm đến, phát triển sản phẩm mới và tăng cường liên kết vùng. Điều này tạo thêm động lực để DN mạnh dạn đầu tư, mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng dịch vụ. Tuy nhiên, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, DN không chỉ cần một môi trường KD thuận lợi mà còn cần một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo (ĐMST), nơi các nguồn lực được kết nối nhanh hơn, hiệu quả hơn để tạo ra những giá trị mới cho nền kinh tế”.

Theo ông Hiếu, hiện nay có ba nhóm rào cản lớn làm hạn chế sự phát triển của Thủ đô, đó là TTHC ở một số lĩnh vực vẫn còn mất nhiều thời gian, đặc biệt liên quan đến đầu tư, đất đai, quy hoạch và cấp phép cho các dự án du lịch, dịch vụ. Bên cạnh đó, hạ tầng và kết nối du lịch chưa theo kịp tốc độ phát triển. Hà Nội có rất nhiều tài nguyên văn hóa và lịch sử, nhưng cần đầu tư mạnh hơn vào hạ tầng giao thông, bến bãi, điểm đón khách, không gian trải nghiệm và hạ tầng số để nâng cao năng lực cạnh tranh; “điểm nghẽn” về nguồn nhân lực chất lượng cao và CĐS. DN muốn tăng trưởng nhanh phải đầu tư lớn vào công nghệ và đào tạo nhân lực, trong khi đây vẫn là thách thức đối với nhiều DN vừa và nhỏ.

Góp phần mình vào tăng trưởng chung của Thủ đô, Chủ tịch VnExpressTour Đặng Duy Trung Hiếu cho hay, DN sẽ tiếp tục mở rộng mạng lưới chi nhánh, đầu tư mạnh vào CĐS và ứng dụng AI trong quản trị, bán hàng và chăm sóc khách hàng; phát triển các sản phẩm du lịch có giá trị gia tăng cao như MICE, du lịch xanh, du lịch trải nghiệm và các tour quốc tế. Bên cạnh đó, DN sẽ đầu tư nhiều hơn cho đào tạo nguồn nhân lực, xây dựng hệ sinh thái đối tác và mở rộng hợp tác với các DN trong và ngoài nước để đưa Hà Nội trở thành trung tâm kết nối du lịch của khu vực. Không chỉ phát triển DN của mình, ông Hiếu cũng sẽ nỗ lực góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của cộng đồng DN du lịch Hà Nội thông qua các hoạt động liên kết, chia sẻ tri thức và ĐMST.

Ông Hiếu cũng cho rằng, mối quan hệ giữa chính quyền và DN cần chuyển từ “quản lý” sang “đồng hành và kiến tạo”. Trong đó, chính quyền đóng vai trò tạo lập môi trường KD minh bạch, ổn định và thuận lợi; DN là lực lượng trực tiếp tạo ra việc làm, đầu tư, ĐMST và đóng góp cho ngân sách…

(Còn tiếp)