Bài 1: Những 'tài sản vô hình' hút doanh nghiệp quốc tế

Những con số biết nói

Ngân hàng Thế giới (WB) vừa đưa ra thông tin Việt Nam là một trong năm quốc gia chuyển từ nhóm thu nhập trung bình thấp lên nhóm thu nhập trung bình cao trong kỳ phân loại mới nhất. WB đánh giá, việc đưa Việt Nam lên khối quốc gia thu nhập trung bình cao được thúc đẩy bởi mô hình hướng về xuất khẩu. Dòng chảy ngoại thương của Việt Nam đã chứng kiến mức tăng vọt hơn 15% trong cả hai năm 2024 và 2025. Kéo theo đó, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) bùng nổ mạnh mẽ với mức tăng lần lượt là 7% và 8%, trong khi tổng thu nhập quốc dân (GNI) đạt mức tăng trưởng trung bình ấn tượng 10% mỗi năm trong suốt giai đoạn 2021 - 2025, thuộc nhóm cao nhất trong khu vực.

Ở lĩnh vực thương mại, năm 2025 Việt Nam ghi nhận một cột mốc đặc biệt khi tổng kim ngạch xuất nhập khẩu lần đầu tiên đạt khoảng 920 tỷ USD - mức cao nhất kể từ khi Việt Nam hội nhập kinh tế quốc tế. Trong bối cảnh thương mại toàn cầu phục hồi chậm, nhiều chuỗi cung ứng tiếp tục chịu tác động từ xung đột địa chính trị và biến động kinh tế, kết quả này cho thấy Việt Nam vẫn duy trì được vai trò là một mắt xích quan trọng trong mạng lưới thương mại thế giới. Mới nhất, 6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất nhập khẩu đạt khoảng 549,69 tỷ USD, tiếp tục tăng trưởng 27,1% so với cùng kỳ năm trước. Đến nay, Việt Nam đã nằm trong Top 15 quốc gia xuất khẩu lớn nhất thế giới.

Dòng vốn đầu tư nước ngoài cũng tiếp tục chảy mạnh vào Việt Nam. Năm 2025, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) thực hiện đạt 27,62 tỷ USD - mức cao nhất trong giai đoạn 2021 - 2025. Chỉ trong sáu tháng đầu năm 2026, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký đã đạt 34,65 tỷ USD, tăng tới 61% so với cùng kỳ năm trước.

Những con số này cho thấy Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với vị thế ngày càng cao trong nền kinh tế toàn cầu.

Sự ổn định là "tài sản" của Việt Nam

Trong bối cảnh thế giới liên tục đối mặt với những biến động về địa chính trị, đứt gãy chuỗi cung ứng và thay đổi chính sách thương mại, điều mà doanh nghiệp quốc tế tìm kiếm không còn đơn thuần là chi phí sản xuất thấp hay các ưu đãi đầu tư.

Theo ông Bruno Jaspaert - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham), điều quan trọng nhất đối với các doanh nghiệp châu Âu hiện nay là khả năng dự báo và sự ổn định của môi trường đầu tư. Ông Bruno Jaspaert ví việc lập kế hoạch kinh doanh trong bối cảnh hiện nay "giống như xem bản đồ giữa một cơn bão lớn". Những thay đổi về chính sách thương mại, sự đứt gãy chuỗi cung ứng hay biến động địa chính trị khiến các doanh nghiệp buộc phải tính toán lại chiến lược của mình. Nhưng trong bối cảnh này, Việt Nam vẫn cho thấy sức hấp dẫn rất riêng.

"Hơn 56% doanh nghiệp thành viên của chúng tôi ghi nhận kết quả kinh doanh tích cực ngay trong quý đầu năm, con số này ở quý II đã tăng lên 63%. Điều này cho thấy, bất chấp những biến động toàn cầu, Việt Nam vẫn giữ được sức chống chịu đáng kể" - ông Bruno Jaspaert nhận định và cho rằng, Việt Nam đã liên tục cho thấy khả năng giảm thiểu những chấn động toàn cầu mà không nước nào khác trong khu vực có thể làm được. Đây là một sự nhạy bén tuyệt vời, cho phép nền kinh tế có thể biến đổi mượt mà, trước khi phần còn lại của thế giới kịp nhận ra sự thay đổi.

Ông Bruno Jaspaert cũng đánh giá, khả năng thích ứng được tạo nên từ sự đồng thuận trong điều hành, tốc độ phản ứng chính sách cũng như quyết tâm thực hiện các mục tiêu phát triển của Việt Nam. "Việt Nam không chỉ đang chống chọi với những ẩn số địa chính trị, những bất ổn bao trùm nền kinh tế toàn cầu. Việt Nam đang học cách làm chủ cánh buồm ngay trong chính “cơn bão” đó" - ông Bruno Jaspaert ví von.

Nhận định này cũng phần nào lý giải vì sao, theo khảo sát chỉ số môi trường kinh doanh của EuroCham trong quý I/2026, có tới 93% lãnh đạo doanh nghiệp châu Âu cho biết sẵn sàng giới thiệu Việt Nam là điểm đến đầu tư. Con số này không đơn thuần phản ánh mức độ hài lòng của doanh nghiệp đang hoạt động tại Việt Nam. Xa hơn, đó còn là sự ghi nhận đối với những giá trị mà Việt Nam đã kiên trì xây dựng trong nhiều năm qua: một môi trường ổn định, có khả năng thích ứng và đủ tin cậy để doanh nghiệp yên tâm xây dựng những kế hoạch đầu tư kéo dài hàng chục năm.

“Bất chấp những biến động toàn cầu, Việt Nam vẫn giữ được sức chống chịu đáng kể. Quốc gia này đã liên tục cho thấy khả năng giảm thiểu những chấn động toàn cầu mà không nước nào khác trong khu vực có thể làm được”.

Ông Bruno Jaspaert, Chủ tịch EuroCham

Theo ông Nguyễn Tuấn Việt - Tổng Giám đốc VietGo (công ty chuyên tư vấn xuất khẩu cho doanh nghiệp Việt), sau gần 20 năm kết nối với hàng ngàn doanh nghiệp quốc tế, ông nhận thấy, một yếu tố rất quan trọng tạo nên sức hấp dẫn của Việt Nam là môi trường chính trị ổn định, sự điều hành thống nhất của Nhà nước và định hướng phát triển theo hướng hiện đại, minh bạch và hội nhập quốc tế.

“Đối với các nhà đầu tư nước ngoài, một hệ thống chính trị ổn định và nhất quán là yếu tố cực kỳ quan trọng. Đây là lợi thế mà không nhiều quốc gia có được, trong khi Việt Nam đang sở hữu lợi thế đó. Có thể nói, sức hút của Việt Nam không chỉ đến từ yếu tố kinh tế mà còn là tổng hòa của môi trường chính trị ổn định, quan hệ đối ngoại rộng mở và định hướng phát triển rõ ràng” - ông Việt nói.

Ông Việt nhấn mạnh: “Hiện nay, Việt Nam đã thiết lập quan hệ đối tác chiến lược, đối tác chiến lược toàn diện với nhiều quốc gia lớn trên thế giới. Điều đáng nói là chúng ta vẫn duy trì được quan hệ hợp tác tốt với nhiều nhóm quốc gia có những lợi ích và quan điểm khác nhau. Đây là lợi thế rất lớn mà không phải quốc gia nào cũng có được”.

Trong bối cảnh thế giới có nhiều xung đột và bất ổn, nhiều doanh nghiệp muốn tìm một quốc gia có môi trường ổn định để đa dạng hóa nguồn cung. “Việt Nam đáp ứng khá tốt yêu cầu đó bởi doanh nghiệp quốc tế biết rằng khi hợp tác với Việt Nam thì hoạt động giao thương vẫn diễn ra ổn định” - ông Việt khẳng định.

Uy tín quốc gia trở thành "giấy thông hành" của hàng hóa Việt

Nếu trước đây, lợi thế cạnh tranh của Việt Nam chủ yếu đến từ chi phí sản xuất và nguồn lao động dồi dào, thì theo chuyên gia xúc tiến xuất khẩu Nguyễn Tuấn Việt, ngày nay sức hút của Việt Nam còn được tạo nên bởi một tài sản quan trọng khác, đó là “uy tín quốc gia”. Ông Việt cho rằng vị trí địa lý thuận lợi trên các tuyến hàng hải quốc tế và mạng lưới hiệp định thương mại tự do rộng khắp đã tạo nền tảng để hàng hóa Việt Nam vươn xa. Tuy nhiên, điều thu hút các doanh nghiệp quốc tế lại là sự thay đổi về chất của chính môi trường kinh doanh.

"Chính phủ đã có nhiều động thái rất rõ ràng theo hướng minh bạch hóa và số hóa nền kinh tế. Chúng ta số hóa quản lý thuế, số hóa truy xuất nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa, minh bạch toàn bộ chuỗi cung ứng từ người nông dân, hộ kinh doanh, đơn vị thu mua đến doanh nghiệp sản xuất và doanh nghiệp thương mại. Đó là xu hướng tất yếu nếu muốn bước vào những thị trường khó tính nhất" - ông Việt nói và cho rằng, khi một nền kinh tế ngày càng minh bạch, doanh nghiệp quốc tế không chỉ nhìn thấy cơ hội kinh doanh mà còn nhìn thấy sự an tâm.

Chính cảm giác an tâm ấy đã khiến nhiều đối tác quốc tế sau một thời gian mua hàng từ Việt Nam không còn dừng lại ở quan hệ thương mại đơn thuần, mà bắt đầu chuyển sang tìm kiếm cơ hội đầu tư, xây dựng nhà máy hoặc thành lập doanh nghiệp ngay tại Việt Nam.

Bên cạnh đó, hệ thống logistics của Việt Nam cũng ngày càng được cải thiện. Chẳng hạn, hiện nay đã có nhiều tuyến vận tải kết nối bằng đường sắt qua Trung Quốc sang châu Âu và các thị trường khác, giúp việc lưu thông hàng hóa thuận lợi hơn. Đặc biệt trong những năm gần đây, khi tình hình địa chính trị ở nhiều khu vực trên thế giới có nhiều biến động, Việt Nam lại càng thể hiện rõ vai trò của một đối tác đáng tin cậy trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

“Hiện nay, Việt Nam đã thiết lập quan hệ đối tác chiến lược, đối tác chiến lược toàn diện với nhiều quốc gia lớn trên thế giới. Điều đáng nói là chúng ta vẫn duy trì được quan hệ hợp tác tốt với nhiều nhóm quốc gia có những lợi ích và quan điểm khác nhau. Đây là lợi thế rất lớn mà không phải quốc gia nào cũng có được”

Chuyên gia xúc tiến xuất khẩu Nguyễn Tuấn Việt, Tổng Giám đốc VietGo.

Đây có lẽ là "tài sản vô hình" lớn nhất mà Việt Nam tích lũy được sau hơn 30 năm mở cửa. Không chỉ là những con số về vốn đầu tư hay kim ngạch xuất khẩu, mà là niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp quốc tế đối với một quốc gia đang kiên trì xây dựng môi trường đầu tư ổn định, minh bạch và hội nhập. Bởi dòng vốn có thể dịch chuyển theo chu kỳ, đơn hàng có thể thay đổi theo thị trường, nhưng niềm tin - khi đã được gây dựng - sẽ tiếp tục mở đường cho những dòng đầu tư mới, những cơ hội hợp tác mới và những bước tiến mới của Việt Nam trên hành trình hội nhập toàn cầu. (Còn tiếp)