Bài 1: Người khuyết tật “khát” xe ba bánh

Mong mỏi có chiếc xe ba bánh đảm bảo chất lượng để đi lại là nhu cầu bức thiết của những người khuyết tật (NKT). Nhưng cho đến nay, các cơ quan chức năng và nhà sản xuất vẫn chưa thực sự quan tâm đến vấn đề này. Đi lại đã khó khăn, NKT lại thêm khổ sở để tìm cho mình một chiếc xe đủ tiêu chuẩn an toàn.

Mua xe giá cao, “chất lượng tự chế”

Với NKT, một chiếc xe không chỉ giải quyết nhu cầu đi lại thiết yếu, khắc phục những khuyết thiếu về vận động mà còn là động lực để họ hòa nhập cộng đồng, học tập và làm việc như bao người bình thường khác. Do đó, chiếc xe là một  nhu cầu bức thiết, thậm chí là niềm mơ ước của họ.

Tuy nhiên, trên thực tế, ngay giữa lòng Thủ đô Hà Nội, xe ba bánh cho NKT cũng chủ yếu là tự chế. Nếu muốn có một chiếc xe mình sử dụng được, NKT phải mua xe mới như người bình thường, sau đó đi tìm thợ chế thành xe ba bánh vừa mất công, lại tốn nhiều tiền.

Chị Tạ Bích Hường (Kim Ngưu – Hà Nội) đang sở hữu một chiếc xe được chế từ xe Mio của Yamaha. “Mình mua xe Mio mới với giá hơn 20 triệu, rồi nhờ người thân quen giới thiệu sang một anh bên Gia Lâm chế thành ba bánh, tốn thêm 7 triệu nữa. Xe đi tốt nhưng bất tiện ở chỗ là không có số lùi”, chị Hường kể.

Gian nan hơn, để có xe để đi làm, chị Đặng Ánh Tuyết, Chủ nhiệm CLB Sinh viên khuyết tật Hà Nội, đã phải chuyển chiếc xe tự chế từ tận Sài Gòn ra Hà Nội. Tiền xe, tiền chế lại và cả khoản tiền cước vận chuyển khiến việc mua xe chẳng khác nào mua một món hàng quý hiếm. Trong khi đó, chất lượng và việc bảo hành bị “bỏ rơi”.

“Tôi mong muốn có một chiếc xe để đi lại an toàn. Nhưng hiện giờ vẫn đang đi chiếc xe chế từ một cơ sở tận trong Sài Gòn. Dù muốn mua 1 chiếc xe chính hãng có đầy đủ tiêu chuẩn về độ an toàn thì tôi cũng chưa thấy ở đâu bán” - chị Tuyết cho biết.

Không chỉ chị Hường, chị Tuyết mà nhiều người khuyết tật khác muốn có xe đi đều phải mua xe rồi chế lại dù theo cách nào thì điều họ luôn lo lắng nhất là độ an toàn của xe.

Điều trớ trêu là người bình thường thì được sử dụng những chiếc xe chính hãng với giá của nhà sản xuất, trong khi đó, NKT phải “ngậm ngùi” dùng chiếc xe giá đã đội lên khá cao lại có chất lượng “may nhờ rủi chịu”.

Chiếc xe tốt vẫn chỉ là niềm mơ ước

Một chiếc xe chuyên dụng dành cho NKT thực sự làm cuộc sống của họ thay đổi. Chị Dung (Hội NKT Việt Nam) chia sẻ: “Trước đây mình không có xe, đi đâu cũng phải đi xe ôm. Gặp người tốt thì họ chờ và đón mình, chứ gặp anh nào không thông cảm là họ tỏ thái độ khó chịu. Có khi còn phải đi với giá cao vì người ta biết mình thế này, đã gọi xe là kiểu gì cũng phải đi. Khi có xe rồi thì không phải ngại gì chuyện đi lại nữa”.

Nhưng để có chiếc xe và thỏa mãn được niềm mong mỏi như chị Dung không phải NKT nào cũng có điều kiện. Việc bỏ ra từ 20 đến 30 triệu để có một chiếc xe của riêng mình quả thực là quá sức với rất nhiều NKT khi mà thu nhập của họ có thể chỉ đủ để nuôi sống mình.

Anh Trịnh Công Thanh (Người sáng lập và điều hành Cổng thông tin điện tử Người khuyết tật Việt Nam) nói: “Tôi là quản trị website nên thấy rõ được nhu cầu về việc đi lại, cũng như sự eo hẹp về kinh tế của nhiều NKT. Chưa có điều kiện mua xe mới, nhiều người lên tận Lạng Sơn mua máy không giấy tờ, về dóng lên thành xe. Chỉ tốn khoảng 10 triệu nhưng kém chất lượng, độ an toàn không cao”.

Với không ít NKT, có xe đi đã là tốt rồi, chứ nếu cứ chờ xe đủ tiêu chuẩn  chất lượng thì biết đến bao giờ. Cũng là một người dùng xe chế ba bánh, anh Trần Mai Anh (Thanh Xuân, Hà Nội) cho hay: “Tôi được biết ở Hà Nội hiện có ba cơ sở chế xe ba bánh: tại Hà Đông, Gia Lâm và một anh ở trong Làng SV. Vùng lân cận thì có một anh bên Bắc Ninh. Các cơ sở này chế xe về, chúng tôi thấy đi tốt là được chứ thực ra cũng không ai kiểm định là có đạt tiêu chuẩn an toàn hay không”.

Anh Trần Mai Anh nói thêm: “Tôi đang dùng xe chế từ chiếc Dream cũ, gọi là có phương tiện để đi lại, mấy lần nghe có luật cấm xe ba bánh tự chế cũng thấy lo vì nếu cấm thì tôi chẳng có xe để đi làm. Nhưng để mua xe đúng theo tiêu chuẩn của Cục Đăng kiểm thì tôi cũng chẳng biết ở đâu có mà mua.”

Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết ở Hà Nội có một cửa hàng bán xe ba bánh nhập từ Trung Quốc về với giá 23 triệu/chiếc. Loại xe này cũng chỉ có một mẫu với một màu đỏ duy nhất, không có nhiều sự lựa chọn cho NKT.

Nguyện vọng chung của NKT là được dùng những chiếc xe đủ độ an toàn, tiện dụng và đảm bảo các yêu cầu kĩ thuật về ga, phanh, độ cua tay lái… như  tâm tư và mong muốn của anh Trịnh Công Thanh: “Điều chúng tôi cần ở đây là những chiếc xe chuyên dụng, chính hãng, đảm bảo về các tiêu chuẩn kĩ thuật cũng như các chỉ số an toàn với giá của nhà sản xuất”.

Xe cho NKT có lẽ là một bài toán không quá khó nhưng đến nay vẫn chưa có lời giải thỏa đáng, đáp ứng nhu cầu thiết yếu của NKT Việt Nam.

•  Thủy Sơn

Mời độc giả xem tiếp bài 2: Xe cho người khuyết tật có bị lãng quên?