Dấu ấn chuyển đổi số Lâm Đồng
Bài 1: Nâng cao hiệu quả quản trị, phục vụ người dân
Nếu như Trung tâm IOC tỉnh Lâm Đồng với các phân hệ dữ liệu đa dạng, thông suốt giúp công tác quản lý, điều hành kịp thời, hiệu quả thì phong trào "Bình dân học vụ số” đã đưa kỹ năng số phổ cập đến tất cả người dân ở tỉnh có diện tích lớn nhất nước. Đó là những lát cắt nổi bật trong bức tranh chuyển đổi số toàn diện ở Lâm Đồng đã và đang đáp ứng nhu cầu phát triển của địa phương.
Lời toà soạn: Với định hướng chuyển đổi số phải thực chất, có trọng tâm, trọng điểm và đóng góp vào sự phát triển chung của địa phương, ngay sau khi bộ máy chính quyền 2 cấp đi vào vận hành, tỉnh Lâm Đồng đã quyết liệt triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Bên cạnh sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự nỗ lực của người dân, bức tranh chuyển đổi số ở Lâm Đồng đã có nhiều chuyển biến nổi bật. PLVN trân trọng giới thiệu loạt bài về "Dấu ấn chuyển đổi số Lâm Đồng" với mong muốn lan tỏa những cách làm hay, mô hình tốt, đồng hành cùng địa phương trong tiến trình phát triển mới.
Phong trào “Bình dân học vụ số” đưa kỹ năng số đến người dân
Lát cắt nổi bật trong bức tranh chuyển đổi số Lâm Đồng không thể bỏ qua là phong trào “Bình dân học vụ”. Lâm Đồng xác định đây là giải pháp quan trọng để phổ cập tri thức và kỹ năng số cho toàn dân, gắn trực tiếp với chuyển đổi số, cải cách hành chính, Đề án 06 và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Phong trào “Bình dân học vụ” không chỉ tập trung tuyên truyền mà hướng tới giúp người dân biết và thực hiện được các kỹ năng số thiết yếu như sử dụng dịch vụ công trực tuyến, VNeID, thanh toán không dùng tiền mặt, chữ ký số cá nhân, nền tảng học tập số, ứng dụng AI, bảo vệ dữ liệu cá nhân và nhận diện, phòng chống lừa đảo trên không gian mạng.
Năm 2025, toàn tỉnh có hơn 266.000 lượt người tham gia tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng số. Trong năm 2026, tỉnh tổ chức 3 lớp tập huấn kỹ năng số cho cán bộ, công chức, viên chức, Tổ Công nghệ số cộng đồng và người dân, thu hút khoảng 43.000 người; Cuộc thi tìm hiểu về chuyển đổi số và Phong trào “Bình dân học vụ số” thu hút 82.865 lượt người tham gia; Sổ tay điện tử Bình dân học vụ số của tỉnh thu hút hơn 331.000 lượt truy cập.
Đặc biệt, phong trào “Bình dân học vụ số” đã góp phần đưa kỹ năng số vào trường học và phát huy vai trò của học sinh như một “đại sứ số”. 100% cơ sở giáo dục đã giới thiệu nền tảng “Bình dân học vụ số”, lồng ghép kỹ năng số và an toàn số trong hoạt động giáo dục.
Ngành GD&ĐT Lâm Đồng đã đào tạo 40.793 cán bộ, công chức, viên chức về kiến thức và kỹ năng số; 702.221 học sinh, sinh viên được hướng dẫn kỹ năng số; 100% trường học sử dụng phần mềm quản lý trường học, 100% trường phổ thông triển khai học bạ số và 100% hồ sơ chuyên môn theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo đã được số hóa...
Sự khác biệt của phong trào “Bình dân học vụ số” là đã chuyển mạnh từ tuyên truyền sang “cầm tay chỉ việc”. Các địa phương tổ chức các buổi học cộng đồng, ưu tiên người cao tuổi, người khuyết tật, đồng bào dân tộc thiểu số, hộ nghèo và người còn hạn chế kỹ năng số. Nội dung hướng dẫn tập trung vào những việc người dân có thể sử dụng ngay trong cuộc sống như VNeID, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán số, chữ ký số, sử dụng nền tảng số, AI, bảo vệ dữ liệu cá nhân và phòng tránh lừa đảo trên môi trường mạng.
Lực lượng trực tiếp đưa kỹ năng số đến người dân là Tổ công nghệ số cộng đồng. Hiện nay, toàn tỉnh hiện có 1.546 Tổ công nghệ số cộng đồng với hơn 12.000 thành viên. Các tổ thực hiện hướng dẫn theo phương thức “cầm tay chỉ việc”, bảo đảm người dân có thể thực hiện được những thao tác cơ bản sau khi được hướng dẫn.
Phong trào “Bình dân học vụ số” cũng đã hình thành một số mô hình cụ thể, dễ nhận diện và có khả năng lan tỏa. Mô hình “mỗi học sinh là một đại sứ số” được triển khai để học sinh hỗ trợ người thân, gia đình và cộng đồng tiếp cận các dịch vụ số. Công an tỉnh Lâm Đồng triển khai mô hình “Tôi làm Công an xã”, đã hỗ trợ hơn 2.850 lượt công dân thực hiện thủ tục hành chính, hỗ trợ giải quyết 634 hồ sơ thủ tục cư trú và hướng dẫn hơn 3.624 lượt công dân cài đặt, sử dụng VNeID, VNeTraffic.
Về mục tiêu phổ cập chuyển đổi số trên địa bàn Lâm Đồng, kết quả tổng hợp cho thấy 100% cán bộ, công chức, viên chức có hiểu biết về chuyển đổi số, kiến thức và kỹ năng số, sử dụng các nền tảng, dịch vụ số phục vụ công việc; hơn 90% học sinh từ cấp tiểu học được trang bị kiến thức về chuyển đổi số; từ 80% người dân trưởng thành có tri thức cơ bản về chuyển đổi số; 80% người dân trong độ tuổi trưởng thành được xác nhận phổ cập tri thức, kỹ năng số trên nền tảng VNeID; 80% người lao động trong doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã có kiến thức về công nghệ số.
Nâng cao hiệu quả quản lý với Trung tâm IOC đa tiện ích
Trung tâm Giám sát, điều hành thông minh (IOC) tỉnh Lâm Đồng đóng vai trò nền tảng dữ liệu phục vụ chính quyền số. Đặc biệt, với phần mềm Công dân số Lâm Đồng liên kết IOC đã vận hành sẽ không chỉ giúp người dân thuận lợi tra cứu thông tin mà còn là công cụ hỗ trợ đắc lực cho công tác quản lý Nhà nước với vô số tiện ích. Đây được xem là điểm nhấn trong kết quả chuyển đổi số ở tỉnh lớn nhất nước.
Ông Nguyễn Ngọc Phúc – Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng thông tin, đến nay đã cơ bản hoàn thiện Trung tâm IOC theo hướng trở thành hệ thống phục vụ trực tiếp công tác chỉ đạo, điều hành của lãnh đạo tỉnh, trên cơ sở kết nối, tổng hợp và khai thác dữ liệu từ các hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu chuyên ngành.
Quan điểm của Lâm Đồng là triển khai đồng bộ cả hạ tầng, phần mềm và dữ liệu, theo phương châm “vừa triển khai, vừa hoàn thiện”, lấy yêu cầu thực tiễn trong quản lý, điều hành làm cơ sở điều chỉnh, bổ sung hệ thống; đồng thời ưu tiên khai thác các hệ thống, thiết bị và dữ liệu đã được đầu tư, hạn chế đầu tư trùng lặp, phân tán.
Về hạ tầng Trung tâm IOC sẽ tiếp tục được hoàn thiện trong tháng 10/2026. Đồng thời, tỉnh Lâm Đồng đang rà soát trang thiết bị IOC của tỉnh Đắk Nông (cũ) để tận dụng các thiết bị còn khả năng sử dụng; thiết bị không sử dụng cho IOC được nghiên cứu điều chuyển về xã, phường phù hợp nhằm bảo đảm hiệu quả, tránh lãng phí.
Về phần mềm và dữ liệu, hiện nay Trung tâm IOC đang duy trì 10 phân hệ giám sát trực tuyến với 2.528 tài khoản khai thác. Hệ thống tiếp tục được hoàn thiện trên cơ sở các phân hệ đã triển khai và nghiên cứu tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) phục vụ phân tích dữ liệu, cảnh báo và hỗ trợ chỉ đạo, điều hành.
Phân tích dữ liệu, hình thành kịch bản điều hành
Lãnh đạo tỉnh Lâm Đồng nhấn mạnh, một trong những “mạch sống” của Trung tâm IOC của tỉnh đó là hoàn thiện nền tảng dữ liệu. Theo đó, Lâm Đồng tiếp tục kết nối các hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu chuyên ngành; chuẩn hóa cấu trúc, định dạng và chất lượng dữ liệu; hình thành kho dữ liệu phục vụ IOC, bảo đảm dữ liệu được cập nhật đầy đủ, chính xác, kịp thời và có khả năng khai thác liên thông.
Đáng chú ý, Trung tâm OIC Lâm Đồng sẽ chuyển từ hiển thị sang phân tích dữ liệu. Theo đó, xây dựng các công cụ phân tích đa chiều theo thời gian, địa bàn, ngành, lĩnh vực; hỗ trợ so sánh, đánh giá xu hướng và phát hiện những biến động bất thường. Trên cơ sở dữ liệu được tích hợp, từng bước hình thành các chỉ số tổng hợp và các mô hình phân tích phục vụ trực tiếp nhu cầu giám sát, điều hành của từng lĩnh vực.
Ưu việt nữa của Trung tâm OIC đó là hình thành cơ chế cảnh báo sớm. Hệ thống sẽ có các bộ quy tắc, ngưỡng và tiêu chí cảnh báo đối với những chỉ tiêu quan trọng. Khi phát hiện chỉ tiêu có biến động bất thường, tiến độ thực hiện thấp hoặc có nguy cơ không đạt mục tiêu, hệ thống tự động phát sinh cảnh báo, xác định nội dung cần quan tâm và chuyển thông tin đến cơ quan, đơn vị hoặc người có thẩm quyền để theo dõi, xử lý.
Cùng với đó, Lâm Đồng đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trên nền dữ liệu của IOC để hỗ trợ công tác quản lý, điều hành như: Tự động tổng hợp tình hình kinh tế - xã hội và tình hình hoạt động của các ngành, lĩnh vực; Phân tích, nhận diện các biến động và dấu hiệu bất thường trong dữ liệu; Hỗ trợ dự báo xu hướng đối với những lĩnh vực có đủ dữ liệu; Tự động tổng hợp các vấn đề nổi bật, nội dung cần quan tâm và cảnh báo cho người sử dụng;
Với ứng dụng AI, hệ thống IOC cho phép lãnh đạo, cán bộ tra cứu và đặt câu hỏi bằng ngôn ngữ tự nhiên thay vì phải tự tìm kiếm trên nhiều màn hình, báo cáo. Đồng thời hỗ trợ tạo báo cáo, bản tin điều hành và tóm tắt tình hình theo từng lĩnh vực, địa bàn hoặc khoảng thời gian… Việc ứng dụng AI được thực hiện theo nguyên tắc AI hỗ trợ phân tích, tổng hợp và cung cấp thông tin; quyết định quản lý, điều hành vẫn thuộc thẩm quyền của người có trách nhiệm, đồng thời bảo đảm các yêu cầu về an toàn, bảo mật thông tin và phân quyền khai thác dữ liệu.
Không chỉ cung cấp bảng điều khiển kỹ thuật số (dashboard) theo từng lĩnh vực, IOC sẽ từng bước xây dựng các kịch bản giám sát, điều hành theo những vấn đề thực tế của tỉnh, như: Điều hành giải ngân đầu tư công; Theo dõi thu ngân sách; Theo dõi các chỉ tiêu kinh tế - xã hội; Giám sát tình hình dịch bệnh; Theo dõi phản ánh, kiến nghị của người dân; Giám sát tình hình thiên tai, mưa lũ và các tình huống phát sinh. Mỗi kịch bản được tổ chức theo chuỗi dữ liệu → phân tích → cảnh báo → xác định vấn đề → cung cấp thông tin phục vụ chỉ đạo, xử lý.
Điểm đáng chú ý trong định hướng triển khai Trung tâm IOC là thí điểm mô hình IOC tập trung từ cấp tỉnh đến cấp xã, bảo đảm thống nhất về nền tảng, dữ liệu và tiêu chí chỉ đạo, điều hành, đồng thời tránh đầu tư phân tán, trùng lặp. UBND các xã, phường, đặc khu không tự xây dựng hệ thống chỉ đạo, điều hành riêng mà thực hiện kết nối, khai thác và sử dụng thống nhất hệ thống IOC theo hướng dẫn của Bộ Khoa học và Công nghệ và của tỉnh.
(còn tiếp)