Bài 1: Hàng loạt doanh nghiệp tại Lạng Sơn xin nâng công suất khai thác đá

Nhiều dự án thiếu vật liệu xây dựng

Ông Trần Ngọc Báu – Tổng Giám đốc Công ty TNHH Hồng Phong (xã Đồng Đăng, tỉnh Lạng Sơn) cho biết, thời gian qua, nhiều nhà thầu xây dựng liên hệ với ông bày tỏ mong muốn được mua đá xây dựng tại mỏ đá Hồng Phong I nhưng ông phải từ chối do thiếu nguồn cung.

“Chúng tôi không đủ đá để cung cấp cho thị trường. Mỏ đá Hồng Phong I đã khai thác sắp hết công suất trong năm được cho phép. Khối lượng ít ỏi còn lại chúng tôi chủ yếu dồn cho các dự án trọng điểm theo chủ trương của Trung ương và chỉ đạo của lãnh đạo tỉnh. Không bao lâu nữa, nếu mỏ đá không được mở rộng, nâng công suất, chúng tôi sẽ phải dừng nhà máy do tới hạn công suất tối đa được phép khai thác trong năm”, ông Trần Ngọc Báu chia sẻ.

Nhiều mỏ đá khác tại Lạng Sơn cũng chung cảnh tương tự như mỏ đá Hồng Phong I. Công suất khai thác sắp hết, trong khi nhu cầu thị trường đang cao, nhưng thủ tục nâng công suất, mở rộng mỏ đá phải qua nhiều khâu, nhiều bước nên chưa được cơ quan chức năng phê duyệt.

“Chúng tôi chỉ bán được hàng độ hai ba năm nay. Những năm trước, tôi phải đi từng xã, từng công trình để tiếp thị, mời gọi nhà thầu mua đá và sẵn sàng cho nợ”, ông Trần Ngọc Báu kể về thời gian khó khăn của thị trường những năm trước, đồng thời bày tỏ tiếc nuối khi hiện nay thị trường tốt nhưng lại chưa thể nâng công suất bán cho khách hàng, mặc dù cơ quan chức năng và doanh nghiệp đã có nhiều nỗ lực.

Theo thống kê của Sở Xây dựng tỉnh Lạng Sơn, riêng 2 tuyến cao tốc trọng điểm trên địa phận tỉnh Lạng Sơn là Hữu Nghị - Chi Lăng và Đồng Đăng – Trà Lĩnh, nhu cầu vật liệu xây dựng từ tháng 8/2026 đến tháng 1/2027 là khoảng 1,08 triệu m3. Điều đáng nói, một số loại vật liệu như đá bê tông nhựa polymer tại hai dự án trên chỉ sử dụng được nguồn đá tại một mỏ đá theo yêu cầu kỹ thuật của dự án (mỏ Khau Đêm, xã Quan Sơn, Lạng Sơn).

Ngoài nhu cầu 2 dự án trọng điểm quốc gia kể trên, theo Sở Xây dựng tỉnh Lạng Sơn, trên địa bàn còn đang triển khai đồng thời nhiều công trình, dự án khác. Hơn nữa, một số dự án tại các địa phương lân cận như Bắc Ninh, Hà Nội, Quảng Ninh cũng có nhu cầu sử dụng vật liệu xây dựng tại các mỏ đá tại Lạng Sơn. “Hiện nay các mỏ đang cung cấp chưa đáp ứng đủ nhu cầu theo tiến độ thi công các dự án”, Sở Xây dựng tỉnh Lạng Sơn nhận định.

Theo Sở Công Thương tỉnh Lạng Sơn, trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn hiện có 38 giấy phép khai thác khoáng sản nhóm III là đá vôi làm vật liệu xây dựng thông thường còn hiệu lực. Nhưng tổng công suất được cấp phép chỉ còn khả năng đáp ứng một phần nhu cầu. Hơn nữa, khả năng cung ứng thực tế còn phụ thuộc vào chất lượng, chủng loại vật liệu, năng lực thiết bị, tiến độ khai thác, khoảng cách vận chuyển và yêu cầu kỹ thuật của từng công trình.

Đặc biệt, đối với đá bê tông nhựa polymer, nguồn cung hiện tập trung chỉ có một mỏ đáp ứng được yêu cầu. “Điều này tiềm ẩn nguy cơ thiếu hụt cục bộ khi nhu cầu của các dự án tăng cao”, đại diện Sở Công Thương tỉnh Lạng Sơn thông tin.

Thủ tục nâng công suất, mở rộng mỏ tốn nhiều thời gian

Trước nhu cầu cao về vật liệu xây dựng của các dự án hạ tầng, nhiều doanh nghiệp đã đồng loạt xin được nâng công suất, mở rộng diện tích mỏ. Theo tổng hợp của Sở Tài chính tỉnh Lạng Sơn, từ đầu năm đến nay, có khoảng 10 mỏ đề nghị điều chỉnh mở rộng diện tích, tăng công suất khai thác. Đến nay đã có 3 mỏ được chấp thuận hoặc điều chỉnh chủ trương đầu tư, 7 mỏ còn lại đang được phòng chuyên môn của Sở Tài chính phối hợp với các doanh nghiệp thực hiện thủ tục.

Theo tìm hiểu của phóng viên Pháp luật Việt Nam, những doanh nghiệp có nhu cầu nâng công suất, mở rộng diện tích mỏ cũng như nhiều nhà thầu, chủ đầu tư đang trong tình trạng nóng lòng, sốt ruột vì nhiều mỏ công suất đã sắp hết trong khi thủ tục nâng công suất, mở rộng diện tích còn nhiều việc phải làm.

“Các đơn vị chuyên môn của cơ quan Nhà nước có liên quan đang rất tích cực, trách nhiệm, nhưng thủ tục tương đối phức tạp, phải bổ sung, chỉnh sửa nhiều lần, khiến thời gian kéo dài” - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Hồng Phong Trần Ngọc Báu chia sẻ.

Giải thích việc tiến độ cung ứng vật liệu xây dựng chưa bảo đảm nhu cầu các dự án, đại diện Sở Tài chính tỉnh Lạng Sơn cho biết, về khách quan, nhu cầu đá cho hai tuyến cao tốc và các công trình khác tăng trong thời gian ngắn, trong khi sản lượng thực tế phụ thuộc chủng loại đá, thiết bị, cự ly vận chuyển.

22 mỏ đã giảm diện tích so với giấy phép thăm dò nên muốn nâng công suất phần lớn phải mở rộng khai trường. Ngoại trừ 3/22 mỏ đã được UBND tỉnh Lạng Sơn chấp thuận mở rộng diện tích và nâng công suất thì những mỏ còn lại cần thực hiện theo nguyên tắc xác định khu vực đấu giá, không đấu giá. Mặt khác, riêng việc nâng công suất cũng phải làm đồng thời thủ tục đầu tư, khoáng sản, môi trường, thiết kế mỏ và nghĩa vụ tài chính, do đó, thời gian giải quyết không theo kịp tiến độ công trình.

Về mặt chủ quan, đại diện Sở Tài chính tỉnh Lạng Sơn cho rằng, số liệu giữa giấy phép, hồ sơ đầu tư, hồ sơ đất đai, hồ sơ môi trường và hồ sơ địa chất tại một số mỏ chưa thống nhất về ranh giới, diện tích, trữ lượng. Một số doanh nghiệp cung cấp chưa đủ thông tin về trữ lượng còn lại, phần diện tích đã trả, nhu cầu mở rộng và năng lực thiết bị.

Ngoài ra, trước đây một số mỏ được cơ quan chức năng thanh tra, một số nghĩa vụ đất đai, môi trường, tài chính, cắm mốc ranh giới, trạm cân, camera giám sát, báo cáo định kỳ chưa được doanh nghiệp hoàn thành theo kết luận thanh tra….

(Còn tiếp)