Bắc Ninh: Nâng cao chất lượng báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật
(PLVN) - Sau sắp xếp đơn vị hành chính, Bắc Ninh chú trọng củng cố đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật, đổi mới nội dung và phương pháp tuyên truyền, đáp ứng nhu cầu tìm hiểu pháp luật ngày càng đa dạng của người dân.
Đổi mới hoạt động tuyên truyền, hướng mạnh về cơ sở
Với 99 xã, phường có điều kiện kinh tế - xã hội và nhu cầu tiếp cận pháp luật khác nhau, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật ở Bắc Ninh đòi hỏi cách thức triển khai phù hợp với từng địa bàn, nhóm đối tượng. Bên cạnh các khu công nghiệp, đô thị tập trung đông doanh nghiệp, người lao động, thành phố còn có nhiều xã nông thôn, miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Trước yêu cầu đó, Sở Tư pháp TP. Bắc Ninh đã hướng dẫn các cơ quan, đơn vị, địa phương rà soát, kiện toàn đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật, bảo đảm hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật được duy trì sau sắp xếp.
Theo số liệu tổng hợp năm 2026, toàn thành phố có 281 báo cáo viên pháp luật cấp thành phố và 1.790 tuyên truyền viên pháp luật cấp xã. Đây là lực lượng trực tiếp truyền đạt quy định pháp luật, giải thích chính sách và hướng dẫn người dân thực hiện quyền, nghĩa vụ; đồng thời tiếp nhận, giải đáp những vấn đề pháp lý phát sinh tại cơ sở.
Cùng với kiện toàn đội ngũ, Sở Tư pháp chú trọng đổi mới nội dung, phương pháp tuyên truyền. Năm 2026, Sở tổ chức 75 hội nghị tuyên truyền, tập huấn pháp luật. Trong đó, có 15 hội nghị về xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật, kỹ năng phổ biến, giáo dục pháp luật tại cơ sở, với 2.642 lượt người tham dự.
Các hội nghị về phòng, chống xâm hại trẻ em, tội phạm, ma túy và tệ nạn xã hội thu hút 1.943 lượt người. Bên cạnh đó, Sở phối hợp với các xã, phường tổ chức 50 buổi tuyên truyền về đất đai, bồi thường, hỗ trợ tái định cư, bảo vệ môi trường, hôn nhân và gia đình, hòa giải ở cơ sở, với gần 10.000 lượt người tham dự.
Nội dung tuyên truyền được lựa chọn theo đặc điểm từng địa bàn, nhóm đối tượng. Tại các khu công nghiệp, người lao động được phổ biến quy định về hợp đồng lao động, bảo hiểm xã hội, quyền và nghĩa vụ trong quan hệ lao động. Ở những địa bàn có dự án thu hồi đất, nội dung tập trung vào trình tự, thủ tục và chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
Cùng với hình thức trực tiếp, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong phổ biến, giáo dục pháp luật được đẩy mạnh. Năm 2026, Sở Tư pháp biên soạn 20 loại tờ gấp pháp luật, đăng tải 1.089 tin, bài trên các cổng thông tin điện tử, sử dụng mã QR hỗ trợ tra cứu tài liệu; phối hợp xây dựng các chuyên trang, chuyên mục pháp luật trên phương tiện thông tin đại chúng.

Một số mô hình như “Tổ pháp luật số cộng đồng”, “Truyền thanh thông minh - Hòa giải số - Đối thoại pháp luật nhanh”, “Mỗi ngày một điều luật” được triển khai, kết hợp tuyên truyền trực tiếp với cung cấp thông tin, hỗ trợ người dân tiếp cận các nguồn tài liệu pháp luật trên môi trường số.
Nâng cao chất lượng đội ngũ phải đi vào thực chất
Thực tiễn tại Bắc Ninh cho thấy, hiệu quả phổ biến, giáo dục pháp luật không chỉ được đo bằng số lượng hội nghị hay tài liệu phát hành, mà còn ở khả năng truyền đạt, giải thích và hướng dẫn người dân vận dụng quy định vào từng tình huống cụ thể.
Nếu chỉ dừng ở việc giới thiệu, tóm tắt văn bản, hoạt động tuyên truyền khó giúp người nghe hiểu và vận dụng quy định vào thực tế. Báo cáo viên, tuyên truyền viên cần biết lựa chọn vấn đề người dân quan tâm, đưa ra tình huống minh họa, giải thích căn cứ pháp lý và hướng dẫn cách thực hiện.
Tuy nhiên, hoạt động của đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật hiện nay vẫn còn những hạn chế. Phần lớn lực lượng này hoạt động kiêm nhiệm, trong khi khối lượng công việc chuyên môn sau sắp xếp tăng lên, ảnh hưởng đến thời gian dành cho công tác tuyên truyền.
Năng lực giữa các thành viên chưa đồng đều. Một số báo cáo viên có kiến thức chuyên ngành nhưng còn hạn chế về kỹ năng trình bày, đối thoại, xử lý tình huống; một số tuyên truyền viên chưa thường xuyên cập nhật quy định pháp luật mới. Việc phân công, huy động ở một số nơi còn dựa trên danh sách, chưa gắn với năng lực và sở trường của từng người. Kinh phí, phương tiện phục vụ tuyên truyền tại một số địa bàn, nhất là vùng miền núi, còn khó khăn.

Theo ông Nguyễn Đình Định, Trưởng phòng Phổ biến và Theo dõi thi hành pháp luật, Sở Tư pháp Bắc Ninh, để khắc phục những hạn chế trên, cần rà soát, lựa chọn đội ngũ phù hợp với đặc điểm từng địa bàn; chú trọng cả kiến thức pháp luật, kỹ năng truyền đạt và khả năng xử lý các vấn đề phát sinh. Công tác bồi dưỡng cần tăng thời lượng thực hành, tập trung vào kỹ năng giải thích chính sách, đối thoại, trả lời câu hỏi và hướng dẫn người dân giải quyết những vấn đề pháp lý thường gặp.
Cùng với nâng cao năng lực cá nhân, việc điều phối, sử dụng đội ngũ cũng cần gắn với năng lực, kinh nghiệm của từng người, tránh phân công hình thức. Địa phương cần xây dựng kho tài liệu pháp luật dùng chung, bộ câu hỏi - đáp và các tình huống pháp lý thường gặp để hỗ trợ hoạt động tuyên truyền tại cơ sở. Hiệu quả hoạt động cần được đánh giá trên cơ sở chất lượng nội dung tuyên truyền, khả năng giải đáp vướng mắc và mức độ tiếp nhận của người dân, thay vì chỉ căn cứ vào số lượng hội nghị hay lượt người tham dự.
Bên cạnh các giải pháp về tổ chức và chuyên môn, việc hoàn thiện quy định pháp luật cũng là yêu cầu đặt ra để hoạt động của đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật được triển khai thống nhất, hiệu quả. Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2026 có hiệu lực từ ngày 1/3/2027. Từ thực tiễn triển khai tại địa phương, Sở Tư pháp Bắc Ninh đề xuất văn bản hướng dẫn thi hành Luật cần làm rõ thẩm quyền, trách nhiệm và quy trình lựa chọn, quản lý, bồi dưỡng đội ngũ; đồng thời đơn giản hóa thủ tục để thuận lợi cho cơ sở thực hiện.
Đối với tuyên truyền viên pháp luật cấp xã, việc lựa chọn cần phù hợp với đặc thù hoạt động tại cộng đồng dân cư, không đặt thêm điều kiện về văn bằng, số năm công tác như đối với báo cáo viên pháp luật. Cùng với đó, cần quy định rõ trách nhiệm phối hợp giữa cơ quan quản lý, cơ quan sử dụng và người thực hiện nhiệm vụ; có cơ chế bồi dưỡng, hỗ trợ nghiệp vụ và bảo đảm điều kiện hoạt động.
Các quy định chuyển tiếp cũng cần được hướng dẫn cụ thể để địa phương thuận lợi trong việc rà soát, kiện toàn đội ngũ, không làm gián đoạn công tác phổ biến, giáo dục pháp luật khi Luật mới có hiệu lực.