Bắc Ninh: Kiến nghị hoàn thiện một số quy định của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước để phù hợp với thực tiễn
(PLVN) - Tại buổi làm việc với Đoàn khảo sát của Bộ Tư pháp diễn ra sáng 23/6, các cơ quan tiến hành tố tụng tỉnh Bắc Ninh cho biết, trong giai đoạn 2018 - 2023, đơn vị đã giải quyết 4 đơn yêu cầu bồi thường nhà nước liên quan đến các vụ án hình sự xảy ra từ nhiều năm trước.
Theo báo cáo phục vụ Đoàn khảo sát của Bộ Tư pháp về công tác thi hành Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, trên địa bàn tỉnh Bắc Giang phát sinh 04 vụ việc yêu cầu bồi thường trong hoạt động tố tụng hình sự bao gồm 03 vụ việc thuộc trách nhiệmg giải quyết của Công an tỉnh (vụ việc của ông M.Q.S và hai ông N.N.H, N.N.O(và 01 vụ việc thuộc trách nhiêm giải quyết của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh (vụ việc của bà N.T.N.N).
Theo đó, Ông M.Q.S bị khởi tố, bắt giam về tội “Giết người” từ năm 1977. Năm 2018, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Bắc Giang đã ban hành quyết định đình chỉ điều tra bị can, đồng thời tổ chức công khai xin lỗi đối với ông Sường. Đến đầu năm 2021, gia đình ông đã được chi trả tiền bồi thường theo quy định của pháp luật.
Trường hợp thứ hai và thứ ba liên quan đến ông N.N.H và ông N.N.O. Hai người bị bắt tạm giam do liên quan đến một vụ án giết người xảy ra năm 1985. Năm 2022, cơ quan điều tra đã ra quyết định đình chỉ điều tra bị can vì hết thời hạn điều tra nhưng không chứng minh được hành vi phạm tội của hai ông. Năm 2022, Công an tỉnh Bắc Giang tổ chức công khai xin lỗi và thực hiện việc bồi thường và đã chi trả tiền bồi thường cho cho 02 ông vào cuối năm 2023.
Trường hợp thứ tư liên quan đến vụ việc của bà N.T.N.Nliên quan đến việc bị bắt tạm giam vì mua bán trái phép chất ma túy. Năm 2018 có quyết định đình chỉ điều tra vì hết thời hạn điều tra mà không chức minh được bị can thực hiện tội phạm. Năm 2019, Viện kiểm sát tỉnh Bắc Giang (cũ) đã ban hành Quyết định giải quyết bồi thường đối với bà N.
Phát biểu tại buổi khảo sát, các cơ quan tiến hành tố tụng trên địa bàn tỉnh cho biết, việc triển khai thi hành Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước thời gian qua được thực hiện nghiêm túc, đồng bộ. Các đơn vị đã tổ chức quán triệt, phổ biến Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước năm 2017 và các văn bản liên quan đến toàn thể cán bộ, chiến sĩ. Qua đó góp phần nâng cao nhận thức pháp luật, ý thức trách nhiệm trong thực thi công vụ, hạn chế các sai sót dẫn đến phát sinh trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.
Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác bồi thường nhà nước vẫn còn nhiều khó khăn, vướng mắc. Theo đánh giá của các cơ quan trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh, đội ngũ cán bộ thực hiện nhiệm vụ này hiện chủ yếu là kiêm nhiệm, thường xuyên có sự thay đổi về nhân sự và chưa được đào tạo chuyên sâu về kỹ năng, nghiệp vụ bồi thường nhà nước. Điều này ảnh hưởng nhất định đến chất lượng tham mưu, tổ chức thực hiện và giải quyết các vụ việc phát sinh.
Ngoài ra, lĩnh vực bồi thường nhà nước là lĩnh vực tương đối phức tạp, liên quan đến nhiều quy định pháp luật và nhiều cơ quan khác nhau. Trong khi đó, việc giải quyết bồi thường chỉ thực hiện khi có phát sinh vụ việc nên việc tổng kết, rút kinh nghiệm trong quá trình thực hiện còn hạn chế. Công tác phối hợp giữa các cơ quan trong sơ kết, đánh giá việc thi hành pháp luật về bồi thường nhà nước chưa được tiến hành thường xuyên.
Bên cạnh những khó khăn, hạn chế trong tổ chức thi hành Luật Trách nhiệm bồi thường của nhà nước, thông qua quá trình giải quyết các vụ việc yêu cầu bồi thường trên thực tiễn, các cơ quan tiến hành tố tụng tham dự buổi làm việc đã nêu một số vướng mắc, bất cập xuất phát từ các quy định của Luật, từ đó kiến nghị Bộ Tư pháp và các cơ quan có thẩm quyền tiếp tục nghiên cứu, tham mưu sửa đổi, bổ sung Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước nhằm tháo gỡ những bất cập phát sinh trong thực tiễn, bảo đảm tính thống nhất và khả thi của hệ thống pháp luật.
Đồng thời, đơn vị đề xuất tăng cường tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng chuyên sâu về nghiệp vụ bồi thường nhà nước cho đội ngũ cán bộ trực tiếp thực hiện nhiệm vụ; quan tâm bố trí thêm kinh phí cho công tác pháp chế và công tác bồi thường nhà nước, góp phần nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật và bảo đảm tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.
Tại buổi làm việc ngày 23/6, đại diện Đoàn khảo sát và các đơn vị chuyên môn cơ bản đồng tình với những khó khăn, vướng mắc mà Công an tỉnh Bắc Ninh, Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Bắc Ninh, Toà án nhân dân tỉnh Bắc Ninh phản ánh trong quá trình thực hiện Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, đặc biệt đối với việc xem xét trách nhiệm hoàn trả trong các vụ án oan xảy ra từ nhiều thập kỷ trước.
Các đại biểu cho rằng cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các quy định pháp luật theo hướng quy định rõ hơn thẩm quyền, trình tự, trách nhiệm của các cơ quan, cá nhântrong việc xác định trách nhiệm hoàn trả khi Nhà nước đã thực hiện nghĩa vụ bồi thường. Đồng thời, cần làm rõ cơ chế xác định trách nhiệm hoàn trả đối với những trường hợp không xác định được người thi hành công vụ gây thiệt hại hoặc lỗi gây ra do thiên tai, sự kiện bất khả kháng…
Tại buổi làm việc, nhiều ý kiến cũng đề cập đến việc xem xét trách nhiệm liên đới của người thi hành công vụ các cơ quan, đơn vị tham gia quá trình tố tụng trong những vụ việc gây thiệt hại dẫn đến phát sinh trách nhiệm bồi thường của Nhà nước; làm rõ trách nhiệm và mối quan hệphối hợp giữa các cơ quan điều tra, kiểm sát, tòa án trong quá trình xác minh, xử lý trách nhiệm hoàn trả.
Kết luận buổi làm việc, Đoàn khảo sát ghi nhận các kiến nghị của các cơ quan tiến hành tố tụng trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh và cho biết sẽ tổng hợp, nghiên cứu trong quá trình tham mưu sửa đổi, bổ sung Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước. Mục tiêu là xây dựng cơ chế pháp lý chặt chẽ, khả thi hơn trong xác định trách nhiệm bồi thường, trách nhiệm hoàn trả và trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan liên quan, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người bị oan, đồng thời nâng cao trách nhiệm của người thi hành công vụ.