Bác Hồ và Quốc hội

Ngày 22-5 này, toàn thể cử tri cả nước sẽ tham gia bầu cử  đại biểu Quốc hội khóa 13 và HĐND các cấp. Trước đó 3 ngày là dịp kỷ niệm lần thứ 121 Ngày sinh của Bác Hồ, vị lãnh tụ kính yêu của toàn dân tộc.
Nhắc đến Người, chúng ta không thể quên được cuộc tổng tuyển cử đầu tiên của nhân dân ta vào ngày 6-1-1946. Trước ngày hội toàn dân lịch sử ấy, Bác Hồ có nhiều bài viết nêu rõ ý nghĩa của tổng tuyển cử và kêu gọi toàn dân tham gia tích cực vào sự kiện lịch sử quan trọng này. Bác viết: Hễ là những người muốn lo việc nước thì đều có quyền ra ứng cử; hễ là công dân thì đều có quyền đi bầu cử. Không chia gái trai, giàu nghèo, tôn giáo, nòi giống, giai cấp, đảng phái, hễ là công dân Việt Nam thì đều có hai quyền đó. Vì lẽ đó, cho nên tổng tuyển cử tức là tự do, bình đẳng, tức là dân chủ, đoàn kết. Do tổng tuyển cử bầu ra Quốc hội, Quốc hội sẽ cử ra Chính phủ. Chính phủ đó thật là Chính phủ của toàn dân (Chủ tịch Hồ Chí Minh với Quốc hội và Hội đồng nhân dân, NXB Chính trị quốc gia, 2001). Trước ngày tổng tuyển cử một hôm, Bác viết: Ngày mai là một ngày vui sướng của đồng bào ta, vì ngày mai là ngày tổng tuyển cử, vì ngày mai là ngày đầu tiên trong lịch sử Việt Nam mà nhân dân ta bắt đầu được hưởng quyền dân chủ của mình…Ngày mai, dân ta tự do lựa chọn và bầu ra những người xứng đáng thay mặt cho mình và gánh vác việc nước. Ngày mai, người ra ứng cử thì đông, nhưng số đại biểu có hạn, lẽ tất nhiên có người được cử và có người không được cử. Những người trúng cử, sẽ phải ra sức giữ vững nền độc lập của Tổ quốc, ra sức mưu hạnh phúc cho đồng bào. Phải luôn luôn nhớ và thực hiện câu: Vì lợi nước quên lợi nhà. Vì lợi chung, quên lợi riêng. Phải xứng đáng với đồng bào, xứng đáng với Tổ quốc. Người không trúng cử cũng không nên ngã lòng. Mình đã tỏ lòng hăng hái với nước, với dân; thì luôn luôn phải giữ lòng hăng hái đó…Ngày mai, tất cả các bạn cử tri đều phải nhớ đi bầu cử. Ngày mai, mọi người đều nên vui vẻ, hưởng quyền lợi của một người dân độc lập tự do. (Sách đã dẫn-Sđd, tr.16-17). Trong dịp tiếp xúc với cử tri tại Việt Nam học xá (khu vực phường Bách khoa hiện nay), Bác nói: Làm việc nước bây giờ là hy sinh, là phấn đấu, quên lợi riêng mà nghĩ lợi chung. Những ai muốn làm quan cách mạng thì nhất định không nên bầu. Ngày mai không ai ép, không ai mua, toàn dân sẽ thực hiện cái quyền dân chủ ấy (Sđd, tr.18). Những lời kêu gọi ấy, cũng mong mỗi cử tri chúng ta ghi nhớ và sẽ thực hiện trong buổi sáng Chủ nhật 22-5 tới.
Trong Diễn văn khai mạc kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa 1, Bác Hồ thay mặt Chính phủ lâm thời tuyên bố: Từ giờ về sau, Quốc hội và Chính phủ còn có những gánh nặng nề, phải bước qua nhiều sự khó khăn, nhưng tôi chắc rằng Quốc dân sẽ nhất trí, dựa vào sức đoàn kết mà làm việc, và như thế thì dù có khó khăn đến đâu, kháng chiến sẽ thắng lợi và kiến quốc sẽ thành công. Bây giờ Chính phủ lâm thời giao lại quyền cho Quốc hội để tổ chức một Chính phủ mới: một Chính phủ kháng chiến và kiến quốc. (Sđd, tr. 23).
Trong lời phát biểu tại phiên bế mạc kỳ họp thứ hai Quốc hội khóa 1 Bác Hồ nhấn mạnh: Quốc hội đã thu được một kết quả làm vẻ vang cho đất nước là đã thảo luận xong bản Hiến pháp. Sau khi nước nhà mới tự do được 14 tháng, đã làm thành được bản Hiến pháp đầu tiên trong lịch sử nước nhà. Bản Hiến pháp đó còn là một vết tích lịch sử Hiến pháp đầu tiên trong cõi Á Đông này nữa. Bản Hiến pháp đó chưa hoàn toàn nhưng nó đã làm nên theo một hoàn cảnh thực tế. Hiến pháp đó tuyên bố với thế giới nước Việt Nam đã độc lập. Hiến pháp đó tuyên bố với thế giới biết, dân tộc Việt Nam đã có đủ mọi quyền tự do. Hiến pháp đó tuyên bố với thế giới: phụ nữ Việt Nam đã được đứng ngang hàng với đàn ông để được hưởng chung mọi quyền tự do của một công dân. Hiến pháp đó đã nêu một tinh thần đoàn kết chặt chẽ giữa các dân tộc Việt Nam và một tinh thần liêm khiết, công bình của các giai cấp (Sđd, tr.28). Ngày nay, việc bổ sung, sửa đổi Hiến pháp 1992 đang là một yêu cầu bức thiết để nhằm đáp ứng được đầy đủ mọi nguyện vọng chính đáng của nhân dân ta. Trong quá trình thực hiện công việc quan trọng này, Quốc hội khóa 13 cần nghiên cứu kỹ lưỡng  tinh thần liêm khiết, công bình của các giai cấp như Bác Hồ đã xác nhận về bản Hiến pháp đầu tiên mà Quốc hội khóa 1 đã thông qua.
Sau khi được Quốc hội khóa 1 giao trọng trách đứng đầu Chính phủ , Bác Hồ trịnh trọng tuyên bố: Giờ tôi xin tuyên bố trước Quốc hội, trước quốc dân và trước thế giới rằng: Hồ Chí Minh không phải là kẻ tham quyền cố vị, mong được thăng quan phát tài. Chính phủ sau đây phải là một Chính phủ toàn dân đoàn kết và tập hợp nhân tài không đảng phái. Tôi xin tuyên bố trước Quốc hội, trước quốc dân, trước thế giới: Tôi chỉ có một Đảng, Đảng Việt Nam. Tuy trong quyết nghị không nói đến, không nêu lên hai chữ liêm khiết, tôi cũng xin tuyên bố trước Quốc hội, trước quốc dân và trước thế giới: Chính phủ sau đây phải là một Chính phủ liêm khiết. Theo lời quyết nghị của Quốc hội, Chính phủ sau đây phải là một Chính phủ biết làm việc, có gan góc, quyết tâm đi vào mục đích trong thì kiến thiết, ngoài thì tranh thủ độc lập và thống nhất của nước nhà. Anh em trong Chính phủ mới sẽ dựa vào sức của Quốc hội và quốc dân, dầu nguy hiểm mấy cũng đi vào mục đích mà quốc dân và Quốc hội trao cho (Sđd, tr.30). Là người sáng lập Đảng Cộng sản Đông Dương và sau này đứng đầu Đảng Lao động Việt Nam, nhưng vì sao Bác Hồ lại nói chỉ có một Đảng Việt Nam, tôi nghĩ rằng bởi vì trước sau như một Bác luôn luôn khẳng định về Đảng cầm quyền là: Đảng ta vĩ đại, vì ngoài lợi ích của giai cấp, của nhân dân, của dân tộc, Đảng ta không có lợi ích gì khác (Hồ Chí Minh toàn tập , NXB Chính trị quốc gia,1996, T.10, tr.4).
Tại kỳ họp thứ 11 Quốc hội khóa 1, Bác Hồ  nhấn mạnh: Nhân dân có quyền bãi miễn đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân nếu như đại biểu ấy tỏ ra không xứng đáng với sự tín nhiệm của nhân dân.n Nguyên tắc ấy bảo đảm quyền kiểm soát của nhân dân đối với đại biểu của mình…Nhà nước ta phát huy dân chủ đến cao độ, đó là do tính chất Nhà nước ta là Nhà nước của nhân dân. Có phát huy dân chủ đến cao độ thì mới động viên được tất cả các lực lượng của nhân dân đưa cách mạng tiến lên… Nhà nước chẳng những công nhận những quyền lợi của công dân mà còn bảo đảm những điều kiện vật chất cần thiết để cho công dân thật sự được hưởng các quyền lợi đó (Sđd, tr. 100-103). Ngày nay nghiêm túc kiểm điểm lại, chúng ta đã thực sự làm đúng những lời căn dặn rất sâu sắc mà Bác Hồ đã khẳng định từ cách đây tới 52 năm hay chưa?

Năm 1960, khi phát biểu tại Đại hội nhân dân Thủ đô chào mừng các vị ứng cử đại biểu Quốc hội khóa 2, Bác Hồ nói: Đã bao nhiêu năm lòng tôi luôn luôn ở cạnh đồng bào và tôi tin rằng lòng đồng bào cũng luôn luôn ở cạnh tôi. Xa lạ gì mà phải ra mắt? Nói thế này mới đúng: Tôi đến đây để cảm ơn đồng bào đã nhất trí yêu cầu tôi và các vị khác ra ứng cử vào Quốc hội khóa 2 ở Thủ đô yêu quý của chúng ta…Lá phiếu cử tri có một giá trị rất cao quý; nó là một dấu hiệu xác nhận rằng nhân dân thật sự làm chủ nước nhà... Chúng tôi nhận rằng được đồng bào đưa ra ứng cử là một vinh dự lớn. Người được bầu và người không được bầu sẽ đều vui vẻ, phấn khởi và đều cảm ơn đồng bào. Những người được cử vào Quốc hội khóa 2 sẽ luôn luôn cố gắng để xứng đáng là những người đầy tớ trung thành của đồng bào, những đại biểu cần kiệm liêm chính, chí công vô tư, hết lòng, hết sức phục vụ Tổ quốc, phục vụ nhân dân, phục vụ chủ nghĩa xã hội (Sđd, tr.121-124). Trong phát biểu tại Lễ bế mạc kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa 2 (15-7-1960) Bác Hồ một lần nữa khẳng định: Để xứng đáng với vinh dự to lớn là người đầy tớ tuyệt đối trung thành của nhân dân, các đại biểu Quốc hội và cán bộ chính quyền cần phải: Thực hành cần, kiệm, liêm, chính; chí công, vô tư. Gương mẫu về mọi mặt: đoàn kết, công tác, học tập, lao động. Luôn luôn giữ vững tác phong khiêm tốn, chất phác và hòa mình với quần chúng thành một khối (Sđd, tr. 127). Phải chăng những lời tâm huyết này cần được cử tri và các vị đại biểu sắp được bầu vào Quốc hội khóa 13 cần thực lòng ghi nhớ.

Tại kỳ họp thứ 6 Quốc hội khóa 2, Bác Hồ từ chối nhận Huân chương Sao Vàng với những lời phát biểu rất khiêm nhường: Tôi vừa nhận được một tin tức làm cho tôi rất cảm động và sung sướng. Đó là tin Quốc hội có ý định tặng cho tôi Huân chương Sao Vàng, Huân chương cao quý nhất của nước ta. Tôi xin tỏ lòng biết ơn Quốc hội. Nhưng tôi xin Quốc hội cho phép tôi chưa nhận Huân chương ấy. Vì sao? Vì Huân chương là để tặng thưởng người có công huân. Nhưng tôi tự xét chưa có công huân xứng đáng với sự tặng thưởng cao quý của Quốc hội…Tôi xin Quốc hội đồng ý thế này: Chờ đến ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, Tổ quốc hoà bình thống nhất, Bắc - Nam sum họp một nhà, Quốc hội sẽ cho phép đồng bào miền Nam trao cho tôi Huân chương cao quý. Như vậy thì toàn dân ta sẽ sung sướng, vui mừng (Sđd, tr. 130). Thật tiếc thay, khi đất nước liền một dải thì Bác đã đi xa. Đúng là một tấm gương sáng về đức khiêm tốn. Nhớ lại, vào tháng 11-1946 trong bài viết Tìm người tài đức đăng trên báo Cứu quốc số 411, Bác Hồ đã viết: Nước nhà cần phải kiến thiết. Kiến thiết cần phải có nhân tài. Trong số 20 triệu đồng bào chắc không thiếu người có tài có đức. E vì Chính phủ nghe không đến, thấy không khắp, đến nỗi những bậc tài đức không thể xuất thân. Khuyết điểm đó tôi xin thừa nhận. Nay muốn sửa đổi điều đó, và trọng dụng những kẻ hiền năng, các địa phương phải lập tức điều tra nơi nào có người tài đức, có thể làm được những việc ích nước lợi dân, thì phải báo cáo ngay cho Chính phủ biết (Báo Cứu quốc, ngày 20-11-1946). Rất mong trong kỳ bầu cử đại biểu Quốc hội khóa 13 này chúng ta thực hiện được theo tư duy tìm người tài đức của Bác Hồ.

Tại lễ bế mạc kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa 3, Bác Hồ có lời tâm sự: Tôi xin hứa với Quốc hội rằng: Vì Tổ quốc, vì nhân dân, chúng tôi sẽ luôn luôn cố gắng làm tròn trách nhiệm của mình, quyết không phụ lòng tin cậy của đồng bào và Quốc hội. Về phần tôi, Bảy mươi tư tuổi vẫn không già/Cố gắng làm tròn nhiệm vụ ta/Bao giờ Nam Bắc một nhà/Dân giàu nước mạnh thì ta vui lòng (Sđd, tr. 142). Tại lễ khai mạc kỳ họp thứ tư Quốc hội khóa 3, Bác Hồ lại có lời tâm sự tiếp: Nhân đây tôi có một bài thơ mới nghĩ ra, nhờ các đại biểu ai làm thơ hay và hay làm thơ thì sửa lại cho hay. Lần trước tôi có nói là những thắng lợi của chiến sĩ và đồng bào hai miền làm cho tôi thấy như mình trẻ lại 20 tuổi. Nhưng nay nghe nói 78 tuổi, thì tôi thấy già đi. Vì vậy, tôi có bài thơ thế này: Bảy mươi tám tuổi, chưa già lắm,/Vẫn vững hai vai việc nước nhà./ Kháng chiến dân ta đang thắng lớn,/Tiến bước! Ta cùng con em ta (Sđd, tr. 158).

Có lẽ đây là những lời nói cuối cùng của Bác tại diễn đàn Quốc hội. Ngày 2-9-1969, Bác ra đi gặp các vị cách mạng tiền bối , để lại muôn vàn tiếc thương cho nhân dân ta và nhân dân tiến bộ trên toàn thế giới. Tưởng nhớ về Người có lẽ không có gì tốt hơn là cần noi theo những lời khuyên nhủ của Người. Trước mắt là cần thực hiện thật tốt cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp theo đúng tinh thần mà Bác Hồ hằng mong muốn.

Giáo sư, Nhà giáo nhân dân
Nguyễn Lân Dũng