Aston Martin - Thăng trầm về đâu

Mùa hè năm 2006, Ford chính thức rao bán mác xe tốn kém Aston Martin với hy vọng có thể nuôi sống những đứa con còn lại trong đại gia đình. Viên ngọc của nước Anh, vốn đã bao lần đổi chủ, lại đang đứng trước một bước thăng trầm. Một lần nữa, những người quan tâm lại băn khoăn với câu hỏi cũ: những đổi thay ấy đã ảnh hưởng thế nào đến giá trị truyền thống gần một thế kỷ qua của Aston Martin?

Những ngày tháng 7, tháng 8 năm vừa qua, chuyện Ford muốn bán Aston Martin được báo chí Mỹ đưa tin, bàn luận, phân tích rầm rộ. Không còn phải bàn cãi gì nhiều về những khó khăn tài chính của Ford. Điều đáng bàn ở đây là “vì sao Ford lại muốn bán Aston Martin chứ không phải Jaguar, Land Rover hay Volvo?”. Đừng vội nhầm tưởng lý do đơn giản là vì Aston Martin mang lại quá ít lợi nhuận cho Ford. Bản thân việc các hãng xe lớn muốn thâu tóm các mác xe danh tiếng cũng tương tự như việc các “Đại gia” muốn xe duyên cùng “Người đẹp”, không phải là vì mục tiêu lợi nhuận hàng đầu mà là mục tiêu khẳng định đẳng cấp. Dù là Jaguar, Land Rover, Volvo hay Aston Martin thì đều không phải “miếng cơm” của Ford. Ford lựa chọn từ bỏ Aston Martin một phần bởi họ không còn đủ tiềm lực để nuôi đứa con tốn kém này, một phần bởi danh tiếng và giá trị của mác xe này có thể đem lại một khoản thu lớn giúp nhà sản xuất Mỹ giải quyết các khó khăn trước mắt. Nghe đâu Ford hy vọng sẽ thu được ít nhất 600 triệu bảng Anh từ việc bán Aston Martin. Hơn ai hết, Ford nhận thức rõ giá trị của mác xe Anh quốc mà mình đang nắm trong tay.

DB4 GT Zagato, một trong những chiếc xe sexy nhất thập kỷ 60 thế kỷ trước

Giá trị mà chúng ta đang nói đến ở Aston Martin là giá trị của một thương hiệu đã có sức sống gần một thế kỷ. Một mác xe không hề phải viện đến những quảng cáo hoa mỹ để đánh bóng tên tuổi. Ra đời năm 1913, Aston Martin đã từng bị gián đoạn sản xuất do chiến tranh, đã từng nhiều lần rơi vào khủng hoảng tài chính, đã 7 lần thay đổi chủ nhân. Sau tất cả, điều kỳ diệu là cái tên Aston Martin chưa bao giờ bị thay đổi. Cũng như niềm say mê và khao khát của những người yêu xe dành cho mác xe Anh quốc chưa bao giờ thay đổi.

Thế nhưng ngày nay, những chiếc Aston Martin chỉ còn xuất hiện nhiều… trong các bộ sưu tập xe cổ hơn là trên đường phố. Hầu hết đó là những mẫu xe của thời hoàng kim từ năm 1947 tới 1972, khi Aston Martin được sở hữu bởi nhà tư bản công nghiệp David Brown. Series DB (chữ DB là hai chữ cái đầu viết tắt từ tên David Brown) là những sáng tạo đỉnh cao mang tên Aston Martin dưới thời này, mà tiêu biểu hơn cả là hai mẫu DB4, DB5 của những năm 1958-1965. Đó là những chiếc xe đường trường động cơ đặt trước tuyệt vời, chế tạo theo công nghệ khung xe dạng ống phức tạp của người Ý, cực kỳ an toàn khi thể hiện những màn trình diễn tốc độ trên xa lộ. Đó còn là những chiếc xe sinh ra để đỗ trước những khách sạn cực kỳ xa hoa như Brenner tại Baden-Baden nước Đức hay Gstaad Palace tại Thụy Sỹ. Tất nhiên mức giá của những chiếc xe đã mấy chục năm tuổi đó thì không hề “cổ”, dao động từ $150,000 tới $275,000. Nếu muốn sở hữu một chiếc convertible vào loại hiếm của Aston Martin sẽ tốn thêm chừng $100,000. Không hề là phi lý bởi với số lượng hạn chế, đâu phải ai cũng có thể có cơ may sở hữu những chiếc xe tuyệt đẹp, chế tạo tỉ mỉ như vậy. Có vẻ cảm tính nhưng cũng là một lý do khiến những fan của Aston Martin say mê chiếc DB5 là hình ảnh chiếc xe xuất hiện bên cạnh James Bond trong những pha hành động đẹp mắt trong tập phim Goldfinger. 

Nhưng chiếc xe đáng mơ ước nhất phải kể đến là chiếc xe thời hậu chiến DB4 GT Zagato. Được bàn tay các nhà thiết kế người Ý kiến tạo riêng, chỉ có 19 chiếc được sản xuất và mức giá lên tới… 6 con số 0 (chiếc xe cuối cùng đã thuộc về một chủ nhân sau phiên đấu giá tại Monterey, California năm 2005 với mức giá cuối cùng là 2,5 triệu USD). DB4 GTZ là phiên bản “Aston” của chiếc Ferrari 250 SWB, chiếc xe đua thể thao cực kỳ thành công. Trong mắt những nhà sưu tập sành xe, chiếc DB4 GTZ là siêu xe sexy và quyền lực nhất những năm 1960 với những đường cong tuyệt mỹ. Chiếc xe được ưa chuộng đến nỗi năm 1991, Aston Martin quyết định sản xuất thêm 30 chiếc nữa. Không được hoàn hảo 100% như chiếc xe ban đầu nhưng dù sao người mua xe cũng rất hài lòng. Chính những chiếc xe của Series DB đã làm nên cái gọi là giá trị Aston Martin.

Hồi tưởng lại những hào quang một thời ấy để rồi so sánh với những ngày chưa xa của Aston Martin dưới “đế chế” Ford thì đã thấy có nhiều đổi khác. Chiếc DB7, chiếc xe đầu tiên và là một trong những mẫu xe nổi nhất của Aston thời kỳ Ford sở hữu lại quá giống với chiếc Jaguar XK8. Sử dụng những vật liệu, phụ tùng giá rẻ của Ford và riêng việc được sản xuất với số lượng lớn (hơn 6,000 chiếc) đủ để phá hỏng giá trị truyền thống của Aston Martin, khiến DB7 chỉ dừng lại ở mức độ một chiếc xe “đẹp”. Nếu muốn làm một bộ sưu tập những chiếc Aston Martin danh giá của thời kỳ Ford sở hữu, có lẽ chỉ có Vanquish S là đáng mặt anh hào.

Mười mấy năm phát triển dưới đại gia đình Ford, Aston Martin vẫn chỉ dừng lại ở mức tô điểm thêm cho Series DB bằng các mẫu DB7 và sau đó là DB9, bổ sung thêm mẫu xe thể thao AMV8 Vantage và mẫu xe đua DBR9. Tuy nhiên không gì trong số đó có thể đạt tới đỉnh cao thành công như những DB4, DB5 một thời.

Trước Aston Martin, những cái tên nổi đình nổi đám một thời như DeTomaso, Iso hay Facel giờ đây đã quá xa lạ với nghành công nghiệp ôtô hiện đại. Cũng đang trong tình cảnh “lửa trước gió” như Aston Martin hiện nay là Maserati, Lotus, TVR, Lamborghini… Một sự đổi mới lần này sẽ thổi lửa bùng lên hay dập tắt? Và sau lần đổi chủ này, giá trị của niềm tự hào nước Anh một thời sẽ còn lại bao nhiêu? Xin để thời gian trả lời!

• Vân Anh