Ảnh hưởng của AI đến việc làm tại Việt Nam

Cứ 5 người lao động thì 1 người có khả năng chịu tác động từ GenAI

Trí tuệ nhân tạo (AI), bao gồm AI tạo sinh (GenAI), đang phát triển nhanh chóng và ngày càng trở nên quan trọng đối với quá trình chuyển đổi kinh tế của Việt Nam.

Trong bối cảnh này, Văn phòng Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) tại Việt Nam thực hiện “Báo cáo tóm tắt về Trí tuệ nhân tạo tạo sinh và việc làm tại Việt Nam”. Báo cáo được ILO công bố ngày 16/4/2026.

Theo Báo cáo, khoảng 11,5 triệu lao động nam và nữ tại Việt Nam đang làm những công việc có khả năng chịu tác động từ GenAI , tức là cứ 5 người thì có 1 người bị ảnh hưởng. 

Mức độ ảnh hưởng của GenAI không đồng đều trên thị trường lao động. Nhóm lao động làm công việc hỗ trợ hành chính – văn thư đối mặt với rủi ro cao nhất, khi gần hai phần ba nhân sự trong nhóm này có khả năng bị tự động hóa một phần tác vụ. Các ngành tài chính, bảo hiểm, bán buôn, bán lẻ, và thông tin, truyền thông là những ngành có tỷ lệ chịu tác động cao bởi GenAI.

Về mặt địa lý, việc làm của người lao động tại các thành phố lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng chiếm hơn một phần ba tổng số việc làm trên cả nước có khả năng bị GenAI tác động.

Báo cáo cũng đặc biệt nhấn mạnh về khoảng cách giới. Phụ nữ có khả năng làm việc trong các ngành nghề chịu tác động của GenAI cao hơn nam giới, với tỷ lệ ảnh hưởng là 24,1% so với 17,8% của nam giới. Điều này phản ánh thực tế lao động nữ thường tập trung ở các vị trí văn phòng, hành chính và dịch vụ là những nơi GenAI dễ ứng dụng hơn do tính chất công việc...

Biến GenAI thành động lực thúc đẩy năng suất và việc làm thỏa đáng

Tuy vậy, Báo cáo cho biết, dù có nhiều lo ngại về tình trạng mất việc làm do AI, nhưng chưa tìm thấy bằng chứng rõ ràng nào về việc giảm cơ hội việc làm đối với lao động trẻ. Vệc làm trong các ngành dịch vụ vẫn tiếp tục tăng trưởng trong những năm gần đây, cho thấy nhu cầu lao động vẫn ổn định. 

Văn phòng Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) tại Việt Nam kêu gọi sự phối hợp hành động giữa Nhà nước, người sử dụng lao động, người lao động và các bên liên quan. Các lĩnh vực ưu tiên bao gồm: tăng cường quản trị AI và năng lực thể chế, có chú trọng đến bình đẳng giới và chống phân biệt đối xử; củng cố hệ thống thông tin thị trường lao động để theo dõi sát sao tác động thay đổi hàng ngày của AI; thúc đẩy ứng dụng AI có trách nhiệm thông qua đối thoại xã hội tại nơi làm việc; đầu tư vào các chương trình đào tạo và phát triển kỹ năng có chú trọng giới và các chính sách hỗ trợ nhóm lao động lao động dễ bị tổn thương nhất...

“Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để biến GenAI thành động lực thúc đẩy năng suất và việc làm thỏa đáng. Tuy nhiên, lợi ích và rủi ro sẽ không được phân bổ đồng đều, trong đó phụ nữ phải đối mặt với mức độ tác động bởi GenAI cao hơn.

Để quá trình chuyển đổi này diễn ra đúng hướng, chúng ta cần hành động quyết liệt ngay từ bây giờ: củng cố quản trị AI phù hợp với các tiêu chuẩn lao động, đầu tư vào nâng cao kỹ năng cho người lao động để bảo đảm người lao động có tiếng nói trong quá trình đưa AI vào nơi làm việc, hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa ứng dụng AI có trách nhiệm để nâng cao năng suất gắn với việc làm thỏa đáng, và thiết lập các biện pháp bảo vệ để quá trình đổi mới công nghệ diễn ra công bằng và bao trùm”, bà Sinwon Park, Giám đốc Quốc gia Văn phòng Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) tại Việt Nam chia sẻ.