An toàn và hiệu quả trong tiêm vắc-xin phòng bệnh

Theo bác sĩ Trần Minh Thuỷ, Trưởng khoa xét nghiệm, Thư ký Chương trình tiêm chủng mở rộng thành phố, mục đích của việc tiêm chủng vắc-xin là để phòng bệnh. Thế nhưng, không phải ai cũng biết để được tiêm chủng cần phải có một số yêu cầu, điều kiện, chuyên môn gọi là các biện pháp an toàn trong tiêm chủng. Về vắc-xin, có mấy yêu cầu. Thứ nhất, phải còn hạn sử dụng. Thứ hai, được bảo quản bằng dây chuyền lạnh. Thứ ba, tiêm đúng kỹ thuật và liều lượng. Thứ tư, bảo đảm vô khuẩn tuyệt đối. Trong các yêu cầu trên, kỹ thuật tiêm đúng rất quan trọng. Tiêm chủng chủ yếu có 3 đường tiêm gồm tiêm bắp, tiêm trong da và tiêm dưới da. Trong đó, tiêm trong da là kỹ thụât tiêm khó nhất. Yêu cầu về người bệnh cũng rất chặt chẽ. Theo đó, trẻ em, người lớn phải được khám phân loại, xác định là hoàn toàn khoẻ mạnh mới được tiêm chủng. Các trường hợp trẻ em đẻ thiếu tháng, muốn được tiêm chủng nhất thiết phải có chỉ định của bác sĩ. Bất cứ nhân viên y tế nào làm công tác tiêm chủng cũng phải biết 6 chống chỉ định trong tiêm chủng (hay còn gọi là những trường hợp không được tiêm chủng), gồm có: những người đang sốt cao hay mắc các bệnh nhiễm trùng đang tiến triển; những người mắc bệnh tim, thận, gan; những người mắc bệnh tiểu đường, suy dinh dưỡng; những người mắc bệnh ung thư máu, ung thư ác tính nói chung; những người quá mẫn cảm với thuốc và những phụ nữ có thai (trừ trường hợp tiêm vắc-xin phòng uốn ván). Như vậy, để vắc-xin an toàn và có hiệu quả cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các nhân viên y tế với người tiêm chủng. Trường hợp người tiêm là trẻ em, các gia đình cần thông báo cho nhân viên y tế về tình trạng sức khoẻ của con, em mình, tránh những điều đáng tiếc xảy ra sau khi tiêm chủng. Mặc dù vắc-xin có tác dụng to lớn là phòng bệnh cho con người, nhưng vắc-xin cũng có những tác dụng không mong muốn cho sức khoẻ người tiêm.Tác dụng phụ của thuốc trên từng cá thể không giống nhau, phụ thuộc vào cơ địa của từng người. Những tác dụng không mong muốn của vắc-xin hầu như không đáng kể, chủ yếu là ngứa, mẩn tại chỗ tiêm. Có người xuất hiện ngay, nhưng cũng có người phải 2,3 ngày sau mới xuất hiện. Một số trường hợp nặng hơn, bị nề đỏ khu vực tiêm chủng. Cũng có một vài trường hợp bị sốt nhẹ sau khi tiêm chủng nhưng rất hiếm. Để làm bớt phù nề, có thể chườm bằng đá lạnh được bọc trong khăn sạch, mỗi lần chườm 7-10 phút, nghỉ 15 phút chườm tiếp. Tuyệt đối không bôi, xoa dầu cao, cồn, mật gấu, vì những thứ này sẽ làm tăng phản ứng của cơ thể với vắc-xin, làm mất tác dụng của vắc-xin.

Hiện ngành Y tế đang triển khai tiêm khoảng 20 loại vắc-xin, trong đó, 9 loại vắc-xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng tiêm miễn phí, còn lại là tiêm dịch vụ. Chương trình tiêm chủng mở rộng và tiêm vắc-xin dịch vụ đã và đang đem lại niềm vui, hạnh phúc cho nhiều trẻ em và các gia đình trong xã hội . Nhờ chương trình tiêm chủng mở rộng, hàng trăm nghìn trẻ em trong thành phố đã được bảo vệ, tránh được các loại bệnh truyền nhiễm nguy hiểm như sởi, bạch hầu, lao, bại liệt, uốn ván, viêm não Nhật Bản... Được biết, sau khi xảy ra vụ tai biến do tiêm chủng vắc-xin phòng bệnh sởi, quai bị, Rubella tại quận 5, thành phố Hồ Chí Minh, thực hiện chỉ đạo của Bộ Y tế, Trung tâm y tế dự phòng dừng ngay việc tiêm chủng loại vắc-xin do Bỉ sản xuất, cất giữ 9 liều vắc-xin còn lại chờ ý kiến của Bộ Y tế. Việc tiêm vắc-xin dịch vụ phòng 3 bệnh nói trên tiếp tục được thực hiện với loại vắc-xin do Mỹ sản xuất. Dịch vụ tiêm vắc-xin phòng bệnh tại Hải Phòng được triển khai rộng rãi từ thành phố đến tận xã, phường. Mạng lưới y tế của thành phố có đủ điều kiện về cơ sở vật chất và trình độ chuyên môn để tiêm chủng cho người dân có nhu cầu. Người dân có nhu cầu phòng bệnh, nên đến tiêm chủng tại các điểm tiêm chủng của ngành Y tế. Tránh tiêm vắc-xin dịch vụ tại nhà, bởi việc tiêm vắc-xin cần phải giám sát chặt chẽ sau tiêm, đồng thời, liên quan đến hệ thống cấp cứu khi xảy ra sốc phản vệ. Mặc dù ngành Y tế không cho phép tiêm vắc-xin dịch vụ tại nhà nhưng thực tế vẫn có một số trường hợp nhân viên y tế lén lút thực hiện. Đây là một tình trạng đáng lo ngại. Lo ngại nhất là nguồn gốc vắc-xin và sự an toàn cho người tiêm chủng. Ngành Y tế kiểm tra, chấn chỉnh ngay việc này để bảo vệ sức khoẻ, tính mạng và quyền lợi cho người dân./.