Án ma túy, thi hành 1/20 là… không tưởng?

Tay trắng lấy gì trả nợ?

Theo quy Điều 26 Nghị định số 58 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật THADS về thủ tục THADS thì “người phải thi hành nghĩa vụ đối với khoản thu nộp ngân sách nhà nước đã thi hành được ít nhất bằng 1/20 khoản phải thi hành, nhưng giá trị không được thấp hơn mức án phí không có giá ngạch thì được xét miễn, giảm nghĩa vụ thi hành…”.

Nhiều bị cáo án ma túy không có khả năng thi hành phần án dân sự

Như vậy, một trong những điều kiện bắt buộc để được miễn, giảm THA là phải thi hành được ít nhất 1/20. Tuy nhiên, thực tế thì đây là điều kiện vô cùng khó khăn, đặc biệt trong các vụ án ma túy. “Người nghiện ma túy thường là đối tượng sống lang thang, không cửa nhà, không tài sản. Vào tù rồi là chấm hết, nếu có được ra mà chờ họ có tiền để nộp phạt thì cũng giống như đếm cua trong hang”, một chấp hành viên THA cho biết.

Do không có tiền để THA, nên khoản tiền phải thi hành ít nhất là 1/20 đối với các bị án ma túy cũng trở nên….không tưởng. Tuy nhiên, mắc ở chỗ đây là điều kiện bắt buộc để miễn giảm, do đó, nếu không đáp ứng được điều kiện này thì đuơng nhiên, án vĩnh viễn tồn đọng.

Mệt mỏi chạy theo đương sự để…xác minh

Theo Điều 61 Luật THADS về điều kiện miễn, giảm nghĩa vụ thi THA đối với khoản thu nộp ngân sách nhà nước, tại Khoản 2,3, bên cạnh quy định người phải THA đã thi hành được một phần khoản thu nộp ngân sách nhà nước, thì phải sau một thời hạn nhất định (5 năm, 10 năm) mới được miễn giảm.

Đối chiếu với Điều 61 Luật THADS, theo ông Vũ Quốc Doanh, Phó Cục trưởng Cục THADS Tp. HCM thì một quyết định THA thuộc diện chủ động thi hành, cơ quan THA phải tác động, theo dõi tối thiểu là 5 năm mới xem xét miễn giảm nghĩa vụ THA. “Trên thực tế, tuân thủ triệt để các điều khoản trên rất bất cập, lãng phí và có những hồ sơ THA thực sự đã không có khả năng thi hành, nhưng không có biện pháp nào giải quyết”, ông Doanh nói.

Đặc biệt, đối với những trường hợp người phải THA đang chấp hành hình phạt tù, thì định kỳ chấp hành viên lại phải vào trại xác minh tài sản, mặc dù biết rõ mười mươi người phải THA không có tài sản để thi hành. Với mỗi chuyến đi xác minh như vậy, sẽ gây lãng phí ngân sách nhà nước, mất thời gian của chấp hành viên.

Đề xuất bỏ khoản phải thi hành

Về điều kiện bắt buộc phải thi hành 1/20 khoản phải thi hành, Phó Tổng Cục trưởng Tổng cục THADS Nguyễn Thanh Thủy thừa nhận: Đây là một trong những vướng mắc dẫn đến tồn đọng án, sẽ được kiến nghị trong Đề án giải quyết án tồn đọng của Bộ Tư pháp (đang được xây dựng - PV). Còn theo ông Vũ Quốc Doanh, cần xem xét giảm thời gian xét miễn giảm các khoản thu nộp ngân sách theo hướng: không quy định hạn mức giá trị khoản phải thu là bao nhiêu, tương ứng với thời gian nào thì mới được phép miễn, giảm và đặc biệt “không bắt buộc đương sự đã thi hành được 1/20 khoản phải thi hành”.

Đối với những trường hợp người có nghĩa vụ THADS, phải THA phạt tù có thời hạn, thì đối chiếu với bản án, nếu thời hạn thụ hình của bị cáo đã quá 2/3 thời gian thì có thể xem xét để giảm nghĩa vụ THA. Nếu đã hết thời gian THA phạt tù mà đương sự vẫn không có khả năng thi hành thì xem xét để miễn toàn bộ nghĩa vụ THA cho ngân sách nhà nước - ông Doanh đề nghị.