Ẩn họa khôn lường từ việc dùng kháng sinh vô tội vạ

(PLVN) - Kháng kháng sinh hiện được đánh giá là một trong những mối đe dọa lớn nhất tới sức khỏe, an ninh lương thực cũng như sự phát triển của thế giới. Vấn nạn này có thể tác động đến mọi đối tượng, mọi độ tuổi và ở bất kỳ quốc gia nào. Tình trạng kháng kháng sinh có thể xảy ra tự nhiên nhưng việc lạm dụng thuốc ở con người được xác định là nguyên nhân khiến tình trạng trở nên tồi tệ hơn.
Việc dùng kháng sinh vô tội vạ dễ dẫn đến hậu quả khôn lường là kháng kháng sinh. Việc dùng kháng sinh vô tội vạ dễ dẫn đến hậu quả khôn lường là kháng kháng sinh.

Những cái chết gây sốc

Cuối năm 2012, Meredith Littlejohn đang là một học sinh trung học ở St. Louis (bang Missouri, Mỹ) với hoài bão được vào đại học và một tương lai tươi sáng. Tai họa bắt đầu đổ xuống vào cuối tháng 12 năm đó, Littlejohn được chẩn đoán là mắc bệnh bạch cầu tủy bào cấp tính - một bệnh ung thư dòng tủy của các tế bào máu.

Không nản lòng, cô bé bước vào quá trình điều trị đầy đau đớn. Sau 4 đợt hóa trị, căn bệnh ung thư của cô đã thuyên giảm, nhiều người lạc quan rằng Littlejohn sẽ có thể tiếp tục con đường của mình. Cô bé đã có thể tham dự vũ hội năm cuối cấp, lấy được bằng tốt nghiệp vào mùa xuân năm 2013 và bắt đầu lên kế hoạch cho năm thứ nhất đại học.

Tuy nhiên, căn bệnh ung thư đã quay trở lại vào tháng 6/2013. Sau nhiều đợt hóa trị hơn, hệ thống miễn dịch của Meredith ngày càng bị tổn thương. Đến tháng 8 năm đó, cô bé bị nhiễm nấm Candida. Sau khi thử nhiều loại thuốc khác nhau, các bác sĩ mới có thể kiểm soát tình trạng bệnh của cô. Mọi việc chưa dừng lại ở đó, đến tháng 9, các bác sĩ tiếp tục phát hiện dưới tay của Littlejohn đã bị nhiễm trùng khuẩn Pseudomonas.

Ẩn họa khôn lường từ việc dùng kháng sinh vô tội vạ ảnh 1
Việt Nam nằm trong nhóm các nước có tỉ lệ kháng kháng sinh cao.  

Trực khuẩn mủ xanh là mầm bệnh phổ biến trong bệnh viện, có thể sống sót trong môi trường khắc nghiệt và gây nhiễm trùng nặng. Vi khuẩn này ngày càng trở nên kháng thuốc và chống lại nhiều loại kháng sinh khác nhau. Trong trường hợp của Littlejohn, tình trạng nhiễm trùng Pseudomonas đã không đáp ứng với một số loại kháng sinh mới hơn.

Các bác sĩ khi đó đã chuẩn bị sử dụng colistin - một loại kháng sinh được xem như giải pháp cuối cùng trong các phác đồ điều trị, cực kỳ độc hại đối với thận. Tuy nhiên, tình trạng nhiễm trùng Pseudomonas vẫn tồn tại và bắt đầu lan rộng. Ngay cả colistin cũng không giúp được gì. Đầu tiên, nhiễm trùng xâm lấn vào phổi của cô bé, sau đó là máu của cô, gây sốc nhiễm khuẩn. Khi Littlejohn lần đầu gặp phải tình trạng này, các bác sĩ đã hồi sức thành công cho cô bé.

Song, ngay trong ngày hôm sau, Littlejohn tiếp tục gặp phải tình trạng này và đến khi cô bé bị sốc nhiễm khuẩn lần thứ 3, các bác sĩ đã không thể cứu được em. Meredith Littlejohn qua đời vào tháng 11/2013, khi mới chỉ 19 tuổi.

Phép màu” không còn kỳ diệu

Năm 1928, Alexander Fleming phát hiện ra kháng sinh Penicilin, mở ra một bước ngoặt lớn trong lịch sử y học nhân loại, giúp chữa lành và cứu sống hàng triệu người mắc các bệnh nhiễm khuẩn. Kháng sinh đang đóng vai trò như loại thuốc trụ cột của nền y học hiện đại. Nó không chỉ giúp chúng ta chống lại các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm như lao, mà còn là các nhiễm trùng thông thường và phổ biến hơn như viêm tai mũi họng, viêm phế quản, nhiễm trùng da, đường tiết niệu...

Kỷ nguyên vàng của việc sản xuất thuốc kháng sinh diễn ra trong khoảng thời gian từ năm 1940 và đến những năm 1960. Trong thời gian này, nhiều nhóm kháng sinh đã được phát triển như penicillin, cephalosporin, fluoroquinolones và tetracycline, đưa lại những tiến bộ chưa từng có trong chăm sóc y tế. Kháng sinh không chỉ được dùng để dự phòng và điều trị bệnh nhiễm khuẩn còn được dùng trong phòng các bệnh gây hại đối với cây trồng và vật nuôi.

Tuy nhiên, trong 30 năm qua, thị trường sản xuất thuốc kháng sinh đã chậm lại đáng kể do các công ty dược phẩm, các học viện và chính phủ không đầu tư nhiều cho việc nghiên cứu và phát triển kháng sinh. Trong khi đó, tình trạng kháng thuốc lại trở nên ngày càng nghiêm trọng. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), kháng kháng sinh là khả năng của các vi sinh vật như vi khuẩn, virus, nấm hoặc ký sinh trùng sinh trưởng với sự hiện diện của một loại thuốc mà thông thường có thể giết chết hoạc hạn chế sự phát triển của chúng.

Kết quả là các liệu pháp điều trị thông thường trở nên không hiệu quả. Nhiễm trùng do đó trở nên nghiêm trọng hơn, dẫn đến thời gian bị bệnh lâu hơn, chi phí điều trị cao hơn và nguy cơ tử vong cao hơn. Do kháng kháng sinh nên ngày càng có nhiều các bệnh nhiễm trùng thông thường như viêm phổi, nhiễm trùng đường tiết niệu, bệnh lao và các bệnh do thực phẩm gây nên càng trở nên khó điều trị hơn và đôi khi không thể điều trị được.

Đó là lý do mà các chuyên gia y tế từ nhiều năm nay cảnh báo rằng nhân loại đang tiến đến một thời kỳ hậu kháng sinh, là thời điểm các loại thuốc kháng sinh trở nên vô dụng, mọi vi khuẩn đều có thể biến thành siêu vi khuẩn, làm suy giảm sức khỏe của con người. Nguyên nhân của tình trạng kháng thuốc ngoài yếu tố tự nhiên chủ yếu là do việc lạm dụng thuốc kháng sinh, bao gồm cả việc kê đơn để điều trị các chứng nhiễm trùng nhẹ, chưa cần phải dùng đến kháng sinh.

Bên cạnh đó, một số bệnh mắc phải do virus như cảm cúm, viêm phế quản và một số bệnh nhiễm trùng tai, xoang thường bị kê kháng sinh không đúng cách. Theo một nghiên cứu của Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa bệnh tật Mỹ (CDC), 1/3 các trường hợp được kê đơn kháng sinh tại các phòng cấp cứu và phòng khám ở nước này là không cần thiết.

Việc sử dụng kháng sinh trong những trường hợp này không những khó chữa khỏi nhiễm trùng, viêm mà còn có thể gây ra nhiều tác dụng phụ khác; ví dụ như tiêu diệt các vi khuẩn có lợi hoặc ít nhất là không gây bệnh. Điều này tạo điều kiện thúc đẩy các đặc tính kháng kháng sinh ở các vi khuẩn vô hại có thể chia sẻ với các loại vi khuẩn khác hoặc tạo điều kiện cho các vi khuẩn có hại sinh sôi phát triển, lấn át vi khuẩn có lợi.

Việc tự ý dùng thuốc bằng cách dùng thuốc kháng sinh có sẵn mà không cần toa; không tuân thủ chế độ điều trị, sử dụng không đúng liều hoặc sử dụng quá lâu thuốc kháng sinh; sử dụng phải kháng sinh giả hoặc không đạt tiêu chuẩn, chứa quá ít hoặc không có hoạt chất kháng khuẩn; nhiễm trùng và kiểm soát phòng ngừa kém trong môi trường chăm sóc sức khỏe; lạm dụng kháng sinh trong điều trị cho động vật và chăn nuôi tại nhà máy; tiêu thụ các sản phẩm thịt từ động vật được cho dùng thuốc kháng sinh... cũng là các yếu tố khiến tình trạng kháng kháng sinh trở nên nghiêm trọng hơn.

Đến lúc này, những loại thuốc kháng sinh từng được xem như “phép màu” đối với con người sẽ không còn phát huy được sự kỳ diệu trong quá trình chữa trị bệnh tật, cứu sống con người. Các ước tính cho hay, mỗi năm, trên toàn thế giới có khoảng 700.000 người thiệt mạng do kháng thuốc. Đến năm 2050, con số này được cảnh báo có thể sẽ tăng lên đến 10 triệu người.

Khi đó, những bệnh nhiễm trùng vốn được điều trị dễ dàng trong thế kỷ 20 có thể quay lại giết chết nhiều người hơn cả các bệnh ung thư. Năm 2016, giới chức y tế Mỹ thông báo đã lần đầu tiên phát hiện vi khuẩn kháng tất cả các loại kháng sinh. Chủng vi khuẩn này được phát hiện trong nước tiểu của một phụ nữ 49 tuổi ở bang Pennsylvania. 

Hà Lê
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Chuyện về Thư ký báo chí da màu đầu tiên của Nhà Trắng

Bà Jean-Pierre.
(PLVN) - Kể từ ngày 13/5, bà Karine Jean-Pierre chính thức đảm nhiệm vị trí Thư ký báo chí Nhà Trắng, thay thế người tiền nhiệm là bà Jen Psaki. Là người da màu đầu tiên đảm nhiệm cương vị quan trọng này, bà Jean-Pierre được kỳ vọng sẽ thổi một “luồng gió mới” vào Nhà Trắng.

Phần Lan bỏ trung lập, nhập liên minh

Thành phố Hensinki - thủ đô Phần Lan.
(PLVN) - Ở Phần Lan, việc đất nước này gia nhập NATO trở thành chuyện gần như đã được quyết định sau khi cả Tổng thống lẫn Thủ tướng đều công khai tuyên bố ủng hộ và mong muốn NATO thu nạp Phần Lan làm thành viên mới của liên minh quân sự.

Cầm quyền ở thời khó

Tân Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk-yeol tuyên thệ nhậm chức tại Seoul.
(PLVN) - Ở Hàn Quốc, sự thay đổi Tổng thống đã hoàn tất với nghi thức nhậm chức của Tổng thống đắc cử Yoon Suk-yeol. Quyền bính cao nhất ở đất nươc này đã được chuyển giao từ Tổng thống mãn nhiệm Moon Jae-in sang cho ông Yoon Suk-yeol.

Những “sắc thái” mới trong cuộc chiến chống COVID-19

Tổng Giám đốc WHO lo ngại thế giới đang xem nhẹ cách thức virus lây lan.
(PLVN) - Trung Quốc vẫn đang thắt chặt các biện pháp kiểm soát dịch bệnh. Ngược lại, nhiều nước tiếp tục nới lỏng các quy định chống dịch để đưa người dân trở lại cuộc sống bình thường bất chấp số ca nhiễm tăng cao và đây là điều khiến Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) lo ngại.

Amber Heard gặp “bão” tẩy chay trong lúc vướng kiện tụng với chồng cũ

Amber Heard và chồng cũ.
(PLVN) - Sau ly hôn tài tử Johnny Depp, Amber Heard nhận được 7 triệu USD. Nữ diễn viên hứa quyên góp cho một số tổ chức từ thiện nhưng không thực hiện. Rắc rối không dừng lại khi cô bị kêu gọi tẩy chạy khỏi dự án Aquaman cùng lúc lại đang thất thế trong một vụ kiện tụng rắc rối với chồng cũ.

Người đặt dấu mốc cho công nghệ in ấn

Johannes Gutenberg - ông tổ nghề in.
(PLVN) - Mong muốn những người nghèo yêu sách như mình có thể dễ dàng hơn trong việc tìm đọc những trang sách hay, Johannes Gutenberg quyết tâm nghiên cứu để cho ra đời phương pháp in ấn mới.

Người dân Hàn Quốc vật lộn để được... ngủ

Tại Hàn Quốc, dịch vụ hỗ trợ giấc ngủ đang "hot"
(PLVN) - Hàn Quốc là một trong những quốc gia thiếu ngủ nhất trên thế giới. Nguyên nhân chính là do áp lực từ công việc và sự đánh giá của xã hội. Điều này làm ảnh hưởng lớn đến cả xã hội khi tỷ lệ tự sát của Hàn Quốc ở mức cao nhất trong số các quốc gia phát triển và ngày càng nhiều người phải sử dụng thuốc ngủ.

Phán quyết với hệ lụy lớn

Cựu Tổng thống Donald Trump.
(PLVN) - Ở nước Mỹ, tòa án đã đưa ra phán xử bất lợi cho cựu Tổng thống Donald Trump trong vụ việc nảy sinh từ thời ông Trump còn cầm quyền ở Mỹ.

Nhiều nơi vẫn phải chật vật đối phó hội chứng COVID kéo dài

Nhiều nơi vẫn phải chật vật đối phó hội chứng COVID kéo dài
(PLVN) - Hơn 2 năm kể từ khi dịch bệnh COVID-19 bùng phát, rất nhiều người từng mắc bệnh cho biết phải chật vật đối phó với hội chứng COVID kéo dài. Tình trạng này gây ra những nguy cơ lâu dài không chỉ với người bệnh, mà còn cho cả hệ thống y tế và các nền kinh tế trong những năm sắp tới.

Luật thua quyền

Một phiên họp của Hội đồng Bảo an Liên Hợp quốc.
(PLVN) - Bằng cách biểu quyết đồng thuận, tức là các thành viên không phải đích danh thể hiện quan điểm, Đại hội đồng Liên Hợp quốc đã thông qua nghị quyết buộc 5 thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên Hợp quốc là Mỹ, Nga, Trung Quốc, Anh và Pháp phải giải trình về việc đã sử dụng quyền phủ quyết để phủ quyết dự thảo nghị quyết nào đấy trong Hội đồng Bảo an.

Đối tác thêm quan trọng

Liên minh châu Âu (EU) và Ấn Độ thúc đẩy chiến lược đối tác.
(PLVN) - Mối quan hệ hợp tác giữa EU và Ấn Độ vừa có được bước phát triển mạnh mẽ mới cả trên danh nghĩa lẫn trong thực chất. Nhân chuyến thăm Ấn Độ của Chủ tịch Uỷ ban châu Âu Ursula von der Leyen, Ấn Độ và EU ký kết thỏa thuận thành lập Hội đồng Thương mại và Công nghệ EU-Ấn Độ.

Thua trong thắng, thắng trong thua

Vợ chồng Tổng thống Pháp Emmanuel Macron ăn mừng kết quả tại Paris tối 24/4.
(PLVN) - Ở nước Pháp, Tổng thống đương nhiệm Emmanuel Macron đã về đích trước ứng cử viên Marine Le Pen của đảng Tập hợp quốc gia trong vòng thứ 2 của cuộc bầu cử diễn ra ngày 24/4 vừa qua.

Đạo luật chống nạn “bác sĩ ma” xứ Hàn

Biển hiệu phòng khám phẫu thuật thẩm mỹ bên hông một tòa nhà ở khu Sinsa-dong, quận Gangnam, Seoul, Hàn Quốc. Ảnh- CNN
(PLVN) - Quốc hội Hàn Quốc ngày 31/8/2021 đã thông qua dự thảo sửa đổi Luật y tế, với nội dung đáng chú ý là các cơ sở y tế bắt buộc phải lắp đặt camera giám sát (CCTV) trong phòng phẫu thuật trong trường hợp bệnh nhân được phẫu thuật gây mê toàn thân, không hề có ý thức. Việc sửa đổi nhằm mục đích bảo vệ bệnh nhân khỏi các sự cố y khoa hoặc hành vi lơ là trách nhiệm của nhân viên y tế.

Elon Musk - Từ cậu bé tự kỷ thành người giàu nhất thế giới

Ông Elon Musk.
(PLVN) - Thông tin doanh nhân người Mỹ Elon Musk đã mua lại Công ty Twitter với giá 44 tỷ USD được công bố tuần qua một lần nữa khiến dư luận đổ xô chú ý tới Musk - hiện là người giàu nhất thế giới, người sáng lập Công ty ô tô điện Tesla và nhà sản xuất tên lửa SpaceX.

Những chiến dịch sử dụng động vật làm gián điệp

Cá heo đã từng được huấn luyện và sử dụng vào mục đích hoạt động tình báo.
(PLVN) - Những loài vật như chim bồ câu, cá heo, thậm chí là quạ đã được nghiên cứu và đưa vào sửa dụng trong các chiến dịch tình báo, thu thập thông tin. Những con vật này đã được huấn luyện để thu thập hình ảnh, sóng âm từ các mục tiêu, thậm chí còn được dùng để “cài cắm” các thiết bị vào mục tiêu cần do thám...