An Giang đối thoại với doanh nghiệp chậm đóng BHXH, bảo đảm quyền lợi người lao động

Đối thoại để doanh nghiệp nhận rõ trách nhiệm pháp lý

Tám tháng đầu năm 2026, BHXH tỉnh An Giang ghi nhận nhiều kết quả tích cực. Số người tham gia BHXH bắt buộc đạt 261.967 người, tăng 31.805 người so với cùng kỳ năm 2025. BHYT tiếp tục mở rộng với 3.510.957 người tham gia, đạt 99,56% kế hoạch năm. Tổng thu BHXH, BHYT, BHTN lũy kế đến hết tháng 8 đạt hơn 6.713 tỷ đồng.

Tuy nhiên, ẩn sau những con số tích cực đó là một thực trạng đáng lo ngại: Toàn tỉnh còn 7.398 đơn vị thuộc khối doanh nghiệp đang chậm đóng với tổng số tiền 178,065 tỷ đồng. Đặc biệt, có đến 858 đơn vị rơi vào tình trạng chậm đóng kéo dài từ 6 tháng trở lên, chiếm số tiền 127,259 tỷ đồng, tương đương 71,5% tổng nợ đọng toàn tỉnh. Đây chính là ngưỡng pháp lý quan trọng, bởi theo Điều 216, Bộ luật Hình sự, trốn đóng bảo hiểm từ 6 tháng trở lên là một trong những điều kiện tiên quyết để xem xét xử lý hình sự.

Ngày 28/9/2026, BHXH tỉnh An Giang tổ chức Hội nghị đối thoại trực tiếp với các doanh nghiệp, hộ kinh doanh chậm đóng BHXH, BHYT, BHTN tại trụ sở BHXH tỉnh và UBND xã Châu Thành. Hội nghị có sự tham gia của: Công an tỉnh, Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh, Liên đoàn Lao động tỉnh, cơ quan Thuế, Nội vụ và lãnh đạo UBND các địa phương liên quan.

Tại hội nghị, ông Đào Thanh Bình, Trưởng phòng Kiểm sát án Hành chính, Kinh doanh thương mại, Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh An Giang cho biết, triển khai Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội về việc thí điểm Viện Kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền lợi người lao động. Cơ chế mới này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp nợ BHXH có thể bị Viện Kiểm sát trực tiếp khởi kiện mà không cần chờ người lao động tự đi kiện, đó cũng là rào cản lớn nhất bấy lâu nay đã được gỡ bỏ.

Theo Thiếu tá Nguyễn Tuấn Anh, Phó Trưởng phòng Cảnh sát kinh tế, Công an tỉnh An Giang, trực tiếp triển khai nội dung pháp lý về Điều 216, Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2025, và hướng dẫn áp dụng Nghị quyết số 05/2019/NQ-HĐTP.

Các hành vi được cơ quan chức năng tập trung xác minh gồm: gian dối trong việc ký hợp đồng lao động để né tránh nghĩa vụ đóng bảo hiểm như ký hợp đồng thử việc kéo dài, hợp đồng cộng tác viên; kê khai sai mức lương đóng bảo hiểm, chỉ ghi mức lương tối thiểu vùng trong khi thu nhập thực tế cao hơn được trả qua phụ cấp hoặc tiền mặt ngoài lương; khấu trừ tiền bảo hiểm từ lương người lao động hàng tháng nhưng chiếm dụng để sử dụng vào mục đích khác, không nộp cho cơ quan BHXH; tẩu tán tài sản hoặc giải thể "chui" để trốn tránh trách nhiệm nợ đọng bảo hiểm.

Thiếu tá Nguyễn Tuấn Anh dẫn ra vụ án điển hình: Năm 2022, Công ty TNHH Thương mại Sản xuất tại tỉnh P do ông Đ.G.L (SN 1981, ngụ quận Tân Phú, TP Hồ Chí Minh) làm Giám đốc, bị khởi tố về tội trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN cho người lao động. Công ty này đã bị Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội xử phạt vi phạm hành chính 150 triệu đồng vào tháng 5/2019, nhưng ngay sau đó vẫn tiếp tục không đóng bảo hiểm với số tiền hơn 400 triệu đồng từ tháng 6 đến tháng 12/2019. Hệ quả là bị khởi tố hình sự theo điểm b, khoản 5, Điều 216 Bộ luật Hình sự. Đây là minh chứng rõ ràng rằng “xử phạt hành chính mà vẫn tái phạm là con đường ngắn nhất dẫn đến vành móng ngựa”.

Đồng hành nhưng không bỏ qua vi phạm

Thiếu tá Nguyễn Tuấn Anh làm rõ ba khung hình phạt cụ thể của Điều 216 để các doanh nghiệp có mặt tại hội nghị nắm rõ ranh giới pháp lý.

Khung 1 áp dụng khi trốn đóng từ 50 triệu đến dưới 300 triệu đồng hoặc cho từ 10 đến dưới 50 người lao động, đã bị xử phạt hành chính mà còn tái phạm: phạt tiền từ 50 triệu đến 200 triệu đồng hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 1 năm.

Khung 2 áp dụng khi tái phạm nhiều lần, trốn đóng từ 300 triệu đến dưới 1 tỷ đồng hoặc cho từ 50 đến dưới 200 người: phạt tiền từ 200 triệu đến 500 triệu đồng hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm. Khung 3, nghiêm trọng nhất, khi trốn đóng từ 1 tỷ đồng trở lên hoặc cho từ 200 người lao động trở lên: phạt tù từ 2 đến 7 năm. Riêng đối với pháp nhân thương mại, mức phạt tiền tối đa có thể lên đến 3 tỷ đồng.

Dưới sự chủ trì của ông Huỳnh Tấn Phố, Phó Giám đốc BHXH tỉnh An Giang, các trường hợp chậm đóng được phân thành từng nhóm để có hướng xử lý phù hợp.

Ba nhóm doanh nghiệp được phân loại để xử lý phù hợp. Nhóm thực sự khó khăn, có thiện chí hợp tác, được tiếp tục hỗ trợ xây dựng lộ trình khắc phục. Nhóm có khả năng nhưng chưa thực hiện đầy đủ, bị yêu cầu khẩn trương khắc phục với thời hạn cụ thể. Nhóm cố tình không thực hiện nghĩa vụ hoặc có dấu hiệu vi phạm sẽ bị phối hợp với cơ quan chức năng xử lý theo đúng quy định pháp luật, không loại trừ khởi tố hình sự.

Ông Phố nhấn mạnh quan điểm nhất quán là hỗ trợ doanh nghiệp nhưng không buông lỏng quản lý, đồng hành nhưng không đồng nghĩa với bỏ qua vi phạm.

Từ đầu năm 2026 đến nay, BHXH tỉnh An Giang đã tổ chức từ 768 hội nghị tuyên truyền với hơn 25.000 người tham dự; kiểm tra 35 đơn vị theo kế hoạch và 44 đơn vị kiểm tra đột xuất từ xa; phối hợp liên ngành kiểm tra 22 đơn vị cùng Công an tỉnh; đến thu hồi gần 4,8 tỷ đồng tiền chậm đóng và xử phạt hành chính 26 đơn vị với số tiền 218,5 triệu đồng.

Việc tổ chức đối thoại trực tiếp được xác định là một trong những giải pháp nhằm giúp doanh nghiệp hiểu rõ trách nhiệm, có cơ hội trình bày khó khăn và chủ động khắc phục trước khi phải áp dụng các biện pháp xử lý nghiêm hơn.

Với hơn 178 tỷ đồng còn chậm đóng, yêu cầu xuyên suốt vẫn là bảo đảm quyền lợi của người lao động. Cánh cửa đối thoại và hỗ trợ doanh nghiệp được duy trì, nhưng nghĩa vụ đóng BHXH, BHYT, BHTN và trách nhiệm tuân thủ pháp luật phải được thực hiện đầy đủ.