Ấm lòng Tết người La Hủ

Rời xa cuộc sống du canh du cư trong những mái lều lợp lá, Tết này, người La Hủ đã được đón Xuân mới trong những ngôi nhà kiên cố dựng nên bằng tình cảm và công sức của những chiến sĩ Biên phòng…

Một thời chưa xa

Người La Hủ, còn có tên gọi khác là  Cò Xung, Khù Sung, Khả Quy, Cọ Sọ, Nê Thú hay còn gọi là “bộ tộc lá vàng”. Trong cộng đồng 54 dân tộc anh em Việt Nam, người La Hủ là dân tộc chỉ có duy nhất ở huyện Mường Tè, Lai Châu, tập trung ở 6 xã phía Bắc, trong đó có 4 xã biên giới là Pa Vệ Sủ, Pa ủ, Ka Lăng và Thu Lũm với 31 bản, gần 1.200 hộ với hơn 6.200 nhân khẩu.

Trước đây, người La Hủ sống du canh du cư trong những túp lều lợp lá, phụ thuộc vào thức ăn của rừng. Thế nên, thậm chí có lúc lều lá còn chưa ngảu vàng hết đã lại phải dời đi do hết cái ăn. Một năm với người La Hủ chỉ có hai mùa: mùa no và mùa đói. Mùa no bắt đầu từ tháng 7 đến tháng 2 năm sau, ấy là lúc nương rẫy đã có ngô non. Thế nhưng, mùa đói thường kéo dài hơn, ấy là do  tệ nạn thuốc phiện, rượu len lỏi đến từng nhà.

Bản mới của người La Hủ

Mấy năm nay Đảng và Nhà nước đầu tư cho giống, phân bón, rượu nhưng do phong tục tập quán lạc hậu, sống du canh, du cư, chủ yếu dựa vào thiên nhiên, sản xuất mang tính tự cung tự cấp, chưa có giao lưu hàng hóa với bên ngoài, lại sống ở những nơi địa hình hiểm trở, độ dốc cao, còn có 13/31 bản chưa có đường ô tô đến bản nên đời sống của người dân tộc La Hủ còn gặp nhiều khó khăn, thiếu thốn cả vật chất lẫn tinh thần, tỷ lệ đói nghèo chiếm tới 85 – 90%.

Con đường vận động bà con dời bỏ nếp sống cũ, về ổn canh ổn cư là một con đường không ngắn, nhiều gập nghềnh, trắc trở. Để con đường ấy thành lối đi vững chắc, đã in bước chân bao chiến sĩ Biên phòng.

Cuộc đời mới

Phải tìm mọi cách để dân tộc La Hủ thoát khỏi nguy cơ diệt vong. Thánh 6/2009, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng đã có kế hoạch về bảo tồn, phát triển bền vững dân tộc La Hủ ở bản Hà Xi (xã Pa ủ) và bản La Si (xã Thu Lũm, đều ở huyện Mường Tè, Lai Châu).

UBND tỉnh Lai Châu đã giao cho Bộ đội Biên phòng trực tiếp giúp đồng bào, ổn canh, ổn định cuộc sống. Khi nhận nhiệm vụ, những người lính Biên phòng đứng trước nhiều bài toán khó phải tìm bằng được lời giải: làm thế nào để bà con hiểu nguy hại của nạn nghiện hút, làm thế nào để bà con ý thức được tương lai của mình?

Một dự án phát triển kinh tế-xã hội toàn diện cho người La Hủ được đưa ra. Hơn một năm qua, gần 50 tỷ đồng được dành hỗ trợ đồng bào La Hủ. Có 4 chương trình mục tiêu quốc gia được triển khai ở bản Pha Bu, bản Ho Gia, bản Hà Xi (xã Pa ủ), bản Là Si (xã Thu Lũm), xã Pa Vệ Sủ.

74 căn nhà đại đoàn kết đã được xây dựng dành tặng cho 74 hộ gia đình dân tộc La Hủ. Trường tiểu học, mầm non sắp được xây dựng ở bản Nhú Ma, Mu Chi (xã Pa ủ). 10 ha thảo quả - cây “xóa đói giảm nghèo” - được trồng mới ở bản Nhóm Bố (xã Ka Lăng). Một mô hình chăn nuôi gia súc tập trung được triển khai ở bản Chí Phi A (xã Pa Vệ Sủ)…

Bài học sáng nay

Bóng ma ma túy từ xưa đến nay là nỗi ám ảnh đeo bám gieo rắc cái nghèo, cái khổ cho bà con La Hủ.  206 người La Hủ đã được cai nghiện, trong đó có những người đã nghiện tới 15 – 17 năm. Các cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng đã giúp người dân cai nghiện ma túy tại cộng đồng.

Chị Ly Lò Be (bản Tân Biên, xã Pa ủ, huyện Mường Tè) tâm sự: “Nghiện hút thuốc phiện lâu lắm rồi, nhà nghèo chẳng có tiền để đi cai đâu. Cũng may nhờ có Bộ đội biên phòng mà chị em chúng tôi được mở mày mở mặt với bà con dân bản, không bị xa lánh, lén lút như ngày xưa, vô cùng biết ơn Bộ đội biên phòng”.

Gắn bó với bà con, cán bộ chiến sĩ BĐBP Lai Châu đã thực hiện “bốn cùng” (cùng ăn, cùng ở, cùng làm, cùng nói tiếng đồng bào); hướng dẫn cho bà con từng việc nhỏ như: cách cầm cuốc, cầm cày, cấy lúa nước, tra hạt, cách chăm bón lúa nước…

Ban đầu bà con còn e ngại, nhưng thấy bộ đội tân tình giúp đỡ lên dần dần đã làm theo sự chỉ dẫn của các anh. Những “mùa đói” dần được rút ngắn thời gian. Ban ngày, các anh sát cánh với bà con trên ruộng nương, ban đêm các anh lại dạy chữ, dạy hát, nói chuyện làm ăn, cách giữ vệ sinh phòng bệnh để mọi người dân hiểu và làm theo.

“Có công mài sắt, có ngày nên kim”, dưới sự hướng dẫn tận tình của Bộ đội Biên phòng, bà con đã biết tự giác thực hiện những việc bộ đội hướng dẫn như vệ sinh, làm vườn rau, chăn nuôi, trồng trọt. Người lớn thì biết đọc chữ, trẻ em đã chăm chỉ tới lớp… Người La Hủ đã có ý thức vươn lên xóa đói giảm nghèo, muốn được học “để nâng cao hiểu biết, để được kết nạp vào Đảng, để được làm cán bộ”. Chính nhận thức đó, động lực mạnh mẽ đó đã làm đổi thay bộ mặt của bản làng La Hủ.

Hành trình thoát nghèo của người La Hủ đang còn nhiều khó khăn thử thách trước mắt. Trên con đường vươn lên thoát nghèo, xua đi lạc hậu, bà con La Hủ cần sự đồng hành yêu thương của những tấm lòng chia sẻ, của các doanh nghiệp, các nhà hảo tâm, của toàn xã hội…

Hoàng Thủy - Đức Duẩn