AI mở đường cho phát triển kinh tế số ngành Xây dựng

AI trở thành “đòn bẩy” nâng hiệu quả quản trị ngành

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Minh Hà nhấn mạnh, AI đang làm thay đổi không chỉ hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp mà còn định hình lại phương thức quản trị quốc gia và điều hành của các cơ quan nhà nước. Theo định hướng tại Nghị quyết số 57-NQ/TW, Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 thuộc nhóm ba quốc gia dẫn đầu Đông Nam Á về nghiên cứu và phát triển AI.

Thống kê của Bộ Xây dựng cho thấy, tính đến nay, trong tổng số 287 nhiệm vụ được giao triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW, Bộ đã hoàn thành 171 nhiệm vụ (đạt khoảng 60%). Đáng chú ý, Bộ Xây dựng đã hoàn thiện 10/10 cơ sở dữ liệu chuyên ngành; đồng thời kết nối thành công 5/5 cơ sở dữ liệu cốt lõi với các Bộ, ngành liên quan (trong đó có Bộ Công an) nhằm chia sẻ, tái sử dụng dữ liệu trong giải quyết thủ tục hành chính công và từng bước tích hợp vào hệ thống Trung tâm Dữ liệu quốc gia. Công nghệ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi doanh nghiệp và người dân được hưởng lợi từ thời gian xử lý ngắn hơn, chi phí thấp hơn và tính minh bạch cao hơn.

Hiện nay, Bộ Xây dựng đã cung cấp dịch vụ công trực tuyến đối với 246 thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết, đạt tỷ lệ gần 99%. Nhờ vào việc liên thông dữ liệu, thành phần hồ sơ của toàn bộ 58 thủ tục hành chính liên quan đã được cắt giảm mạnh mẽ. Những thông tin mà cơ quan nhà nước đã cập nhật trên hệ thống dùng chung sẽ không còn yêu cầu người dân phải kê khai lại hoặc nộp kèm các loại giấy tờ chứng thực phức tạp. Qua rà soát toàn diện 454 thủ tục hành chính, Bộ Xây dựng đã chủ động đề xuất phương án cắt giảm 56 thủ tục, đơn giản hóa 91 thủ tục và tiến hành phân cấp 10 thủ tục lớn về cho các địa phương chủ động xử lý.

Những bước đi mạnh dạn này giúp cộng đồng doanh nghiệp tiết kiệm tới 2.900 tỷ đồng chi phí tuân thủ (tương đương mức giảm 23%), đồng thời tổng thời gian xử lý hồ sơ giảm hơn 18% so với quy trình cũ. Thay vì đưa nguyên các quy trình xử lý thủ công lên môi trường số, Bộ Xây dựng đã tinh gọn và cắt bỏ những khâu trung gian không cần thiết, giúp dòng chảy công việc lưu thông thông suốt từ tiền kiểm sang hậu kiểm.

Theo Thứ trưởng Phạm Minh Hà, Bộ Xây dựng đang quản lý hệ thống dữ liệu rất lớn thuộc nhiều lĩnh vực chuyên ngành. Nếu khai thác hiệu quả kho dữ liệu này cùng các công cụ AI, ngành Xây dựng có thể chuyển từ xử lý thủ công sang xử lý thông minh; từ quản lý dựa trên kinh nghiệm sang quản trị dựa trên dữ liệu; từ giải quyết sự vụ sang dự báo, phân tích và hỗ trợ ra quyết định một cách chủ động.

Tuy nhiên, lãnh đạo Bộ Xây dựng cũng nhấn mạnh AI chỉ là công cụ hỗ trợ. Mọi sản phẩm tham mưu vẫn phải được kiểm chứng bởi con người. Việc ứng dụng AI phải đặt trên nguyên tắc lấy con người làm trung tâm, dữ liệu làm nền tảng, đồng thời bảo đảm an toàn thông tin, bảo mật dữ liệu và tuân thủ pháp luật.

Đánh giá cao định hướng của Bộ Xây dựng, ông Nguyễn Hải Sơn, Phó Chủ tịch Tập đoàn CMC cho rằng, việc ứng dụng AI sẽ góp phần nâng cao chất lượng xử lý công việc, tăng hiệu quả quản trị, đồng thời cải thiện chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp. Ở góc độ kinh tế, việc rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, chuẩn hóa dữ liệu và số hóa quy trình sẽ góp phần giảm đáng kể chi phí tuân thủ của doanh nghiệp xây dựng. Đây cũng là yếu tố quan trọng nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành trong bối cảnh nền kinh tế chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa trên đổi mới sáng tạo và công nghệ số.

Dữ liệu số tạo động lực mới cho doanh nghiệp xây dựng

Song song với việc đào tạo AI, Bộ Xây dựng đang triển khai Kế hoạch hành động 100 ngày nhằm tháo gỡ các “điểm nghẽn” trong chuyển đổi số. Đây được xem là bước đi quan trọng để hiện đại hóa quản lý nhà nước, đồng thời tạo nền tảng phát triển kinh tế số trong lĩnh vực xây dựng.

Theo Trung tâm Công nghệ thông tin (Bộ Xây dựng), kế hoạch gồm 17 nhóm nhiệm vụ với 30 nhiệm vụ thành phần. Trong đó, trọng tâm là hoàn thiện thể chế, làm sạch và chuẩn hóa dữ liệu, nâng cấp hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính, tích hợp dữ liệu lên ứng dụng VNeID và tăng cường bảo đảm an toàn thông tin.

Một trong những nhiệm vụ đáng chú ý là xây dựng Thông tư hướng dẫn quản lý hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu về cấp nước sạch, thoát nước đô thị. Khi hoàn thành, hệ thống này sẽ tạo cơ sở pháp lý để hình thành kho dữ liệu chuyên ngành thống nhất trên phạm vi cả nước, phục vụ quản lý, quy hoạch và đầu tư hạ tầng hiệu quả hơn. Theo định hướng của Bộ Xây dựng, chuyển đổi số không dừng lại ở việc xây dựng các nền tảng công nghệ mà phải tạo ra những hệ thống dữ liệu có khả năng kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả. Đây là yếu tố giúp nâng cao năng lực quản trị, cải thiện môi trường đầu tư, giảm chi phí giao dịch và thúc đẩy phát triển kinh tế số.

Đối với doanh nghiệp, việc dữ liệu được chuẩn hóa và liên thông sẽ giúp tiếp cận thông tin quy hoạch, thủ tục đầu tư, cấp phép xây dựng, dữ liệu hạ tầng và các dịch vụ công trực tuyến nhanh chóng hơn. Điều này không chỉ rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án mà còn giảm đáng kể chi phí hành chính và tăng tính minh bạch trong hoạt động đầu tư.

Ở tầm vĩ mô, việc hình thành hệ thống dữ liệu đồng bộ về quy hoạch, hạ tầng, nhà ở và thị trường bất động sản sẽ tạo nền tảng cho công tác dự báo, hoạch định chính sách cũng như phân bổ nguồn lực hiệu quả hơn. Đây cũng là điều kiện để ngành Xây dựng từng bước chuyển sang mô hình quản trị số, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.