Ai “chống lưng” cho chợ thuốc tồn tại?

Chỉ cách Bộ Y tế hơn 1km, nhưng vì sao thực trạng nhốn nháo tại các chợ thuốc không được phát hiện và xử lý?. Vì sao điều kiện không đảm bảo, nhưng các chợ này vẫn được ưu ái bước qua quy định của Bộ Y tế về Thực hành tốt phân phối thuốc?... Phải chăng có sự chống lưng cho sự tồn tại của các chợ thuốc?

Nhiều quy định bị bỏ qua

Như chúng tôi đã đề cập số báo trước, để đảm bảo chất lượng thuốc, ngày 24/12/2007, Bộ trưởng Bộ Y tế Trần Trung Chiến đã ban hành Quyết định số 12/2007/QĐ-BYT về Nguyên tắc Thực hành tốt phân phối thuốc (GDP). Đây là văn bản rất quan trọng, liên quan đến khâu bán buôn – phân phối thuốc từ cơ sở sản xuất đến khâu bảo quản, tồn trữ, phân phối, bán lẻ đến tay người tiêu dùng.

Thuốc được chở đến bằng xe tải và hạ xuống dưới trời nắng nóng tại chợ thuốc C2 - C9 - C10 Giảng Võ. Ảnh cắt từ Clip.

Tính quan trọng của văn bản này được thể hiện bằng những quy định khá chặt chẽ của từng công đoạn như điều kiện về diện tích tối thiểu phải là 30m2, dung tích tối thiểu phải là 100m3; khu vực bảo quản phải được thiết kế, điều chỉnh để đảm bảo các điều kiện đảm bảo thuốc. Đặc biệt, khu vực bảo quản phải sạch, khô và được duy trì trong khoảng giới hạn nhiệt độ thích hợp.

Giải thích quy định về nhiệt độ, một dược sỹ cho biết Quyết định 12 quy định điều kiện bảo quản thuốc phải phù hợp với điều kiện bảo quản được ghi trên nhãn thuốc. Mặc dù không cụ thể, nhưng ngoài quy định khô, thoáng, thì nhiệt độ phải đảm bảo theo nhiệt độ được ghi trên hộp thuốc, mà phần lớn phải được bảo quản dưới 25 độ C, cá biệt có loại dưới 20 độ C.

Đối chiếu với quy định này, tại hai khu chợ C2 – C9 – C10 và 168 Ngọc Khánh, nhiệt độ chúng tôi đo được dao động trên dưới 30 độ C; cá biệt vào thời điểm 14h thì nhiệt độ lên đến 37 độ C dù đây chưa phải là thời gian cao điểm nắng nóng của mùa hè.

Cũng theo Quyết định12/2007, khu vực tiếp nhận, cấp phát phải có khả năng bảo vệ thuốc khỏi các điều kiện thời tiết bất lợi. Khu vực tiếp nhận phải được thiết kế, xây dựng và có trang bị thích hợp để có thể làm sạch các bao bì vận chuyển trước khi nhập kho.

Quy định là vậy, nhưng tại cửa trước cửa sau của chợ C2 – C9 – C10 và chợ thuốc 168 Ngọc Khánh đều diễn ra tình trạng thuốc được người ta dùng xe cút kít, xe máy vận chuyển; thậm chí thuốc được hạ xuống từ các xe tải phơi giữa trời nắng nóng lên đến 37 – 38 độ C. Tuyệt nhiên không thấy trang bị thích hợp để có thể làm sạch các bao bì vận chuyển trước khi nhập kho.

Cơ quan quản lý ở đâu?

Chưa hết, điều kiện vận chuyển thuốc cũng được Quyết định 12 quy định rất rõ và khá chặt chẽ, trong đó nổi lên quy định “Tất cả các phương tiện vận chuyển và thiết bị được sử dụng trong bảo quản, phân phối và xử lý thuốc phải thích hợp với mực đích sử dụng và phải bảo vệ được thuốc tránh các điều kiện có thể ảnh hưởng xấu đến độ ổn định, tính toàn vẹn của bao bì, thuốc và phòng tránh việc nhiễm bẩn…”.

Tuy nhiên, tại hai chợ thuốc mà chúng tôi dạo qua thì phổ biến chuyện thuốc được vận chuyển bằng xe cut kit, xem máy, cao hơn một tí thì xe tải nhỏ và xe taxi tải…Với các phương tiện như vậy, không hiểu điều kiện về nhiệt độ và độ ẩm sẽ được áp dụng như thế nào?

Có thể thấy, Quyết định 12/2007 là văn bản vô cùng quan trọng trong bán buôn, phân phối thuốc từ cơ sở sản xuất đến khâu bảo quản, tồn trữ, phân phối, bán lẻ và đến tay người tiêu dùng. Tầm quan trọng của văn bản này khiến một vị lãnh đạo của ngành Y tế đã từng thốt lên rằng đây là một trong 5 mắt xích quan trọng nhằm mục tiêu cuối cùng là đảm bảo chất lượng thuốc từ khâu đầu đến khâu cuối từ khi sản xuất tới khi đến tay người sử dụng.

Biết rằng để đáp thực hành tốt phân phối thuốc là khá khó khăn, nên Quyết định 12 đã cho lộ trình để các đơn vị hoàn thiện các thủ tục và điều kiện là 3 năm. Đến 1/1/2011, các đơn vị phải đáp ứng được Thực hành tốt phân phối thuốc.

Tuy nhiên, những gì đang tồn tại ở hai chợ thuốc mà chúng tôi có dịp tìm hiểu, có thể thấy Nguyên tắc Thực hành tốt phân phối thuốc chưa được các chợ này đảm bảo. Vậy tại sao thời hạn chót đã quá gần 5 tháng mà các chợ này vẫn hoạt động bình thường?. Phải chăng các cơ quan chức năng không biết?.

An Bình