Ách tắc thông quan thiết bị nhập khẩu của Nhà máy Nhiệt điện Hải Phòng- Do khai báo thiếu chính xác?

Theo nhà thầu, thời gian làm thủ tục quá lâu, phiền hà, có trường hợp vài tháng. Hiện  còn hàng chục nghìn tấn thiết bị chưa được thông quan, nằm tại Cảng Hải Phòng.  Sự việc đã được phản ánh tới UBND thành phố và các ngành chức năng nhưng vẫn chưa được giải quyết triệt để.

Theo Cục Hải quan Hải Phòng, xác định đây là công trình trọng điểm quốc gia nên Cục tạo mọi điều kiện thuận lợi để hoàn tất các thủ tục thông quan  thiết bị nhập khẩu của nhà máy. Thực tế, từ khi khởi công xây dựng đến nay, Cục Hải quan Hải Phòng thông quan nhiều lô hàng, góp phần đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án. Nhưng thiết bị nhập khẩu của nhà máy quá đa dạng và phức tạp, nên mặc dù đã vận dụng hết mức vẫn có nhiều loại thiết bị cần khai báo chính xác mới làm được thủ tục. Lãnh đạo Phòng Nghiệp vụ Cục Hải quan cho biết: Công trình Nhà máy Nhiệt điện Hải Phòng được ưu đãi đầu tư và theo quy định, doanh nghiệp phải lập danh mục máy móc, thiết bị tạo tài sản cố định, lập một lần hoặc theo từng giai đoạn  của dự án. Do tính chất phức tạp, đa dạng của thiết bị, nên cơ quan Hải quan đã vận dụng để doanh nghiệp đăng ký nhiều lần. Thế nhưng hầu hết các đợt khai báo chủng loại thiết bị máy móc nhập khẩu đều không đáp ứng yêu cầu quy định tối thiểu. Chẳng hạn, các bản kê đều khai theo hạng mục công trình mà không phải là máy móc thiết bị, không nêu được cụ thể danh mục máy móc thiết bị, đơn hàng, số lượng…Ví dụ nhà thầu khai: thép tấm cho hệ thống làm mát: 2 tổ máy; một số thiết bị khác chỉ khai là 1 lô ( nhiều cái) hoặc thiết bị khác ( nếu có) hay kiến trúc và xây dựng… Đây là cách kê khai quá chung chung khiến ngành chức năng dù muốn cũng không thể đáp ứng theo yêu cầu của doanh nghiệp.

Theo phản ánh của chủ đầu tư và các nhà thầu thì vật tư thiết bị cho nhà máy là tổng thể, nằm trong cả một tổ hợp nên khó có thể tách ra để khai chi tiết từng bộ phận. Còn theo cơ quan Hải quan thì việc kê khai này dù khó nhưng có thể làm được và thực tế Hải quan đã hướng dẫn cụ thể cho doanh nghiệp theo từng lô hàng. Tuy nhiên, Nhà máy Nhiệt điện Hải Phòng được đầu tư xây dựng theo hình thức BOT, nên chưa có được sự gắn kết chặt chẽ giữa chủ đầu tư và các nhà thầu. Chỉ có nhà thầu làm thủ tục hải quan thông qua phiên dịch. Sự bất đồng về ngôn ngữ kèm theo việc người làm thủ tục thiếu trình độ chuyên môn,  kỹ thuật, chưa nắm vững luật pháp Việt Nam gây ra những rào cản không đáng có, kéo dài, mất thời gian. Vì vậy, muốn giải quyết nhanh theo đúng quy định của pháp luật Việt Nam, nhà thầu phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa bộ phận kỹ thuật và bộ phận làm thủ tục hải quan, kê khai đúng chủng loại thiết bị chứ không phải chỉ ghi chung chung hạng mục xây dựng, lắp đặt làm cơ sở để hải quan xác nhận. Mặt khác, tuy là hợp đồng BOT, nhưng chủ đầu tư cũng cần quan tâm cùng tháo gỡ vướng mắc cho nhà thầu, nhất là phần thủ tục khai báo, để mọi việc thông đồng bén giọt. Lãnh đạo Cục Hải quan Hải Phòng khẳng định sẽ vận dụng linh hoạt và tạo mọi điều kiện để thông quan máy móc thiết bị cho nhà máy, nhưng cũng phải đáp ứng yêu cầu tối thiểu nhất về thủ tục khai báo.

Như vậy, nguyên nhân những ách tắc về máy móc thiết bị của Nhà máy Nhiệt điện Hải Phòng đã rõ. Loại trừ những vấn đề khác  thì ý kiến của ngành Hải quan là có cơ sở và chủ đầu tư, nhà thầu đều phải rút kinh nghiệm, cùng phối hợp chặt chẽ để nhanh chóng đưa  thiết bị về nhà máy lắp đặt, kịp yêu cầu tiến độ theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Hồng Thanh