7 năm chưa "xử" xong cơ sở gây ô nhiễm nghiêm trọng

Sau 7 năm thực hiện Quyết định số 64/2003/QĐ-TTg(Quyết định 64) của Thủ tướng Chính phủ về xử lý triệt để  các cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, mới có 338/439 cơ sở nằm trong “danh sách đen” hoàn thành các biện pháp xử lý, không còn gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng...

Ô nhiễm môi trường, “lờ” xử phạt

Theo báo cáo của Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN&MT), đến nay có 338/439 cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng phải xử lý có tên tại Phụ lục 1 và 2 của Quyết định 64 đã hoàn thành các biện pháp xử lý, không còn gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, chiếm 77%; 101 cơ sở còn lại vẫn đang triển khai các giải pháp xử lý ô nhiễm, chiếm 23%.

Việc triển khai Quyết định 64 chậm trễ có nhiều nguyên nhân, thứ nhất là do DN, đa số các cơ sở gây ô nhiễm đã đầu tư hệ thống xử lý chất thải tại chỗ nhưng trong số đó, có DN chỉ đầu tư ở mức tối thiểu, công nghệ và thiết bị không phù hợp, hiệu quả xử lý ô nhiễm thấp, không đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận đã hoàn thành Quyết định 64.

Mặt khác, trước ngày 1/3/2010, việc xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vực bảo vệ môi trường được áp dụng chủ yếu theo Nghị định số 81/2006/NĐ-CP, mức phạt thấp chưa có tính răn đe; đặc biệt, thiếu các quy định về biện pháp xử lý đối với cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng không hoàn thành đúng tiến độ của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền.

Do đó, việc xử lý đối với các cơ sở này trong thời gian qua còn gặp nhiều lúng túng, chưa triệt để. Vấn đề này chỉ mới vừa được quy định trong Nghị định số 117/2009/NĐ-CP ngày 31/12/2009 của Chính phủ về xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.  

Ông Bùi Cách Tuyến-Thứ trưởng kiêm Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường - cho biết: “Vẫn còn một số Bộ, ngành, địa phương thiếu tích cực, chủ động trong việc tổ chức xử lý các cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng thuộc trách nhiệm quản lý của mình. Đặc biệt trong năm 2010, một số địa phương không ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với các cơ sở công ích gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng chậm hoàn thành xử lý triệt để theo biên bản vi phạm hành chính do các đoàn thanh tra, kiểm tra của Bộ Tài nguyên và Môi trường lập như: Đà Nẵng, Phú Yên, Quảng Ngãi, Thanh Hóa, Bình Định, Quảng Trị”.

Vướng luật nên khó xử

Quyết định 64 còn đặt ra mục tiêu, bên cạnh việc phải xử lý dứt điểm đối với 439 cơ sở nói trên, đến năm 2012 còn phấn đấu hoàn thành xử lý đối với 3.856 cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng còn lại (được rà soát, thống kê năm 2000) và các cơ sở mới phát sinh.

Để thực hiện mục tiêu này, năm 2007, Bộ TN&MT đã ban hành Thông tư số 07/2007/TT-BTNMT hướng dẫn việc phân loại và lập danh mục các cơ sở gây ô nhiễm môi trường cần xử lý nhằm hướng dẫn các bộ, ngành và địa phương tiến hành rà soát, đánh giá lại mức độ gây ô nhiễm đối với 3.856 nói trên cũng như các cơ sở gây ô nhiễm mới phát sinh trên địa bàn để có kế hoạch xử lý.

Tuy nhiên, từ năm 2007 đến nay, chỉ có Bộ Quốc phòng, 32 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đã rà soát, phát hiện và lập danh mục cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng cần phải xử lý với tổng số là 544 cơ sở. Trong số này, đến nay, đã có 232 cơ sở đã hoàn thành các biện pháp xử lý ô nhiễm, chiếm 42,65%. 

Lý do chậm rà soát được các địa phương lý giải là vướng luật. UBND tỉnh Bình Dương, tỉnh Đồng Nai kiến nghị: Bộ Tài nguyên và Môi trường đã ban hành Thông tư số 07/2007/TT-BTNMT về hướng dẫn phân loại và quyết định danh mục cơ sở gây ô nhiễm môi trường cần phải xử lý.

Tuy nhiên, tiêu chí phân loại cơ sở gây ô nhiễm và gây ô nhiễm nghiêm trọng hiện nay chủ yếu dựa vào hàm lượng hoặc nồng độ chất ô nhiễm, nhưng còn thiếu xem xét đến thải lượng ra môi trường. Điều này dẫn đến một số bất cập, đơn cử như nhiều cơ sở có quy mô rất nhỏ (rất ít nước thải, ít công nhân) nhưng vẫn không loại trừ khả năng bị xếp vào cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.

Nghị định số 117/2009/NĐ-CP của Chính phủ về xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vực bảo vệ môi trường đã quy định những hình thức xử lý đối với cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng nhưng chưa có hướng dẫn cụ thể cách thức tiến hành, nhất là sự phối hợp của các cơ quan liên quan khi áp dụng hình thức tạm thời đình chỉ hoặc cưỡng chế các cơ sở sản xuất theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

Để giải quyết những vấn đề bất cập về luật, Thứ trưởng Bùi Cách Tuyến khẳng định: Bộ TN&MT sẽ sớm sửa đổi và hướng dẫn các địa phương thực hiện Thông tư quy định tiêu chí phân loại cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, ban hành trước tháng 8/2011; phối hợp, hỗ trợ một số địa phương trọng điểm triển khai Thông tư quy định tiêu chí phân loại cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, hoàn thành trước tháng 10/2011; tổng hợp Kế hoạch xử lý triệt để các cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng đến năm 2020 trên phạm vi toàn quốc, hoàn thành trước 15/10/2011, trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt trước 30/11/2011...

Lam Hạnh