7 bài học kinh nghiệm sau 3 năm thực hiện cơ chế “một cửa”

Một số đơn vị bước đầu thực hiện theo mô hình “một cửa" mẫu, hiện đại và có phần độc lập, chuyên trách như các quận Hồng Bàng, Ngô Quyền. Qua kiểm tra, số hồ sơ được giải quyết tại bộ phận “một cửa” ở các sở, ngành, UBND quận, huyện, thị xã, phường, xã, thị trấn tăng 25-30% so với năm 2004, trong đó 80-85% số hồ sơ được giải quyết đúng hạn và trước thời gian quy định. Đối với cấp xã, số hồ sơ giải quyết chậm so với quy định giảm từ 0,5% xuống còn 0,3%. Hầu hết các cơ quan, đơn vị triển khai thực hiện cơ chế “một cửa” đều chủ động về cơ sở vật chất ; dành phòng có diện tích thuận lợi cho bộ phận “một cửa”, đầu tư thiết bị cần thiết như máy vi tính, fotocopy, điện thoại... Thành phố cấp 11,83 tỷ đồng trang bị cơ sở vật chất cho bộ phận “một cửa” tại 24 sở, ngành ; 14 quận, huyện, thị xã  với mức 80 triệu đồng/đơn vị và 218 xã, phường, thị trấn, mỗi địa phương 30 triệu đồng. Thực hiện thí điểm bộ phận tiếp nhận hồ sơ và trả kết quả theo cơ chế “một cửa” mẫu, hiện đại, UBND các quận Hồng Bàng, Ngô Quyền được thành phố hỗ trợ kinh phí 500 triệu đồng/đơn vị. Sở Kế hoạch và Đầu tư thực hiện thí điểm cơ chế  “một cửa liên thông” được hỗ trợ kinh phí khoảng 1,2 tỷ đồng.

Về chất lượng, hiệu quả cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa” ở thành phố được nâng lên một bước, quy trình xử lý công việc được đổi mới, hợp lý. Công dân và tổ chức chỉ cần đến một nơi thay cho phải đến nhiều nơi như trước đây. Thời gian giải quyết rút ngắn, thủ tục đơn giản hơn; minh bạch, công khai về thủ tục, thời gian, phí và lệ phí (nếu có).  Qua 700 phiếu thăm dò dư luận do Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn thành phố thực hiện ở lãnh đạo doanh nghiệp; công chức, viên chức và nhân dân nội thành, 65,3% ý kiến nhận xét, đánh giá: hồ sơ hành chính được giải quyết qua bộ phận tiếp nhận hồ sơ và trả kết quả "một cửa" hiệu quả, thuận tiện, giảm phiền hà, nhũng nhiễu và năng lực, trình độ cán bộ, công chức được nâng lên. Hiện thành phố có 7 cơ quan, đơn vị gồm UBND các quận Hồng Bàng, Ngô Quyền; huyện Thuỷ Nguyên; các Sở Công nghiệp, Khoa học và Công nghệ, Văn Phòng UBND thành phố, Bảo hiểm Xã hội thành phố, Hải quan Hải Phòng áp dụng ISO giải quyết các thủ tục hành chính tại bộ phận “một cửa” đạt năng  suất và chất lượng cao.

Tuy nhiên việc thực hiện cơ chế “một cửa” tại các sở, ngành, UBND quận, huyện, thị xã, phường, xã, thị trấn bộc lộ một số hạn chế sau:

- Công tác tuyên truyền về cải cách hành chính và cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa” chưa sâu, rộng, chưa làm chuyển biến căn bản nhận thức của đội ngũ cán bộ, công chức, trong đó quan trọng là đội ngũ công chức lãnh đạo ở đa số địa phương trong việc thực thi công vụ. Chưa xây dựng cơ chế để mọi tổ chức, công dân tham gia giám sát hoạt động của bộ phận tiếp nhận hồ sơ và trả kết quả theo cơ chế “một cửa”.

- Công tác chỉ đạo, điều hành, giám sát đôn đốc của người đứng đầu nhiều sở, ngành, UBND các cấp thiếu kiên quyết, chưa có các biện pháp quyết liệt, đồng bộ để tạo chuyển biến thực sự và hiệu quả tại bộ phận “một cửa”.

- Một số cơ quan, đơn vị triển khai thực hiện cơ chế “một cửa” còn mang tính hình thức, chưa thực chất ; chưa bố trí cán bộ, công chức đủ năng lực, hoạt động chuyên trách độc lập với các phòng chuyên môn. Bộ phận “một cửa” ở một số cơ quan, đơn vị, địa phương mới dừng ở mức “văn thư cải tiến”, hầu hết công việc do các phòng chuyên môn trực tiếp giải quyết và tỷ lệ số hồ sơ chưa được giải quyết  còn cao, nhất là các lĩnh vực khó, có nhiều vướng mắc, hoặc những hồ sơ liên quan đến thẩm quyền giải quyết của một số sở, ngành và các cấp chính quyền.

- Việc điều động, bố trí cán bộ, công chức chuyên trách làm việc tại bộ phận tiếp nhận hồ sơ và trả kết quả theo cơ chế “một cửa” còn vướng mắc, biên chế quản lý nhà nước ở lĩnh vực này còn khó khăn.

- Một bộ phận cán bộ, công chức bộc lộ nhiều hạn chế về hiểu biết chính sách, pháp luật nhà nước, nghiệp vụ chuyên môn, kỹ năng hành chính, tin học, tinh thần trách nhiệm chưa cao trong thực thi công vụ, còn biểu hiện tiêu cực, nhũng nhiễu, phiền hà trong quá trình giải quyết công việc của tổ chức và công dân.

- Về thiết bị, cơ sở vật chất, địa điểm làm việc của bộ phận “một cửa” chưa đáp ứng yêu cầu, chưa sắp xếp được các phòng đủ rộng, thuận lợi với thiết bị cần thiết cho cán bộ, công chức làm việc và chỗ ngồi chờ thuận lợi cho đại diện các tổ chức, công dân đến giao dịch. Các quy trình và thủ tục hành chính ở một số cơ quan, đơn vị chưa được niêm yết công khai hoặc có niêm yết song vẫn còn hình thức, chữ quá nhỏ, ở nơi khó quan sát.

Qua 3 năm thực hiện cơ chế “một cửa” theo Quyết định 181 của Chính phủ, thành phố rút ra một số bài học kinh nghiệm là :

1- Phải tạo cho được sự chuyển biến căn bản trong nhận thức của đội ngũ cán bộ, công chức, nhất là người đứng đầu các cơ quan hành chính nhà nước các cấp về sự cần thiết phải đẩy mạnh cải cách hành chính nhà nước trong bối cảnh đổi mới kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế.           

2- Tăng cường giám sát của HĐND các cấp, trách nhiệm của Ban Chỉ đạo cải cách hành chính các sở, ngành, địa phương trong việc thực hiện cơ chế “một cửa”. Xây dựng cho được cơ chế giám sát, kiểm tra về cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa” nói riêng và cải cách hành chính nói chung, tạo thuận lợi cho các tổ chức chính trị, xã hội và nhân dân tham gia hoạt động này.

3- Tăng cường phân cấp và uỷ quyền cho các sở, ngành, UBND các cấp trên cơ sở quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy để tăng tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong thực hiện cơ chế “một cửa”.

4- Kiên quyết xoá bỏ các thủ tục hành chính lạc hậu, thẩm quyền ký không phù hợp.

5- Người đứng đầu cơ quan, đơn vị phải đích thân chỉ đạo công tác cải cách hành chính, cải cách thủ tục hành chính.

6- Chất lượng triển khai cơ chế “một cửa” muốn đạt chất lượng cao, thực chất cần bố trí “bộ phận tiếp nhận hồ sơ và trả kết quả” theo hướng độc lập, chuyên trách và có cơ chế giám sát chặt chẽ. Thực hiện thí điểm triển khai cơ chế “một cửa liên thông”, “một cửa mẫu, hiện đại” để rút kinh nghiệm, mở rộng.

7- Cần chọn, bố trí cán bộ, công chức có trình độ năng lực và thái độ phục vụ ở bộ phận “một cửa”; phải  bồi dưỡng cán bộ thực hiện cải cách hành chính và cơ chế “một cửa”.                                                                                                              

                                                                                               Hoàng Lương

                                                                                            (Sở Nội vụ Hải Phòng)