"Làn sóng" trả cổ tức bằng tiền mặt

Đa dạng mức chia cổ tức

Tùy tình hình hoạt động và mức lợi nhuận dự tính, mức cổ tức của  doanh nghiệp cũng khá đa dạng, thường ở mức 6- 15%, nhiều doanh nghiệp chia tới 20- 40%. Theo quan sát của các nhà đầu tư, tính đến ngày 25-11, CTCP May Phú Thịnh - Nhà Bè (NPS) đã có phiên tăng trần thứ 8 liêp tiếp, sau khi NPS bất ngờ công bố tỷ lệ tạm ứng cổ tức bằng tiền mặt năm 2008 lên tới 40% mệnh giá. Ngay sau khi thanh toán cổ tức đợt 2 cho cổ đông vào ngày 19- 11, chỉ sau đó hơn 1 tuần, ngày 28- 11, CTCP Khoáng sản Bình Định (BMC) lại chốt danh sách cổ đông chi trả cổ tức đợt 3 với tỷ lệ 10%, nâng mức tạm ứng cổ tức bằng tiền mặt năm 2008 lên tới 30%. Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) sau khi tạm ứng cổ tức đợt 1 lên tới 25%, dự kiến trả cổ tức đợt 2- 2008 thêm 15%.

Tiếp nối truyền thống những năm trước, nhóm cổ phiếu ngành cao su và thủy sản có mức chi trả cổ tức khá cao, dù tình hình sản xuất năm 2009 của 2 ngành đặt ra nhiều quan ngại. CTCP Cao su Tây Ninh (TRC) công bố trả cổ tức đợt 1- 2008 lên tới 25% mệnh giá; CTCP XNK Cửu Long An Giang (ACL) qua 2 đợt chi trả, tỷ lệ cổ tức bằng tiền mặt lên tới 35%. Không những thế, sau khi trả 35% cổ tức, ACL còn dự định trả tiếp 25% trong tháng còn lại của năm sau.  CTCP XNK Bến Tre (ABT) sẽ trả cổ tức đợt 3 vào ngày 25- 12 với tỷ lệ 10%, nâng mức chi trả cổ tức bằng tiền mặt cả năm 2008 lên 40%. Thậm chí, CTCP Containe Việt Nam (VSC) còn xin ý kiến cổ đông bằng văn bản về việc trả cổ tức năm 2008 với tỷ lệ lên tới 50%.

Tại Hải Phòng, nhiều doanh nghiệp cũng công bố mức cổ tức khá hấp dẫn như HAPACO trả 15%, VNA 20%, PTS 15%... Một số doanh nghiệp chưa niêm yết cũng công bố tạm ứng cổ tức bằng tiền mặt như Công ty cổ phần Sơn Hải Phòng trả 30%; Công ty cổ phần Thương mại Minh Khai 19%, Công ty cổ phần Bia Hà Nội- Hải Phòng 15%...

Vẫn còn góc khuất

Việc các doanh nghiệp trả cổ tức bằng tiền mặt và với tỷ lệ cao làm hài lòng nhà đầu tư nhỏ, nhưng các cổ đông lớn không vui vì lo ngại doanh nghiệp mất khoản tiền mặt quý giá phục vụ hoạt động sản xuất - kinh doanh vào thời điểm hiện nay. Số tiền đó sẽ đem lại khoản lợi nhuận cộng thêm cho doanh nghiệp trong các tháng đầu năm 2009, khi kết quả kinh doanh có thể sẽ "khiêm tốn" do những khó khăn chung của nền kinh tế. Theo họ, đằng nào cổ đông cũng phải nộp thuế, doanh nghiệp kéo dài thời gian trả cổ tức bằng tiền mặt hoặc bằng cổ phiếu để duy trì tiền mặt cho doanh nghiệp và tránh "pha loãng" giá cổ phiếu khi TTCK chưa khả quan. Vì vậy, ở một số doanh nghiệp xuất hiện mâu thuẫn giữa Ban điều hành với các cổ đông lớn về việc này do Ban điều hành doanh nghiệp muốn trả cổ tức để "lấy lòng" các cổ đông nhỏ, trong đó, có cả chính những cá nhân tham gia Ban điều hành.  Còn Hiệp hội các nhà đầu tư tài chính Việt Nam (VAFI) thì cho rằng, ngoài lý do muốn chứng tỏ hoạt động kinh doanh hiệu quả và có tình hình tài chính lành mạnh, động thái này còn nhằm hỗ trợ tính thanh khoản cho cổ phiếu của doanh nghiệp, khi tại thời điểm này, việc mua cổ phiếu quỹ có thể không hiệu quả bằng việc trả cổ tức bằng tiền mặt ở mức cao. Bên cạnh đó, việc này còn nhằm giữ chân cổ đông lớn, khi tạo điều kiện thuận lợi cho họ có thêm cơ hội đầu tư trong bối cảnh tiền mặt thực sự có giá như hiện nay. Đây cũng được coi như một công cụ hỗ trợ tài chính đắc lực cho lãnh đạo doanh nghiệp hiện nắm giữ một lượng lớn cổ phiếu, khi có nhu cầu về tài chính mà không thể bán. Tuy nhiên, VAFI khuyến cáo, các doanh nghiệp không nên chạy đua theo mốt chia cổ tức cao, mà cần căn cứ vào tình hình tài chính của doanh nghiệp để chi trả cổ tức ở mức hợp lý.

Theo nhiều chuyên gia chứng khoán, việc chia cổ tức cao không đồng nghĩa với việc làm cho doanh nghiệp phát triển và tăng giá trị cổ phiếu trong tương lai, ngược lại có thể gây ra tác động xấu do khả năng làm tăng rủi ro hoạt động và rủi ro tài chính của doanh nghiệp. Việc chi trả cổ tức cao của doanh nghiệp cần được nhìn nhận trong mối quan hệ với chủ nợ - ngân hàng. Các doanh nghiệp Việt Nam  thường sử dụng vốn vay lớn, nên việc chi trả cổ tức cao có thể dẫn tới thời gian trả nợ lâu hơn, làm nợ xấu trong hệ thống ngân hàng tăng lên.

Những băn khoăn này là có cơ sở, bởi  trong báo cáo tài chính quý 3- 2008 không ít doanh nghiệp có tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu khá lớn. Khi cần vốn, các doanh nghiệp này vẫn phải tìm đến nguồn vốn vay có chi phí cao, do vậy ảnh hưởng đến lợi nhuận của doanh nghiệp. Phân tích của Công ty chứng khoán Vincom chỉ ra, để chi trả được mức cổ tức như đã công bố, một số doanh nghiệp có khả năng phải bán bớt tài sản tài chính hoặc thậm chí sử dụng cả nguồn vốn vay, trong lúc chưa thu hết được tiền từ khách hàng. Vì vậy, cổ tức cao là điều mong muốn, nhưng doanh nghiệp cũng cần nhìn thấy rõ những “ góc khuất” để có quyết định đúng đắn trước mắt và lâu dài.

Hồng Thanh