34 gương thầy cô từ “những lớp học reo vui” nơi vùng cao

34 gương mặt, những hành trình đáng trân trọng

Triển khai phong trào “Tôi yêu Tổ quốc tôi” của Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam, hướng tới kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam (15/10/1956 - 15/10/2026), 45 năm thành lập Tập đoàn Thiên Long và 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 - 20/11/2026), Trung ương Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Tập đoàn Thiên Long tổ chức chương trình “Chia sẻ cùng thầy cô” năm 2026 với chủ đề “Lớp học reo vui”.

Năm nay, chương trình nhận được 190 hồ sơ giáo viên tiêu biểu do Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam các tỉnh, thành phố đề cử. Đây là những thầy, cô đang công tác tại các trường, điểm trường thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, có ít nhất 3 năm giảng dạy, thành tích nổi bật trong chuyên môn, tinh thần vượt khó và đóng góp thiết thực cho chất lượng giáo dục tại địa phương.

Ngày 22/9, tại Hà Nội, Hội đồng xét chọn các gương thầy giáo, cô giáo tiêu biểu do ông Nguyễn Kim Quy, Bí thư Trung ương Đoàn, Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam làm Chủ tịch, đã họp và lựa chọn 34 thầy, cô giáo tiêu biểu xuất sắc để tuyên dương tại Thủ đô. 156 giáo viên còn lại được tuyên dương tại địa phương.

Trong số 34 giáo viên được lựa chọn, có 14 thầy, cô là người dân tộc thiểu số, thuộc các dân tộc Chăm, Cơ Tu, Hoa, Khmer, Mường, Nùng, Sán Chỉ và Tày. Người trẻ tuổi nhất là cô Nguyễn Thị Vân Nhi, sinh năm 1994, giáo viên Trường Tiểu học và THCS Hồng Thủy, thành phố Huế. Người nhiều tuổi nhất là cô Phan Thị Lệ, sinh năm 1972, giáo viên Trường Tiểu học Trương Lương, tỉnh Cao Bằng.

Những con số ấy cho thấy sự đa dạng về độ tuổi, dân tộc và địa bàn công tác của các nhà giáo được vinh danh. Điểm chung ở họ là sự gắn bó với những lớp học còn nhiều khó khăn, nơi việc duy trì sĩ số, tạo hứng thú học tập và giúp học sinh tiếp cận tri thức vẫn đòi hỏi nhiều nỗ lực của người thầy.

Cô giáo vùng cao và những bài học từ lá cây, sỏi đá

Ở Trường Tiểu học Trương Lương, xã Minh Tâm, tỉnh Cao Bằng, cô Phan Thị Lệ đã có nhiều năm gắn bó với học sinh vùng cao. Đây là địa bàn còn khó khăn về giao thông, điều kiện kinh tế và cơ sở vật chất giáo dục. Toàn bộ học sinh của trường là người dân tộc thiểu số, nhiều em thuộc hộ nghèo; không ít phụ huynh đi làm ăn xa nên việc quan tâm, đồng hành cùng con trong học tập còn hạn chế.

Là giáo viên mỹ thuật, cô Lệ hiểu rằng để khơi dậy niềm yêu thích học tập và khả năng sáng tạo của học sinh, không thể chỉ trông chờ vào những phương tiện dạy học sẵn có. Trong điều kiện thiếu giấy vẽ, màu vẽ và thiết bị hỗ trợ, cô tận dụng những vật liệu gần gũi như lá cây, sỏi đá, đất sét để làm đồ dùng dạy học, giúp các tiết học trở nên trực quan, sinh động hơn.

Cùng với những phương pháp truyền thống, cô chủ động đưa hình ảnh, âm thanh, video và trò chơi học tập vào bài giảng. Những tư liệu trực quan giúp học sinh mạnh dạn tham gia hoạt động, hào hứng phát biểu và có thêm cảm hứng sáng tạo. Cô cũng giới thiệu các sản phẩm, tác phẩm đạt giải trong những cuộc thi vẽ tranh để khơi gợi niềm say mê hội họa ở các em.

Không đứng ngoài quá trình chuyển đổi số, cô Lệ từng bước ứng dụng công nghệ vào công việc chuyên môn. Việc quản lý hồ sơ, kế hoạch bài dạy, lịch báo giảng được thực hiện trên hệ thống vnEdu; đồng thời, cô cùng đồng nghiệp chia sẻ bài giảng, ngân hàng câu hỏi và video minh họa vào kho học liệu chung của nhà trường.

Thế rồi, cô bước đầu sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) như một công cụ hỗ trợ tham khảo trong tổ chức hoạt động, thiết kế câu hỏi và bài tập phù hợp với năng lực học sinh. Tuy nhiên, các gợi ý từ AI đều được cô kiểm chứng với yêu cầu của Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và đặc điểm tâm lý học sinh trước khi đưa vào giảng dạy, đồng thời chú trọng tuân thủ quy định về an toàn thông tin.

Những đổi mới ấy đã góp phần tạo thêm cơ hội để học sinh vùng cao thể hiện năng lực. Nhiều em đạt giải cao tại các cuộc thi vẽ tranh cấp tỉnh, cấp quốc gia. Đặc biệt, một học sinh có hoàn cảnh khó khăn đã giành giải Ba cuộc thi vẽ tranh “Thế giới muôn màu” do Quỹ Bảo trợ trẻ em Việt Nam phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức. Bức tranh của em mang tên “Ngôi nhà ước mơ”, thể hiện khát vọng thay thế ngôi nhà vách nứa bằng một mái ấm tốt đẹp hơn.

Với cô Lệ, thành quả đáng quý không chỉ nằm ở những giải thưởng mà còn ở sự thay đổi trong mỗi học sinh. Năm học 2025-2026, nhà trường duy trì 100% học sinh lên lớp, 100% học sinh lớp 5 hoàn thành chương trình tiểu học. Quan trọng hơn, những học trò vùng cao ngày càng tự tin, chủ động và hào hứng hơn khi đến trường.

Gần 22 năm dành trọn tình yêu cho trẻ vùng cao

Cũng gắn bó với học sinh vùng cao nhưng ở một cấp học khác, cô Trần Thị Nụ, giáo viên Trường Mầm non Nậm Cuổi, xã Nậm Cuổi, tỉnh Lai Châu, đã dành gần 22 năm cuộc đời cho sự nghiệp chăm sóc, giáo dục trẻ em nơi đây.

Sinh ra và lớn lên ở quê lúa Thái Bình (cũ, nay là Hưng Yên), sau khi tốt nghiệp chuyên ngành Giáo dục mầm non, cô Nụ tình nguyện nhận công tác tại xã Nậm Cuổi, địa bàn có điều kiện kinh tế đặc biệt khó khăn. Quyết định rời xa gia đình, đến một vùng đất xa xôi, giao thông cách trở là thử thách không nhỏ đối với một giáo viên trẻ. Nhưng tình yêu trẻ và mong muốn được cống hiến đã trở thành động lực để cô gắn bó với nghề.

Gần 22 năm công tác là chặng đường cô không ngừng học hỏi, rèn luyện và tích lũy kinh nghiệm. Từ thiết kế bài giảng, trang trí lớp học đến tổ chức các hoạt động ngoại khóa, cô luôn dành nhiều tâm huyết để tạo dựng môi trường học tập gần gũi, phù hợp với đặc điểm của trẻ.

Trong quá trình giảng dạy, cô Nụ chủ động tìm tòi, triển khai nhiều sáng kiến đổi mới phương pháp giáo dục như nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, phát huy tính tích cực vận động của trẻ mẫu giáo, hướng dẫn trẻ sử dụng nguyên vật liệu sẵn có tại địa phương trong hoạt động tạo hình và xây dựng môi trường lớp học gắn với bối cảnh địa phương.

Một trong những cách làm được cô chú trọng là tìm hiểu tiếng nói, phong tục và đời sống của người dân bản địa để vận dụng vào hoạt động giáo dục. Cô kết hợp trò chơi dân gian, tận dụng nguyên vật liệu sẵn có để tự làm đồ dùng, đồ chơi phục vụ giảng dạy. Những hoạt động gần gũi giúp trẻ mạnh dạn hơn, hứng thú đến lớp và có thêm cơ hội khám phá thế giới xung quanh.

Công việc ở vùng cao chưa bao giờ dễ dàng. Đường sá xa xôi, hiểm trở, nhất là vào mùa mưa lũ; đời sống người dân còn thiếu thốn, nhận thức của một bộ phận phụ huynh về việc cho con đến trường mầm non còn hạn chế. Những khó khăn ấy đòi hỏi giáo viên không chỉ vững chuyên môn mà còn phải kiên trì, gần gũi và hiểu hoàn cảnh của từng gia đình.

Nhìn lại chặng đường đã qua, cô Nụ không hối tiếc khi lựa chọn gắn bó với Nậm Cuổi. Với cô, nghề giáo viên mầm non không đơn thuần là một công việc mà còn là tình yêu, trách nhiệm và sứ mệnh gieo những hạt mầm hy vọng cho tương lai của trẻ em vùng cao.

Để mỗi lớp học thực sự là nơi nuôi dưỡng ước mơ

Câu chuyện của cô Phan Thị Lệ và cô Trần Thị Nụ cho thấy, ở những địa bàn còn nhiều khó khăn, sự tận tâm của người giáo viên không chỉ thể hiện qua những giờ lên lớp mà còn ở khả năng thích ứng, sáng tạo và tìm cách tháo gỡ những trở ngại trong quá trình giáo dục.

Từ những vật liệu giản dị được biến thành đồ dùng dạy học, những trò chơi dân gian được đưa vào lớp mầm non đến việc ứng dụng công nghệ số, AI trong thiết kế bài giảng, mỗi sáng kiến đều hướng tới mục tiêu chung: tạo điều kiện để học sinh được học tập trong môi trường phù hợp, phát huy năng lực và nuôi dưỡng ước mơ.

Dẫu vậy, nỗ lực của mỗi giáo viên cần được tiếp sức bằng những điều kiện thiết thực hơn. Trong chia sẻ của mình, cô Phan Thị Lệ mong muốn các cấp, các ngành tiếp tục quan tâm đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị dạy học công nghệ và đường truyền Internet ổn định cho những điểm trường lẻ ở địa bàn khó khăn. Đây cũng là những điều kiện quan trọng để học sinh vùng cao có thêm cơ hội tiếp cận giáo dục số, thu hẹp khoảng cách về điều kiện học tập giữa các vùng miền.

Với những người giáo viên đã lựa chọn gắn bó với vùng khó, niềm vui đôi khi bắt đầu từ những điều rất nhỏ: một học sinh mạnh dạn phát biểu, một em nhỏ háo hức đến lớp, một bức tranh thể hiện ước mơ hay sự tiến bộ của học trò sau mỗi năm học.

Với chủ đề “Lớp học reo vui”, chương trình “Chia sẻ cùng thầy cô” năm 2026 tiếp tục ghi nhận, tôn vinh những đóng góp thầm lặng của đội ngũ nhà giáo đang công tác tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Sự ghi nhận ấy không chỉ dành cho những cá nhân tiêu biểu mà còn góp phần lan tỏa sự quan tâm của xã hội đối với giáo dục vùng khó, để những người gieo chữ có thêm động lực bền bỉ với nghề và để mỗi học sinh đều có cơ hội nuôi dưỡng ước mơ của mình.