"3 lỗi của xe Toyota thuộc danh mục lỗi nguy hiểm nhất"

Sau khi Toyota Việt Nam (TMV) gặp gỡ báo giới và thừa nhận hàng ngàn xe hơi của hãng này mắc 3 lỗi kỹ thuật nhưng “không ảnh hưởng đến an toàn chung của xe khi vận hành”, PLVN có cuộc phỏng vấn Kỹ sư Lê Văn Tạch, người đã phát hiện và trình báo các lỗi xe TMV tới Cục Đăng kiểm Việt Nam.

Kỹ sư Lê Văn Tạch

3 lỗi nguy hiểm nhất trong danh mục lỗi

- Kỹ sư bình luận gì về việc TMV khẳng định các lỗi kỹ thuật mà kỹ sư phát hiện không ảnh hưởng đến an toàn chung của xe Toyota?

- Mức độ nghiêm trọng của lỗi là do nhà thiết kế đưa ra trong tài liệu kỹ thuật. Cả 3 lỗi mà tôi gửi tới Cục Đăng Kiểm Việt Nam đều thuộc vào lỗi nguy hiểm nhất trong danh mục phân loại lỗi do nhà thiết kế đưa ra.

- Danh mục lỗi của Toyota có quy định lỗi nào phải thu hồi xe không?

- Bảng phân định lỗi là do nhà thiết kế đưa ra trong tài liệu kỹ thuật rất rõ ràng. Trong bảng phân định thì không phân định rõ là lỗi nào phải thu hồi. Tuy nhiên lỗi liên quan đến an toàn là một trong những lỗi bắt buộc phải thu hồi xe. Cả 3 lỗi tôi đề cập ở đây đều thuộc lỗi an toàn.

Không thể vì không đạt chuẩn mà thay chuẩn cho đạt

- Về lỗi áp suất dầu phanh của xi lanh phanh bánh sau, TMV thừa nhận mức áp suất gần 60kgf/cm3 đã vượt mức tiêu chuẩn 27,8-42,3kgf/cm3. Tuy vậy, TMV cho rằng mức áp suất này không ảnh hưởng đến an toàn xe, thậm chí còn “giúp” phanh ăn hơn. Từ đây, TMV dự kiến đề xuất Toyota Nhật Bản thay đổi tiêu chuẩn mức áp suất tại Việt Nam lên mức 40-60kgf/cm3. Kỹ sư nghĩ sao?

- Là một nhà máy lắp ráp ôtô thì trước hết phải đảm bảo được rằng các chi tiết phải được lắp theo đúng tiêu chuẩn kỹ thuật do nhà thiết kế đặt ra. Đặc biệt là đối với những chi tiết quan trọng liên quan đến hệ thống truyền động, hệ thống lái, hệ thống phanh. Không thể nói là khi không đạt được tiêu chuẩn thì thay đổi tiêu chuẩn cho đạt. Điều này ai cũng có thể hiểu được.

Ở đây, họ dùng từ “ăn hơn” một cách rất cảm tính trong khi ranh giới giữa sự an toàn và một vụ tai nạn thảm khốc nhiều khi rất mong manh. Ở đây, tôi muốn nói rằng giả sử trong cùng một tình huống nguy cấp, nếu với những xe đạt tiêu chuẩn thì có thể tránh được, nhưng với xe bị lỗi có thể sẽ dẫn đến một tai nạn thảm khốc.

Thiết bị ở TMV rất thô sơ

- Kỹ sư bình luận gì về quy trình quản lý chất lượng sản phẩm của TMV, kể cả với các dòng xe khác, khi mà ít nhất gần 9.000 xe mắc lỗi đã được TMV xuất xưởng?

- Về mặt lý thuyết thì quy trình kiểm tra chất lượng của TMV là khá tốt. Tuy nhiên chất lượng của một chiếc xe ôtô nó phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố như linh kiện, thiết bị để lắp ráp, trình độ tay nghề của công nhân, các thiết bị kiểm tra... Nhiều hạng mục kỹ thuật sau khi lắp xong thì không thể kiểm tra nên phải đảm bảo chất lượng trong công đoạn.

Tuy vậy, theo tôi hiểu thì thiết bị ở TMV rất thô sơ nên chất lượng của xe phụ thuộc rất nhiều vào trình độ cũng như tâm lý của công nhân, trong khi có gần nửa là công nhân thuê ngoài, chế độ đãi ngộ giữa công nhân thuê ngoài và công nhân nhà máy lại rất khác nhau nên không tránh khỏi sự phân tâm trong công việc. Do vậy chất lượng lao động không chỉ ảnh hưởng tới chất lượng của hai dòng xe Innova và Fortuner mà cả các dòng xe khác nữa.

Đã báo cáo nhưng được yêu cầu phải giữ kín

- Dư luận đặt dấu hỏi về việc kỹ sư phát hiện lỗi trên xe Toyota từ năm 2006 nhưng mới đây kỹ sư mới báo cáo sự việc đến Cục Đăng kiểm. Kỹ sư có thể giải thích với bạn đọc thẳng thắn về động cơ của mình khi trình báo sự việc này với cơ quan chức năng không?

- Đúng là có vấn đề tôi đã phát hiện từ năm 2006 nhưng tôi đã không thể tố cáo ngay được bởi văn hóa ở TMV là cấp dưới phải tuyệt đối phục tùng cấp trên và không được báo cáo vượt cấp. Khi phát hiện ra vấn đề, tôi đã báo cáo ngay lên quản lý của tôi nhưng lại được yêu cầu phải giữ kín. Trong khi đó tôi chỉ là kỹ sư mới 3 năm kinh nghiệm trong công việc.

Tuy nhiên, lỗi phát hiện gần đây là lỗi lệch áp suất dầu phanh so với tiêu chuẩn là lỗi rất nguy hiểm và xảy ra với số lượng xe rất lớn. Bên cạnh đó, tôi tìm trên Internet với cụm từ “Innova mất lái” thì thấy có rất nhiều vụ tai nạn thương tâm. Đó là động lực mạnh mẽ nhất khiến tôi quyết tâm yêu cầu công ty phải thu hồi xe lỗi về sửa chữa. Sau hơn 3 tháng đấu tranh vất vả nhưng không có hiệu quả, tôi buộc phải gửi đơn và tài liệu đến báo chí và Cục Đăng Kiểm để tố cáo.

Bị điều chuyển công tác sau khi phát hiện lỗi xe

- Sau khi trình báo sự việc với cơ quan chức năng, kỹ sư có gặp áp lực hay sự đe dọa gì không? Hiện nay công việc của kỹ sư tại TMV đang tiếp diễn như thế nào? Kỹ sư có còn nguyện vọng gắn bó công tác với TMV nữa hay không?

- Tôi luôn làm việc một cách thẳng thắn. Trước khi gửi hồ sơ sự việc sang Cục Đăng Kiểm, tôi đã gửi thư cho Tổng Giám đốc và các lãnh đạo khác của TMV với mong muốn họ cân nhắc lại tình hình thực tế để thu hồi những xe chưa đảm bảo chất lượng về sửa cho khách hàng. Rất tiếc là Tổng giám đốc và các lãnh đạo công ty đọc xong nhưng lại không trả lời thư cho tôi. Sau đó tôi đã phải nghe lời đe dọa. Điều này khiến áp lực lên tôi rất lớn, đặc biệt từ phía gia đình. Vì mọi người đều rất lo cho tính mạng của tôi.

Còn công việc của tôi đã có sự thay đổi từ khi tôi phát hiện ra nguyên nhân dẫn đến lỗi lệch áp suất dầu phanh xe Innova J. Có lẽ họ sợ tôi sẽ tìm ra cả Innova G, Innova V và Fortuner nên họ không cho tôi điều tra tiếp. Cho đến nay tôi không còn là thành viên chính thức của Đội điều tra xử lý lỗi chất lượng nữa.

Trước mắt tôi vẫn làm ở TMV để nắm bắt cách thức giải quyết những vấn đề chất lượng mà tôi đã nêu ra. Tôi hy vọng trong tương lai TMV có đủ thiết bị cần thiết để sản xuất ra những chiếc xe đủ đảm bảo chất lượng cho khách hàng.

Bên cạnh đó tôi cũng mong có sự cải tổ nhằm nâng cao sự minh bạch về thông tin, và sắp xếp nhân sự phù hợp hơn để không còn cơ hội bưng bít thông tin. Nếu điều đó xảy ra thì có thể tôi vẫn ở lại làm việc cho TMV vì dù sao đó cũng là nơi tôi đã công tác hơn 8 năm và cũng rất gần nhà để hàng ngày tôi có thể đi bộ đi làm.

- Xin cảm ơn kỹ sư.

Triêu Hà (ghi)