2005: Năm của thiên tai
Thiên tai là một chủ đề xuyên suốt trong năm 2005 - một năm được đánh dấu bởi nhiều cơn bão nhiệt đới ở Bắc Đại Tây Dương và một loạt các trận động đất lớn. Các nhà khoa học cũng khuyến cáo rằng trái đất đang ấm dần tới mức không thể đảo ngược khi băng tan chảy khắp hành tinh.
Năm 2005 bắt đầu với hậu quả của trận động đất dưới Ấn Độ Dương và sóng thần (xảy ra ngày 26-12-2004), cướp đi sinh mạng của 300.000 người, ảnh hưởng mạnh tới các nền kinh tế và huỷ diệt các cộng đồng dân cư ở ven biển, từ Sri Lanka cho tới Somalia.
Tuy nhiên, sóng thần còn gây ra những thiệt hại lớn về môi trường, mang nước muối xâm nhập vào sâu trong đất liền và huỷ hoại các rạn san hô khắp Đông Nam Á.
Các nhà địa chấn cảnh báo trận động đất trên là trận đầu tiên trong số nhiều trận tiếp theo và minh chứng là một trận động đất mạnh, liên quan, đã làm rung chuyển Sumatra trong tháng 3-2005. Tiếp đến, một trận động đất mạnh 7,6 độ Richter đã san bằng nhiều vùng ở Pakistan và Kashimir trong tháng 10. Cho tới nay, tổng số người thiệt mạng đã lên tới 80.000 người và mùa đông có thể cướp đi nhiều sinh mạng nữa do các nạn nhân thiếu nơi trú ẩn.
Mùa hè nhiều bão
Trong năm 2005, sự thay đổi khí hậu được cho là nguyên nhân làm gia tăng mức độ khắc nghiệt của hệ thống thời tiết nhiệt đới. Các cơn bão như Dennis, Emily, Rita, Wilma và Stan đã gây rất nhiều thiết hại. Tàn phá ghê gớm nhất là Katrina, cơn bão làm nước dâng cao 6m, tạo ra một vùng thảm hoạ rộng 234.000km2. 80% thành phố New Orleans bị ngập chìm trong nước và nước Mỹ đối mặt với thảm hoạ nhân đạo trên quy mô chưa từng thấy kể từ cuộc đại suy thoái.
Năm 2005 không chỉ chứng kiến tần số xuất hiện của các cơn bão nhiệt đới gia tăng mà còn cả những thay đổi về hành vi của chúng. Hiện tượng này càng củng cố cho những lời khẳng định rằng ấm hoá toàn cầu là thủ phạm. Catarina, cơn bão đổ bộ vào Brazil hồi tháng 3, là cơn bão đầu tiên mà hình thành ở Nam Đại Tây Dương. Các cơn bão nhiệt đới từ châu Mỹ cũng tìm đường tới Tây Ban Nha và châu Phi.
Tan băng toàn cầu
Cũng trong năm 2005, băng tiếp tục tan khắp hành tinh. Trong tháng 4, các nhà nghiên cứu tuyên bố 87% các sông băng ở Nam Cực đã thu hẹp trong vòng 50 năm qua. Mép của những dải băng này đang rơi xuống biển với tốc độ rất nhanh. Dải băng khổng lồ ở Tây Nam Cực cũng đang bắt đầu tan vỡ.
Tương tự, ở Bắc bán cầu, tầng đất bị đóng băng vĩnh cửu thuộc Siberia, rộng một triệu kilomet vuông, đang tan chảy thành những đầm lầy. Trong khi đó, mức băng biển ở Bắc Cực thấp hơn so với cách đây một thế kỷ. Đáng ngại là trong tháng 11-2005, một cuộc khảo sát mới cho thấy châu Âu có thể rơi vào một kỷ băng hà mini nếu các dòng đại dương ấm bị chệch hướng bởi nhiệt độ gia tăng. Một số chuyên gia dự báo trong vòng 10 năm nữa sự ấm lên của trái đất sẽ không thể đảo ngược.
Mặc dù vậy, nhiều Chính phủ hành động rất chậm chạp. Trong tháng 7, sáu nước không tham gia Nghị định thư Kyoto, trong đó có Mỹ và Australia, tuyên bố kế hoạch phát triển các công nghệ 'năng lượng sạch' chứ không thực hiện hạn chế khí thải. Trong tháng 5, các nhà lãnh đạo G8 nhất trí sự ấm lên của trái đất là một vấn đề khẩn cấp song chưa làm gì nhiều hơn thế. Một hội nghị khí hậu quốc tế, diễn ra ở Montreal, Canada, trong tháng 12 được một vài người coi là thành công. Tại hội nghị, các nước ký kết Kyoto đã nhất trí đặt ra các mục tiêu khó khăn hơn và nước gây ô nhiễm nhất thế giới (Mỹ) đã nhất trí tiếp tục các cuộc đàm phán về sự đóng góp của nước này. Mặc dù các Chính phủ quốc gia chậm chạp song nhiều thành phố và bang trên thế giới đang đặt ra những mục tiêu cắt giảm khí thải.
Huỷ hoại sinh thái quy mô lớn
Trong suốt năm 2005, con người tiếp tục làm suy thoái môi trường trái đất. Rừng Amazon tiếp tục bị phát quang với tốc độ 24.000km2/năm. Trong tháng 10, dữ liệu vệ tinh còn cho thấy một bức tranh ảm đạm hơn.
Gần như tất cả sông hoang dã - những con sông chưa phải gánh trên mình những đập nước hoặc các hệ thống thuỷ lợi - đã biến mất. Thậm chí lượng CO2 ngày càng tăng trong khí quyển đang chầm chậm hoá chua các đại dương, tác động bất lợi đối với sinh vật biển. Lỗ thủng theo mùa của tầng ozone bên Bắc Cực có lẽ đạt mức kỷ lục trong năm nay. Mặc dù cộng đồng quốc tế đã nỗ lực ngăn chặn nhưng hoạt động đánh bắt cá bất hợp pháp vẫn tràn lan, giống như tình trạng săn bắn họ hàng thân cận nhất của loài người - bonobo.
Trong tháng 11-2005, 100 tấn hoá chất, trong đó có benzene, chảy vào sông Tùng Hoa ở Trung Quốc sau một vụ nổ tại một nhà máy hoá chất. Vết dầu loang đã ảnh hưởng tới nguồn cung cấp nước của một số thành phố lớn tại Trung Quốc, trước khi xuôi dòng hướng tới Nga trong tháng 12-2005. Một vụ nổ nữa trong tháng 12-2005 tại một kho nhiên liệu ở Anh đã gây ra đám cháy kéo dài nhiều ngày và một cột khí độc bốc cao 3km.
Mặc dù vậy, không phải mọi tin tức đều xấu. Trong tháng 6-2005, Uỷ ban đánh bắt cá voi quốc tế đã bỏ phiếu ủng hộ lệnh tạm ngừng đánh bắt cá voi kéo dài 19 năm qua. Mặc dù vậy, Nhật Bản đã tuyên bố các kế hoạch tăng gấp đôi hạn ngạch đánh bắt cá voi minke nhằm phục vụ 'mục đích khoa học'. Trong tháng 11-2005, LHQ thông báo các dự án tái trồng rừng trên khắp trái đất đã làm giảm nhẹ tỷ lệ phá rừng toàn cầu. Trong khi đó, vào tháng 1/2005, nghiên cứu cho thấy các vùng đầm lầy ở Irap, bị huỷ hoại do tình trạng xây đập và tháo nước, có dấu hiệu hồi phục...(VNN)