200 tỷ đồng vay Ngân hàng Đầu tư và Phát triển được sử dụng như thế nào?
Trước những khó khăn về nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ bản phục vụ nhu cầu cấp bách, năm 2004, UBND thành phố có tờ trình HĐND thành phố xin phép vay 200 tỷ đồng của Ngân hàng Đầu tư và Phát triển để giải quyết. Được sự đồng ý của HĐND thành phố và Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam, Sở Tài chính và Chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Hải Phòng ký hợp đồng tín dụng dưới hình thức cho vay hỗ trợ tạm thời ngân sách.
Bằng nguồn vốn này, thành phố giao kế hoạch vốn cho 44 dự án. Trong đó, có 15 dự án được sử dụng vào giải phóng mặt bằng với tổng số tiền 76,9 tỷ đồng; 42,6 tỷ đồng làm vốn đối ứng cho 10 dự án ODA; 80,4 tỷ đồng cho 19 dự án cấp thiết hoặc dự án có khả năng thu hồi vốn để trả nợ; 13,6 tỷ đồng cho các dự án cấp thiết kỷ niệm 50 năm giải phóng Hải Phòng; 18,7 tỷ đồng cho các dự án liên quan tới vệ sinh môi trường... Việc vay vốn được bố trí theo đúng trình tự quy định của Luật Ngân sách và được phân bổ theo đúng các mục tiêu đã được HĐND thành phố thông qua. UBND thành phố uỷ thác cho Chi nhánh Ngân hàng ĐTPT thực hiện giải ngân nguồn vốn này sau khi đã được Sở Tài chính kiểm tra và bảo lãnh. Sở Kế hoạch và Đầu tư được giao nhiệm vụ theo dõi, đôn đốc việc giải ngân nguồn vốn vay.
Tính tới ngày 1- 6- 2006, Chi nhánh Ngân hàng ĐTPT Hải Phòng giải ngân được 173 tỷ đồng. Số tiền này được sử dụng đúng mục đích. Trong số 54 hạng mục vay, có 31 hạng mục được giải ngân xong, chủ yếu phục vụ thi công một số công trình trọng điểm. 20 hạng mục đang giải ngân dở dang và 3 hạng mục chưa giải ngân. Các dự án chưa giải ngân xong phần nhiều liên quan tới công tác giải phóng mặt bằng. Một số dự án triển khai thủ tục đầu tư quá chậm, không đầy đủ hoặc hoàn thành các thủ tục thanh toán chậm, tiến độ giải ngân chậm như dự án xây dựng bãi rác Cát Hải, dự án xây dựng các ô rác số 4, số 5 Đình Vũ, một số đề án quy hoạch không gian và quy hoạch kinh tế- xã hội...
Trong quá trình theo dõi, đôn đốc tiến độ giải ngân, nhận thấy có nhiều dự án có tiến độ giải ngân kéo dài, trong khi lại phát sinh một số dự án cấp thiết khác , Sở Kế hoạch và Đầu tư chủ động kết hợp cùng Sở Tài chính đề xuất với UBND thành phố điều chỉnh kế hoạch vốn nhằm đẩy nhanh tiến độ giải ngân, phát huy hiệu quả nguồn vốn vay. Từ đó, với 7 lần đề xuất, được UBND thành phố phê duyệt điều chuyển vốn của 29 dự án với tổng số tiền 53 tỷ đồng. Nhờ vậy, nguồn vốn này thực sự tháo gỡ khó khăn cho nhiều dự án như giải phóng mặt bằng dự án thoát nước 1B, dự án Trường Đại học Hải Phòng, các dự án về vệ sinh môi trường thành phố...
Trong khi nguồn vốn ngân sách Nhà nước những năm qua rất eo hẹp do phải tập trung trả nợ vay của Kho bạc Nhà nước và các nguồn vốn tín dụng khác đã đến hạn trả nợ, trả nợ xây dựng cơ bản các năm trước thì nguồn vốn vay 200 tỷ đồng của Ngân hàng Đầu tư và Phát triển giải quyết được một phần không nhỏ. Hơn nữa, với mục đích cho vay hỗ trợ ngân sách nên mức lãi suất khá ưu đãi. Phương thức quản lý thông qua uỷ quyền cho Ngân hàng đầu tư và Phát triển bảo đảm nguyên tắc, hiệu quả trong quản lý vì lãi suất tiền vay chỉ tính sau khi được giải ngân. Bên cạnh đó, việc kiểm soát chặt chẽ của ngân hàng bảo đảm cho tiền vay được sử dụng đúng mục đích, đúng nội dung đã được phê duyệt.
Có thể thấy, hiệu quả của nguồn vốn vay 200 tỷ đồng thông qua dự án thoát nước và vệ sinh môi trường thành phố với tổng mức đầu tư gần 41 triệu USD bằng nguồn vốn vay Ngân hàng Thế Giới. Thời hạn quy định cuối cùng được đưa ra là 31- 6- 2007, do đó, nguồn vốn đối ứng để thực hiện giải phóng mặt bằng, bàn giao các nhà thầu là vô cùng cần thiết. Thành phố tuy đã ưu tiên bố trí nhưng không đủ vì tổng số gần 36 tỷ đồng. Nguồn vốn vay của Ngân hàng Đầu tư và Phát triển vì thế được ưu tiên bố trí cho nhu cầu này, đáp ứng được tiến độ, thời gian cho nhà thầu thi công. Ngoài ra, có nhiều dự án về vệ sinh môi trường đô thị sử dụng nguồn vốn vay ngân hàng đạt hiệu quả.
Tuy nhiên, việc sử dụng nguồn vốn vay 200 tỷ đồng của ngân hàng có một số vấn đề cần rút kinh nghiệm. Trách nhiệm giải ngân của các chủ dự án chưa rõ ràng, nhiều chủ dự án chưa tích cực hoàn tất thủ tục và tìm cách đẩy nhanh tiến độ, chưa chủ động kết hợp cùng các ban, ngành, địa phương để giải quyết các vướng mắc, nhất là trong lĩnh vực giải phóng mặt bằng để thực hiện dự án. Vì vậy, nhiều dự án giải ngân chậm, ảnh hưởng tới việc khai thác hiệu quả nguồn vốn vay. Hơn nữa, cơ chế vay chưa gắn kết được trách nhiệm các chủ đầu tư. Việc bố trí quá nhiều hạng mục vay làm cho quản lý nguồn vốn vay phức tạp...
Mặc dù vậy, thời gian tới, nhu cầu vốn phục vụ các dự án phát triển đô thị của Hải Phòng còn khá lớn. Trước mắt, cần có vốn cho nhu cầu giải phóng mặt bằng một số dự án lớn như cải tạo nâng cấp đô thị, xây dựng hệ thống thuỷ lợi Hòn Ngọc và Nam Sông Mới... Trong khi đó, nguồn vốn ngân sách dành cho xây dựng cơ bản vẫn còn hạn hẹp. Vì vậy, các ngành chức năng tiếp tục tham mưu với thành phố vay thêm 100 tỷ đồng nữa từ nguồn vốn ngân hàng và chỉ dành cho giải phóng mặt bằng.
Rõ ràng, nguồn vốn vay Ngân hàng Đầu tư phát triển với lãi suất ưu đãi góp phần không nhỏ trong thực hiện các dự án của thành phố. Tuy nhiên, các doanh nghiệp, các chủ đầu tư cần nhận thức một cách đầy đủ hơn về nguồn vốn này, thực chất là vốn vay và phải trả cả gốc lẫn lãi. Do đó, phải có ý thức trách nhiệm hơn trong sử dụng nguồn vốn vay, trước mắt tìm mọi biện pháp đẩy nhanh tốc độ thi công, đẩy nhanh quá trình giải ngân, nhanh chóng đưa dự án vào sử dụng, tăng hiệu quả sử dụng đồng vốn. Thành phố cần quan tâm bố trí kế hoạch trả nợ ngân hàng, bảo đảm sự công bằng và lợi ích của cả hai bên vì sự phát triển của thành phố./.