15 năm cho giấc mơ “Made in Dung Quat - Vietnam”

Từ một dự án bị kéo dài...

Nhìn lại chặng đường gần 30 năm để xây dựng được Nhà máy lọc dầu Dung Quất thuộc vào loại đồ sộ nhất ở Đông Nam Á, chúng ta phải đi qua một chặng đường dài với biết bao gian truân, thách thức. Đó là vào những năm đầu thập niên 80 của thế kỷ trước, Chính phủ Việt Nam và Liên Xô (trước đây) thống nhất hợp tác xây dựng nhà máy lọc dầu có công suất 6 triệu tấn/năm. Đến năm 1990, phía Việt Nam chuẩn bị xong mặt bằng, phía Liên Xô xong thiết kế cơ sở, nhưng cuối cùng không thực hiện được vì thể chế chính trị của Liên Xô  thay đổi.

Việc thiếu vắng một nhà máy lọc dầu dẫn đến việc mặc dù đứng hàng thứ sáu trong số nước sản xuất dầu của châu Á, Việt Nam phải xuất khẩu dầu thô và nhập khẩu hoàn toàn xăng cùng các sản phẩm dầu. Hằng năm, Việt Nam phải bỏ ra khoản ngoại tệ lớn để nhập khẩu xăng dầu trong bối cảnh  cán cân thương mại bị thâm hụt. Do vậy, chiến lược xây dựng một nhà máy lọc dầu, với công suất 6,5 triệu tấn/năm, cho phép đáp ứng khoảng 1/3 nhu cầu thị trường nội địa hiện nay là rất cần thiết. Tháng 11-1994, Thủ tướng Chính phủ mới có quyết định xây dựng nhà máy lọc dầu đầu tiên của nước ta tại Dung Quất (Quảng Ngãi). Liên doanh Việt - Nga mang tên VIETROSS ra đời, khởi công công trình, nhưng những khó khăn phát sinh liên tiếp khiến dự án dẫm chân tại chỗ và VIETTROSS bị giải thể năm 2002.

Cuối năm 2005 bằng nội lực dự án Nhà máy lọc dầu Dung Quất được khởi động trở lại với quyết tâm và khí thế mới, làm tan dần tảng băng hoài nghi trong lòng người dân cả nước. Đã có không ít lời bàn ra tán vào lúc bấy giờ về việc chọn lựa trên, nhưng người đứng đầu Chính phủ bấy giờ tỏ ra kiên quyết, dù rất khó khăn. Vượt qua mọi khó khăn về cơ chế, vốn, kỹ thuật…cuối cùng người dân Quảng Ngãi cũng nhìn thấy những ống khói của nhà máy vươn lên trời xanh giữa một khu vực bời bời cát trắng. 15 năm – thời gian quá lâu cho một dự án, dù là dự án có số vốn lên đến 2,5 tỷ USD. Nhà máy lọc dầu trở thành công trường sôi động và hối hả nhất, tập trung những chuyên gia, kỹ sư, công nhân giỏi nhất. Hàng vạn người đổ mồ hôi, công sức và trí tuệ xuống đại công trình thế kỷ để nhà máy lọc dầu ra đời đúng thời hạn: đầu năm 2009.

…đến bước tiến vượt bậc của ngành dầu khí Việt Nam

Sau khi nhà máy lọc dầu Dung Quất đi vào hoạt động, nước ta sẽ chế biến được xăng dầu thay vì phải nhập khẩu 100% sản phẩm này. Đồng thời, dự án không chỉ đóng góp cho tăng trưởng doanh thu của tập đoàn mà còn có ý nghĩa quan trọng góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới ngày càng diễn biến phức tạp, đặc biệt là dầu khí, giảm phụ thuộc vào nguồn cung của nước ngoài, bình ổn giá cả trong các trường hợp cần thiết và góp phần giảm nhập siêu, cân bằng cán cân thanh toán quốc tế. Sự kiện này là một mốc son đánh dấu bước trưởng thành vượt bậc của ngành dầu khí Việt Nam. Đây cũng là bước tiến vượt bậc trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá của Việt Nam. Quan trọng hơn là từ đây Việt Nam có ngành công nghiệp lọc dầu, tạo tiền đề cho công nghiệp hoá dầu, hoá chất phát triển.

Rồi đây ở Dung Quất, ngành hóa dầu không chỉ có sản xuất Polypropylene mà còn có các nhà máy sản xuất chất tẩy rửa (LAB), thuốc nhuộm, sơn, muội than (black carbon), sợi tổng hợp polystyres... khi nhà máy lọc dầu đưa vào chế biến dầu chua của Trung Đông. Được biết,  khi Nhà máy lọc dầu Dung Quất đi vào hoạt động ổn định sẽ đạt giá trị hàng hóa hằng năm từ 60.000 - 80.000 tỷ đồng, trích nộp ngân  sách khoảng vài nghìn tỷ đồng.

Thời điểm đón dòng sản phẩm dầu thương mại đầu tiên của Nhà máy lọc dầu đầu tiên của quốc gia chỉ còn tính từng giờ. Các khâu hoàn thành, chạy thử đang diễn ra tất bật, thận trọng. Bằng niềm tin, sự quyết tâm của Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương và tỉnh Quảng Ngãi cùng những người lao động trực tiếp trên công trường Dung Quất đang nỗ lực cho giây phút trọng đại này.