1.001 cách làm phim hướng tới đại lễ 1.000 năm Thăng Long!

Làm phim kiểu… 200 tỷ

Nhắc tới con số 200 tỷ chắc hẳn ai cũng đoán ra được đó là bộ phim Thái tổ Lý Công Uẩn của nhà biên kịch Đinh Thiên Phúc do Hãng phim truyện Việt Nam đứng ra làm chủ dự án. Đây cũng là phát pháo đầu tiên khởi điểm cho các dự án hướng tới đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long. Tất nhiên, 200 tỷ là con số mà các nhà làm phim trình duyệt lên trên với mong muốn sự đầu tư “vô tiền khoáng hậu” này sẽ ra đời một tác phẩm xuất sắc về vị vua đầu tiên của thành Thăng Long này.

Chính vì số tiền quá lớn mà khi bản tường trình còn đang nằm trên bàn duyệt thì cuộc chiến đấu tranh giành tác quyền, tranh giành vai trò đạo diễn đã được khởi động với những cuộc vận động hành lang, những cuộc bút chiến liên miên trên báo chí. Từ kịch bản gốc của nhà biên kịch Đinh Thiên Phúc, Thái tổ Lý Công Uẩn được “hoàn thiện, nâng cao” bằng ba kịch bản của đạo diễn Đỗ Minh Tuấn, Lưu Trọng Ninh và cặp tác giả Lê Đức Tiến – Lê Phương. Đây chính là tâm điểm cho việc tranh cãi về việc “vi phạm tác quyền” do nhà biên kịch Đinh Thiên Phúc khởi xướng trên báo chí. Song song với việc tác quyền là cuộc đăng đàn vận động, tranh cãi hướng tới cương vị đạo diễn chính giữa hai đạo diễn Đỗ Minh Tuấn và Lưu Trọng Ninh. Thời điểm đó, sự nhập nhèm, cân lên đặt xuống không rành mạch của giám đốc Lê Đức Tiến cho cương vị tổng đạo diễn cũng khiến nhiều nghệ sỹ trong hãng bức xúc, điển hình là bài viết của họa sỹ Vũ Huy và đạo diễn Đỗ Minh Tuấn trên trang Vietnamnet.

Phim chưa được duyệt, nội bộ đã loạn

Cũng ngay khi bản tường trình còn trên bàn duyệt, chuyến đi thực tế tại Hoành Điếm, Vô Tích (Trung Quốc) cũng đã được thực hiện, mặc kệ tranh cãi cũng như kinh phí còn nằm nguyên tại ngân quỹ…

Và ngày 12/07/2008, bất chấp công sức chuẩn bị của hãng phim truyện Việt Nam…ban chỉ đạo 1000 năm Thăng Long chính thức “giãn tiến độ” dự án phim này – tức là không cấp ngân sách để thực hiện. Ông Phạm Quang Long – Giám đốc Sở VH-TT&DL lúc đó đã phát biểu như sau: “Về bản chất, việc “giãn tiến độ” bộ phim này đồng nghĩa với việc vào năm 2010 sẽ không có bộ phim Thái tổ Lý Công Uẩn”.

200 tỷ không phải là con số lớn với ngân quỹ nhà nước, nhưng quá chênh lệch khi đặt lên bàn cân với niềm tin về một tác phẩm thật sự xứng đáng.

Cảnh trong phim Long Thành cẩm giả ca

Làm phim kiểu “vừa đun nước vừa nhặt rau”

Sau dự án 200 tỷ Thái tổ Lý Công Uẩn đổ bể, tâm điểm cho lễ kỷ niệm được giao cho bộ phim truyền hình 30 tập Trần Thủ Độ (kịch bản gốc: Trần Thủ Độ và người tình) của biên kịch Nguyễn Mạnh Tuấn với kinh phí 51 tỷ đồng. Đây là kịch bản được hoàn thành từ năm 2004 nhưng mãi tới 2006 mới chính thức giao cho Hãng phim truyện I và do đạo diễn Phi Tiến Sơn thực hiện. Trong suốt hơn một năm, đạo diễn Phi Tiến Sơn cùng ekip hãng phim đã tổ chức nhiều chuyến đi tham khảo học hỏi nước ngoài, xây dựng bối cảnh trường quay tại Đồng Mô, Cổ Loa và trang thiết bị phục vụ cho bộ phim bằng kinh phí “ứng trước” của hãng nhưng cuối cùng đành “đổ sông đổ bể” khi Hãng phim truyện I quyết định thay đổi đạo diễn Đào Duy Phúc năm 2007. Lý do: Bất ngờ đạo diễn Phi Tiến Sơn xin chuyển cơ quan. Đó là chậm bước một.

Chậm bước hai bởi sự khởi đầu lại vốn đã mất thời gian nay lại càng thêm khó bởi kinh phí rót không đúng tiến độ. Trần Thủ Độ phải đợi thêm vài tháng “án binh bất động”, tức là cuối tháng 12/2008 mới được rót một nửa kinh phí để những bản vẽ phác thảo được khởi động thành những bối cảnh, phục trang thật. Và đến đầu năm 2009, phim bắt đầu âm thầm bước vào giai đoạn khởi quay tại trường quay Cổ Loa và Hoành Điếm – Trung Quốc.

Tưởng đã xuôi, nhưng đang vào guồng thì bất ngờ diễn viên Dương Trương Thiên Lý dừng vai. Sự việc tuy nhỏ nhưng ảnh hưởng khá nhiều tới tiến độ của đoàn, Hãng phim truyện I quyết định đẩy nhanh tiến độ của phim theo cách “vừa đun nước vừa nhặt rau”, tức là làm cuốn chiếu, làm đến đâu dựng đến đó, vừa dựng vừa phát sóng….

Làm phim kiểu…hư hư thực thực

Đó là dự án khởi điểm từ kịch bản Chiếu dời đô của nhà biên kịch Triệu Tuấn do hãng Hodafilm đứng ra sản xuất thời điểm đầu. Đây là dự án xin cơ chế của đại lễ 1000 năm Thăng Long để kêu gọi đầu tư của tư nhân.

Diễn viên Thiên Bảo trong phim Trần Thủ Độ

Một thời gian, Chiếu dời đô im ắng cho tới ngày 5/2/2010 mới đây, đạo diễn Lưu Trọng Ninh xuất hiện trong buổi họp báo “kỳ lạ” khi thông báo bộ phim Chiếu dời đô đổi tên thành Khát vọng Thăng Long. Kỳ lạ ở chỗ, bộ phim họp báo khi không tiết lộ được chút nào về êkip sản xuất như quay phim, nhạc sỹ, diễn viên…Đạo diễn thông báo Khát vọng Thăng Long muốn làm phim trong …bí mật.

Ngày 10/2/2010, Phó thủ tướng Nguyễn Sinh Hùng, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia kỷ niệm 1000 năm Thăng Long đã có công văn số 953/VPCP-KGVX thông báo đồng ý đưa bộ phim Khát vọng Thăng Long vào danh mục các hoạt động kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội và yêu cầu UBND thành phố Hà Nội phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chỉ đạo, đảm bảo nội dung tư tưởng của phim.. Trên trang www.chinhphu.vn, công văn này được thể hiện rõ “Khát vọng Thăng Long được phát triển trên kịch bản gốc là Chiếu dời đô của nhà biên kịch Triệu Tuấn”. Quyết định này khiến những thông tin ngoài luồng về việc đạo diễn Lưu Trọng Ninh chèn kịch bản của mình bắt buộc phải chìm xuồng. Không dừng lại ở đó, mới đây, đạo diễn Đỗ Minh Tuấn cũng đăng đàn đòi “tác quyền” cái tên. Theo lời vị đạo diễn này thì cái tên Khát vọng Thăng Long là của ông đặt tên cho kịch bản của mình ngày 26/03/2006 trước khi đổi lại là Người cha của Thăng Long. Cả hai cái tên này đã được ông đăng ký bản quyền. Và đạo diễn Đỗ Minh Tuấn muốn làm rõ “phim làm thì làm kịch bản của ông hay là Lưu Trọng Ninh vi phạm tác quyền?”.

Còn đang tranh chấp kiện tụng, kịch bản cũng như ekip thì chưa có, thời gian chỉ còn 5 tháng, làm sao phim ra được?

Làm phim kiểu…chuyển phỏm

Nhà văn Nguyễn Quang Sáng

Sau một thời gian im ắng vì “giãn tiến độ” dự án 200 tỷ Thái tổ Lý Công Uẩn, giữa tháng 7/2009 kịch bản này của nhà biên kịch Đinh Thiên Phúc được khởi động trở lại dưới dạng phim truyền hình do công ty Cát Tiên Sa sản xuất. Theo như thông tin từ nhà biên kịch Đinh Thiên Phúc thì Thái Tổ Lý Công Uẩn vẫn nhấn mạnh hai nút thắt Lên ngôi và Dời đô nhưng sẽ được chuyển từ dạng “chính sử” sang “dã sử”, tăng thêm phần hư cấu và mang hơi hướng….võ thuật. Theo ông, kịch bản này sẽ có từ 40-100 tập. Thông tin đã có từ tháng 7/2009 nhưng cho đến thời điểm này, phim truyền hình Thái tổ Lý Công Uẩn vẫn chỉ mang tính chất một dự án của tương lai.

Cũng tầm giữa tháng 7/2009, dự án phim truyện nhựa Chim bay về núi bắt đầu được khởi động với thông tin trên báo chí. Theo lời nhà văn Nguyễn Quang Sáng thì đây là kịch bản do Sở văn hóa thành phố Hà Nội đặt hàng ông viết cho đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long với mong muốn thể hiện tình cảm của những người dân miền Nam hướng về cội nguồn: “Từ độ mang gươm đi mở cõi/Trời Nam thương nhớ đất Thăng Long”. Nhưng đến cuối cùng, dự án phim truyện nhựa Chim bay về núi đã không được tiếp tục tiến hành dù trên báo chí đã xuất hiện cả tên vị đạo diễn là Trịnh Lê Văn.

Cảnh trong phim hoạt hình Người con của rồng

Làm phim kiểu âm thầm

Những dự án phim âm thầm kể ra ở đây cũng khá nhiều như Long thành cầm giả ca (phim nhựa, đạo diễn Đào Bá Sơn – Hãng phim Giải phóng sản xuất), Người con của Rồng (hoạt hình, đạo diễn Minh Trí – Hodafilm sản xuất), Ngàn năm thương nhớ Thăng Long (Tài liệu 120 tập do TFS và BHD phối hợp sản xuất), Ký sự Thăng Long (Tài liệu 104 tập, VTV và Dophin media phối hợp) chưa kể các dự án nhỏ lẻ khác. Âm thầm là ở chỗ thường chỉ tổ chức họp báo hoặc công bố trên các phương tiện thông tin đại chúng một hai lần rồi thôi.

Nhưng âm thầm và bất ngờ nhất là 12 tập phim Lý Công Uẩn – Đường tới thành Thăng Long do công ty cổ phần truyền thông Trường Thành (Hà Nội) hợp tác với EASTV Hồng Kông đồng sản xuất, đồng đạo diễn là Cận Đức Mậu (phía Trung Quốc) và Tạ Huy Cường (phía Việt Nam). Làm phim không ai biết, không ai hay và cho đến khi bị phát hiện mới té ngửa ra rằng Lý Công Uẩn – Đường tới thành Thăng Long đang thực hiện tại trường quay Hoành Điếm – Trung Quốc. Thông tin từ nhà sản xuất cho rằng, cuối tháng 4 phim hoàn thành và lúc đó mới công bố.

Và những bộ phim bắt đầu… khởi động!

Khi các dự án khác đã bắt tay từ lâu và còn đang tất tả lo cho kịp tới tháng 10 báo cáo thì một số dự án bây giờ vẫn còn loay hoay…khởi động.

Bộ phim mới nhất vừa được khởi động là Huyền sử thiên đô (dự kiến trong giai đoạn một là 30 tập) của nhà biên kịch Nguyễn Mạnh Tuấn, đạo diễn Tất Bình – Phạm Thanh Phong, hãng phim truyện I sản xuất. Theo thông tin từ đoàn làm phim thì hiện nay Huyền sử thiên đô mới đang giai đoạn chuẩn bị bối cảnh, phục trang và nhắm diễn viên. Huyền sử thiên đô cũng được tiết lộ với nhiều bối cảnh trận chiến trên sông hoành tráng. Liệu như vậy? Có kịp không khi Trần Thủ Độ đã đi từ rất lâu mà vẫn đang tâm huyết với phương châm “vừa đun nước vừa nhặt rau”?

Chắc phải hộc tốc chạy may ra mới kịp có vài tập đầu chiếu cho đúng ngày.

Nhưng, như những người mê phim thường xúc động về những cái kết có hậu của một bộ phim, chúng ta, những người yêu mến điện ảnh nước nhà hy vọng từ 1001 con đường làm phim sẽ có một bộ phim xuất sắc xuất hiện đúng vào ngày mừng đại lễ Thăng Long ngàn năm tuổi.