10 vấn đề giáo dục nổi bật năm 2009

Giáo dục luôn là lĩnh vực được đông đảo người dân quan tâm vì sức ảnh hưởng sâu rộng đến nhiều thành phần xã hội. Năm 2009, có nhiều vấn đề giáo dục được dư luận chú ý rộng rãi, trong đó có cả mặt tích cực và tiêu cực.

Dưới đây là 10 vấn đề tạo chú ý và tạo hiệu ứng nhất trong xã hội, theo quan điểm của VnMedia.

1. Sôi nổi góp ý xung quanh Chiến lược phát triển Giáo dục

Đầu năm 2009, Bộ GD-ĐT đưa ra Dự thảo Chiến lược phát triển Giáo dục Việt Nam 2009-2020 lần thứ 14. Đây được cho là bản chiến lược kỉ lục về thời gian xây dựng cũng như số lần bổ sung, sửa đổi, với hơn 2 năm chỉnh sửa, bổ sung.

Với tầm quan trọng của Chiến lược phát triển giáo dục, rất nhiều chuyên gia trong và ngoài ngành đã lên tiếng đóng góp ý kiến, phản biện xung quanh dự thảo.

Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng bản dự thảo này vẫn cần chỉnh sửa thêm nhiều. Cụ thể, khoảng thời gian 10 năm là quá ngắn so với tầm của một dự án chiến lược, thời điểm xuất phát và kết thúc chiến lược không hợp lý, mục tiêu chiến lược còn nhiều điều mơ hồ, không ít giải pháp trong dự thảo vẫn chưa mang tính khả thi.

Cũng có ý kiến cho rằng, trong thành phần tác giả Dự thảo Chiến lược còn thiếu bóng dáng các nhà khoa học, nhà giáo có uy tín của các trường đại học hay các viện nghiên cứu ngoài Viện Khoa học giáo dục Việt Nam.

2. Ồn ào chuyện mở đại học ồ ạt và dễ dãi

Chưa bao giờ vấn đề thành lập trường đại học lại nóng như thời điểm tháng -9-10/2009.

Đầu tiên là sự kiện trường ĐH “quốc tế” Hồng Bàng cơ sở vật chất nghèo nàn, thiết bị giảng dạy thiếu thốn và đội ngũ giảng viên chủ yếu đi thuê… lại gắn mác quốc tế và gây sốc với những khoản thu trên trời gây làn sóng bất bình trong dư luận. Ngay sau đó là sự kiện trường ĐH Phan Thiết được báo chí đặt biệt danh “đại học 3 không” với việc chưa đảm bảo điều kiện về cơ sở vật chất, hệ thống chương trình giáo dục và đội ngũ giảng viên nhưng vẫn tiến hành tuyển sinh và đào tạo…

Đại học Phan Thiết bị báo chí phản ánh chưa đủ điều kiện tuyển sinh nhưng chưa đảm bảo điều kiện về cơ sở vật chất, hệ thống chương trình giáo dục và đội ngũ giảng viên nhưng vẫn tiến hành tuyển sinh và đào tạo…

Dù công tác thanh tra chóng vánh của Bộ GD-ĐT và những kết luận “trường đáp ứng đầy đủ điều kiện” được công bố, nhưng những ví dụ điển hình này khiến xã hội lo ngại về tình trạng mở trường đại học tràn lan và dễ dãi.

Với tốc độ thành lập mới và nâng cấp trường đại học ồ ạt, Bộ GD-ĐT đứng trước những câu hỏi về quy trình thành lập và thanh tra các trường ĐH.

3. Nóng với dự thảo luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục cũng tạo nên sức nóng trong thời gian diễn ra kỳ họp thứ 6, quốc hội khóa XII.

Thẩm quyền thành lập trường đại học thuộc về Thủ tướng hay giao cho Bộ trưởng Bộ GD-ĐT là điều gây tranh luận nhiều nhất xung quanh dự thảo, giữa những phiên họp quốc hội và kể cả bên ngoài hành lang cũng như trong dư luận xã hội.

Bế mạc kỳ họp, Quốc hội đã thông qua Luật Giáo dục sửa đổi, trong đó đã giải quyết được ở mức độ nhất định một số vấn đề như quy định phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi, quy định về công khai tiêu chuẩn, kiểm định chất lượng giáo dục…

Tuy nhiên, một số ý kiến nhận xét, dự thảo luật sửa đổi lần này chưa giải quyết được những vấn đề dư luận bức xúc như chương trình giáo dục phổ thông quá nặng, dạy thêm học thêm tràn lan, nhiều khoản thu ngoài quy định…

4. Quyết định điều chỉnh khung học phí ở các cấp học

Tháng 8/2009, Thủ tướng Chính phủ có quyết định điều chỉnh khung học phí ở bậc đại học, cao đẳng. Kể từ năm học 2009 – 2010, học phí đại học công lập có mức trần mới 240.000 đồng/tháng, tăng 60.000 đồng.

Quyết định nằm trong Nghị quyết về chủ trương, định hướng đổi mới một số cơ chế tài chính trong giáo dục và đào tạo từ năm 2010 đến 2015. Theo đó, trong điều kiện kinh tế còn khó khăn, việc điều chỉnh tăng trần học phí tại các cơ sở đào tạo nghề nghiệp và đại học công lập chỉ được thực hiện ở mức thấp mang tính quá độ trước khi thực hiện lộ trình điều chỉnh học phí giai đoạn 2010-2015.

Tháng 11-12/2009, Bộ GD - ĐT tiếp tục công bố Dự thảo quy định cơ chế thu và sử dụng học phí đối với các cơ sở giáo dục công lập thuộc hệ thống giáo dục quốc dân từ năm 2010 đến 2015. Theo đó, mức học phí đại học công lập thấp nhất là 290.000 đồng và cao nhất là 800.000 tùy theo nhóm ngành. Khung học phí hệ phổ thong được quy định theo từng vùng: thành phố, nông thôn và miền núi.

5. Tình trạng lạm thu ở các cơ sở giáo dục gây bức xúc

Là tình trạng xảy ra hàng năm, nhưng vấn đề lạm thu ở các cơ sở giáo dục từ phổ thông đến đại học, từ công lập đến ngoài công lập vẫn phát triển theo chiều hướng gia tăng và khó khắc phục.

Mặc dù đã có quy định khung học phí đại học không quá 240.000 đồng/tháng nhưng rất nhiều trường ĐH, CĐ như ĐH Công nghiệp Hà Nội, ĐH Công nghiệp TP.HCM, ĐH Điện lực, Viện ĐH Mở… đã đưa ra các mức thu học phí vượt trội. Nhiều trường ĐH ngoài công lập như ĐH quốc tế Hồng Bàng gây choáng với những khoản thu kỳ dị..

Ở bậc phổ thông, hiện tượng “bắt buộc” phải đóng các khoản tiền mang tên “tự nguyện” với những con số lên tới hang triệu đồng/tháng khiến nhiều phụ huynh học sinh ức chế.

Trước tình trạng này, Bộ GD-ĐT tuyên bố sẽ kiểm tra những cơ sở giáo dục bị báo chí phanh phui lạm thu và xử lý nghiêm khắc những trường hợp sai phạm.

6. Nhiều giáo viên áp dụng các hình thức phạt nặng nề

Nhiều giáo viên có những hình thực phạt học sinh thiếu khoa học, gây xôn xao dư luận. Trong đó, nhiều hình phạt xuất phát từ sự thiếu ý thức kỷ luật và thái độ vô lễ của học sinh.

Tháng 10, thầy giáo Võ Hồng Tân, trường THCS Nguyễn Hiền, Khánh Hòa đã tát tai học sinh Nguyễn Cảnh Phúc do em này có thái độ trêu tức trong giờ học, khiến em bị thủng màng nhĩ. Tháng 11, cô giáo Trương Thị Ngọc Thương, trường THCS Phú Diễn, Thừa Thiên Huế đã cho tất cả các học sinh trong lớp tát vào mặt 3 học sinh do tức giận vì thái độ thiếu lễ phép của 3 em này. Cũng trong tháng này, thầy giáo Võ Hải Bình, trường THPT Lê Qúy Đôn, TP.HCM đã phạt học sinh Lê Anh Tuấn thụt dầu 100 cái khiến em phải nhập viện.

7. Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT đối thoại trực tuyến về giáo dục

Trước thềm khai giảng năm học mới 2009-2010, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng GD-ĐT Nguyễn Thiện Nhân đã chủ trì cuộc đối thoại trực tuyến tại Cổng Thông tin điện tử Chính phủ.

Cuộc đối thoại trực tuyến đã thu hút sự quan tâm rộng rãi của truyền thông và dư luận, với 2.500 câu hỏi gửi về. Trong 4 giờ trò chuyện trực tuyến, người đứng đầu ngành giáo dục đã trả lời 70 câu hỏi xung quanh các vấn đề giáo dục. Hiệu ứng từ cuộc đối thoại thể hiện sự quan tâm của xã hội với ngành cũng là sự kỳ vọng của xã hội với người đứng đầu ngành.

8. Nhiều trường học đóng cửa vì cúm A/H1N1

Trong giai đoạn cao điểm của dịch cúm A/H1N1, nhiều trường học có học sinh nhiễm bệnh đã phải tạm đóng cửa. Như các trường THPT tư thục Ngô Thời Nhiệm, Trường THPT tư thục Nguyễn Khuyến, Trường Đại học RMIT, Trường Tiểu học Kumon (Nhật Bản)… ở TP.HCM. Ở Hà Nội là những trường THPT Lomonoxop, trường Tiểu học Đoàn Thị Điểm…

Trước tình hình đó, Bộ GD-ĐT đã thông báo, các trường chỉ khai giảng năm học mới khi đã thành lập Ban chỉ đạo và thực hiện tốt các biện pháp phòng chống dịch cúm A/H1N1.

9. Báo động đạo đức, bạo lực học đường

Tháng 8, một vụ sinh viên tạt a-xit thầy giáo làm dư luận phẫn nộ. Trần Xuân Thanh, trường ĐH Nông Lâm TP.HCM đã vào thẳng giảng đường hất a-xit vào mặt thầy giáo Đặng Hữu Dũng. Nguyên nhân vì Thanh nghĩ thầy trù dập không cho đậu môn Anh văn dù 4 lần thi lại.

Ở một góc độ khác, tháng 9, thầy hiệu trưởng Sầm Đức Xương, trường THPT Việt Linh, Hà Giang gây xôn xao dư luận với vụ mua trinh học trò. Sau đó không lâu, thầy giáo Phạm Văn Vân, trường Tiểu học Kỳ Sơn, Hà Tĩnh cũng bị lên án với việc hiếp dâm học sinh.

10. Tăng cường công khai tại các cơ sở giáo dục

Năm 2009, Bộ GD-ĐT có nỗ lực đẩy mạnh việc công khai các điều kiện đào tạo và thu chi tài chính tại các cơ sở giáo dục. Theo đó, Bộ đề nghị, trong năm học 2009-2010, các trường thực hiện công khai các nội dung trên trên trang thông tin điện tử của trường, có các tài liệu in đầy đủ tại các khoa, trung tâm và thư viện trường ở vị trí thuận tiện để mọi người tiếp cận dễ dàng, đồng thời, báo cáo về Bộ các nội dung này.

Bộ cũng đã thành lập các đoàn kiểm tra thực hiện thanh, kiểm tra “3 công khai” tại các trường, rà soát tình trạng học sinh bỏ học cũng như các biện pháp khắc phục. Những đơn vị không được tuyển sinh trong năm 2010 vì không đáp ứng các nội dung yêu cầu công khai.

Theo VnMedia.vn