Tấm bia thiêng mang ngự bút của vua Trần

(PLVN) - Thanh Hư Động thuộc quần thể khu di tích Côn Sơn, phường Cộng Hòa, TP. Chí Linh (Hải Dương). Nơi đây hiện lưu giữ một bảo vật quốc gia khá đặc biệt là tấm bia cổ mang ngự bút của vua Trần Duệ Tông.
Tấm bia thiêng mang ngự bút của vua Trần

Tấm bia cổ đặc biệt

Nằm cách Hà Nội 80km về phía đông bắc, khu di tích Côn Sơn là một điểm đến trong tuyến hành hương Côn Sơn – Kiếp Bạc – Yên Tử - Quỳnh Lâm. Khu di tích nhân văn và tâm linh nổi tiếng này chính là mảnh đất gắn bó với tên tuổi, sự nghiệp của nhiều danh nhân đất Việt như Trần Nguyên Đán, Huyền Quang và đặc biệt là người anh hùng dân tộc – danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi.

Ngoài ra, Côn Sơn còn là nơi hội tụ những giá trị to lớn về lịch sử, văn hóa, tôn giáo Việt Nam. Vì vậy, mỗi năm nơi đây đã đón hàng vạn lượt du khách về tham quan, lễ bái, chiêm ngưỡng.

Trong hệ thống văn bia còn lưu giữ tại chùa Côn Sơn của khu di tích, có một tấm bia được đánh giá là khá đặc biệt không chỉ do có niên đại lâu đời nhất mà còn mang ngự bút của vua Trần Duệ Tông – bia Thanh Hư Động.

 Bia Thanh Hư Động ở sân chùa Côn Sơn

Bia Thanh Hư Động được đặt trong sân chùa Côn Sơn ở vị trí đầu tiên, bên phải. Bước qua tam quan nội, hiện vật nổi bật với thân bia cao trên lưng rùa đá, mặt trước có 3 chữ Nho lớn được đặt trong nhà bia cổ các rêu phong. Đây cũng là hiện vật đầu tiên mà du khách được các hướng dẫn viên giới thiệu trong hệ thống văn bia của chùa Côn Sơn mỗi khi có dịp về thăm bái nơi đây.

Theo các tài liệu lịch sử còn tồn tại đến ngày nay, vào năm 1369, sau khi dẹp loạn Dương Nhật Lễ, lập lại triều Trần, Đại tư đồ Trần Nguyên Đán đã về dựng nhà trên núi Côn Sơn làm nơi an hưởng tuổi già. 

 Mặt trước của bia Thanh Hư Động

Chưa đầy một tháng mà việc dựng cột, xây tường đều xong, chỗ cao khoáng khoát, chỗ thấp bằng phẳng, đứng xa trông chỉ thấy một màu xanh, khu đồng vây bọc những cảnh kỳ lạ và đẹp đẽ. Trần Nguyên Đán đã cùng gia đình lui về ở nơi đây. Rồi ông cùng gia đình không ngừng mở mang trồng cây, tu tạo thắng cảnh. Các nơi nghỉ ngơi chơi ngắm đều được đặt tên riêng, nhưng tất cả được gọi chung là Thanh Hư Động. Bởi vậy, mới có câu truyền tụng trong dân gian: “Ông trồng thông, bà trồng rễ”, xuất phát từ việc này.

 

Trong dịp về thăm ngài, vua Trần Duệ Tông đã ngự bút tặng 3 chữ “Thanh Hư Động” khắc trên bia. Thượng Hoàng Trần Nghệ Tông tự chế bài minh khắc ở sau bia. Hành động này của hai đức vua nhằm bày tỏ sự khen ngợi công lao trước đây của Đại tư đồ Trần Nguyên Đán cũng như sự tôn trọng đối với ngài.

Sự kiện đó đã được chính Nguyễn Phi Khanh, con rể của vị Đại tư đồ ghi lại trong bài “Thanh Hư Động ký” viết vào năm Giáp Tý, niên hiệu Xương Phù thứ tám (năm 1384). 

Bảo vật quý của quốc gia

Thanh Hư Động vốn là một tập hợp các công trình kiến trúc trên núi đã từng nổi danh một thời như: Bàn Cờ Tiên, am Bạch Vân, suối Côn Sơn với cầu Thấu Ngọc bắc qua được các nhà sử gia và thi nhân ca ngợi như một công trình tuyệt mỹ tựa cảnh bồng lai.

Nhưng vào năm 1390, sau khi Trần Nguyên Đán qua đời, Thanh Hư Động dần trở lên hoang phế, lụi tàn. Đến thế kỷ 15, khi giặc Minh sang xâm lược nước ta, khu di tích bị chúng tàn phá tan hoang. Tuy nhiên, tấm bia Thanh Hư Động ngày nào tuyệt nhiên vẫn còn và được nhà sư Mai Trí Bản phát hiện thấy, đưa về sân chùa vào năm 1602. 

 Đền thờ Đại tư đồ Trần Nguyên Đán

Mấy trăm năm đã trôi qua với biết bao thăng trầm của lịch sử, tấm bia vẫn sừng sững cùng trời đất như một chứng tích lịch sử. Các nhà nghiên cứu đánh giá, bia Thanh Hư Động là một trong những tác phẩm nghệ thuật độc nhất vô nhị còn tồn tại đến ngày nay ở nước ta.

Theo quan sát, thân bia dẹt, trán cong, có kích thước lớn. Chiều cao bia là 165cm, rộng 98cm, dày 17cm. Toàn bộ thân bia được đặt trên lưng một con rùa đá. Về hình dáng rùa giống với rùa ở bia “Thanh Mai Viên Thông tháp bi” thời Trần ở chùa Thanh Mai, đầu tạc rõ hai mắt và sống mũi, tư thế nghênh cao, mai để trơn, đuôi vắt lên mai.

 

Bốn chân rùa, các móng quắp lại nén xuống đất rang sức đỡ bia. Mặt trước trán bia khắc 4 chữ Nho theo thể chữ triện “Long Khánh Ngự Thư” trong khung chữ nhất (Niên đại thời Long Khánh 1373 – 1377). Giữa bia để 3 chữ lớn “Thanh Hư Động” viết theo lối chân phương. Xung quanh diềm bia trang trí rồng triện gẫy khúc. Đến mặt sau của bia có khắc bài ký “Côn Sơn Tư Phúc tự bi”. 

Nhiều ý kiến cho rằng, sự xuất hiện của bài ký này có thể do bài minh của Thượng hoàng Trần Nghệ Tông được khắc trước đó đã bị phai mờ nên nhà sư Mai Trí Bản đã cho mài mặt sau bia để khắc vào. Bia đề niên hiệu Hoằng Định tam niên (năm 1602). Chữ viết trên mặt bia có 29 cột, mỗi cột có từ 2 – 45 chữ. Trán bia trang trí mặt trời, diềm bia trang trí hoa dầy hơn.

Chùa Côn Sơn  

Ban quản lý di tích Côn Sơn – Kiếp Bạc cho biết, chùa Côn Sơn hiện còn lưu giữ được 16 văn bia, với nhiều hình dáng, kích thước. Bia tại đây không chỉ ghi lại quá trình trùng tu, xây dựng ngôi chùa mà còn là những tác phẩm điêu khắc có giá trị. Bia Thanh Hư Động chính là một trong những tài sản vô giá của di tích Côn Sơn bởi nó có niên đại lâu đời nhất.

Với những giá trị văn hóa, lịch sử to lớn đó, ngày 23/12/2015, bia Thanh Hư Động ở chùa Côn Sơn đã được Thủ tướng Chính phủ ký quyết định công nhận bảo vật quốc gia. Bia Thanh Hư Động cũng là minh chứng cho những giá trị vô giá về văn hóa vật thể, phi vật thể của khu di tích quốc gia đặc biệt Côn Sơn – Kiếp Bạc.

Dương Tươi
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục
Khám phá bí ẩn tính cách con người qua ngày sinh (Kỳ 2)

Khám phá bí ẩn tính cách con người qua ngày sinh (Kỳ 2)

(PLVN) - Người xưa cho rằng, sở dĩ mỗi con người có một tính cách, số phận khác nhau là bởi họ được sinh ra vào những ngày tháng, giờ khắc khác nhau. Theo quan niệm này, ngày sinh chính là một thế lực ngầm có uy lực tối cao quyết định vận mệnh của con người. Tham khảo quan niệm lạc hậu trên của cổ nhân, chúng ta cũng khám phá ra ít nhiều điều thú vị...  

Đọc thêm

Sẽ cố gắng hoàn thành nghị định hướng dẫn 3 đạo luật về đầu tư, kinh doanh trước thời điểm luật có hiệu lực thi hành

Sẽ cố gắng hoàn thành nghị định hướng dẫn 3 đạo luật về đầu tư, kinh doanh trước thời điểm luật có hiệu lực thi hành
(PLVN)- Trả lời PLVN, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT) Vũ Đại Thắng cho biết, mặc dù số lượng Nghị định hướng dẫn các luật là khá lớn, song Bộ KH&ĐT cam kết cố gắng hoàn thành dự thảo Nghị định trình Chính phủ ban hành trước thời điểm Luật có hiệu lực để Luật thực sự đi vào cuộc sống...

TX. Ba Đồn (Quảng Bình): Kỳ vọng bứt phá thông qua Hội nghị đầu tư & phát triển năm 2020

 TX. Ba Đồn (Quảng Bình): Kỳ vọng bứt phá thông qua Hội nghị đầu tư & phát triển năm 2020
(PLVN) - Ngày 11/7, tại thị xã Ba Đồn, tỉnh Quảng Bình, UBND thị xã phối hợp với Báo Công Thương tổ chức Hội nghị "Đầu tư & Phát triển Thị xã Ba Đồn 2020" nhằm đánh giá lại công tác thu hút đầu tư trên địa bàn thị xã Ba Đồn trong thời gian qua, hướng thu hút và các giải pháp để thu hút đầu tư hiệu quả trong thời gian tới.

Thần thoại Ai Cập: Bí ẩn lời nguyền của Pharaoh Ai Cập

Thần thoại Ai Cập: Bí ẩn lời nguyền của Pharaoh Ai Cập
(PLVN) - Kim tự tháp là lăng mộ mà các vị vua Ai Cập cổ đại xây dựng cho mình. Kim tự tháp Ai Cập được coi là một trong 7 kỳ quan thế giới cổ đại. Mặc dù đã trải qua những tháng năm lịch sử kéo dài 4.000 năm, nhưng Kim tự tháp vẫn bao trùm một bức màn bí ẩn, tràn đầy những sắc thái thần bí.

Đòn hiểm

Đòn hiểm
(PLVN) - Mỹ quyết liệt nhất, nhưng cả Anh, Canada và Australia cũng thể hiện phản ứng rất gay gắt với Trung Quốc sau khi nước này bắt đầu có hiệu lực chính thức bộ luật mới thông qua về an ninh ở Hong Kong. 
Đưa hơn 240 công dân Việt Nam từ Singapore về nước

Đưa hơn 240 công dân Việt Nam từ Singapore về nước

(PLVN) - Ngày 11/7, các cơ quan chức năng Việt Nam, Đại sứ quán Việt Nam tại Singapore và hãng Hàng không VietJet đã phối hợp với các cơ quan chức năng Singapore đưa hơn 240 công dân Việt Nam từ Singapore về nước, trong đó có trẻ em dưới 18 tuổi, phụ nữ có thai, người cao tuổi, người ốm đau, người lao động hết hạn thị thực và hợp đồng lao động, người đi du lịch và quá cảnh từ các nước khác bị kẹt lại.

Bệnh Bạch Hầu diễn biến phức tạp tại Tây Nguyên: Nguyên nhân và cách phòng tránh

Bệnh Bạch Hầu diễn biến phức tạp tại Tây Nguyên: Nguyên nhân và cách phòng tránh
(PLVN) - Trong thời gian gần đây, bệnh Bạch Hầu trở thành nỗi lo lắng của nhiều người dân trên địa bàn Tây Nguyên nói chung và 2 tỉnh Gia Lai, Kon Tum nói riêng khi  đã phát hiện hàng chục ca nhiễm bệnh… Trước những diễn biến phức tạp cũng như tính chất nguy hiểm của dịch bệnh người dân cần nắm nó nguyên nhân gây bệnh, triệu trứng và cách phòng tránh để tự bảo vệ người thân, gia đình mình.

Vì sao người phương Tây cổ quan niệm ý nghĩa tháng sinh của mỗi người lại gắn với một loại đá quý?

Vì sao người phương Tây cổ quan niệm ý nghĩa tháng sinh của mỗi người lại gắn với một loại đá quý?
(PLVN) - Theo quan  niệm của người phương Tây cổ, tháng sinh của mỗi người sẽ ứng với một loại đá quý và mang một ý nghĩa khác nhau. Bởi vậy, theo người cổ nhân Tây phương, đeo một món trang sức có gắn đá tháng sinh của mình không chỉ để làm đẹp mà còn ảnh hưởng đến trạng thái tinh thần và sức khỏe của bạn.
Hà Nội: Hơn một thập kỉ làm làm lãnh đạo, Bí thư Lê Cường vẫn chưa giải quyết giao đất dịch vụ cho người dân

Hà Nội: Hơn một thập kỉ làm làm lãnh đạo, Bí thư Lê Cường vẫn chưa giải quyết giao đất dịch vụ cho người dân

(PLVN) - Bí thư Lê Cường liên tục thăng tiến và giữ vai trò lãnh đạo chủ chốt của quận Hà Đông trong nhiều năm qua, vừa bị kỷ luật do thời gian làm phó Chủ tịch UBND quận này, để xảy ra một số sai phạm về trật tự xây dựng. Không những thế, với tư cách là người đứng đầu Cấp ủy, UBND quận qua các giai đoạn ông này chưa giải quyết ổn thỏa vấn đề giao đất dịch vụ cho người dân, dẫn đến khiếu nại vượt cấp, kéo dài.

Phát Đạt đứng thứ 6 trong Bảng xếp hạng “50 Công ty Kinh doanh Hiệu quả nhất Việt Nam 2019”

Phát Đạt đứng thứ 6 trong Bảng xếp hạng “50 Công ty Kinh doanh Hiệu quả nhất Việt Nam 2019”
(PLVN) - Ngày 10/7/2020 tại GEM Center (TP HCM), Công ty Cổ phần Bất động sản Phát Đạt (Hose: PDR) được vinh danh xếp thứ 6 trong Bảng xếp hạng “50 Công ty Kinh doanh Hiệu quả nhất Việt Nam 2019”, do Tạp chí Nhịp cầu đầu tư và Công ty Chứng khoán Thiên Việt thực hiện thường niên. Đây là lần thứ 3 liên tiếp PDR nhận giải thưởng này. 
Thủ tướng: Bảo đảm bộ đội ta sẵn sàng tác chiến trong mọi tình huống

Thủ tướng: Bảo đảm bộ đội ta sẵn sàng tác chiến trong mọi tình huống

Giao nhiệm vụ cho ngành Hậu cần quân đội, Thủ tướng nêu rõ, xây dựng các giải pháp bảo vệ hậu cần và cách thức tổ chức hậu cần liên tục, kịp thời để đảm bảo bộ đội ta sẵn sàng tác chiến trong điều kiện chiến tranh đối phương sử dụng vũ khí công nghệ cao, không để bị động, bất ngờ.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Trưởng ban Báo Điện tử: Xuân Bính

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬