Bí mật phía sau những “chiến mã” trên “chảo lửa” Thì Thùng

(PLVN) - Hàng năm, vào mùng 9 tháng Giêng, hàng ngàn người dân cùng du khách trong cả nước đổ về gò Thị Thùng (xã An Xuân, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên) xem hội đua ngựa gò Thì Thùng. Chính sự chân chất, mộc mạc nhưng không kém phần hấp dẫn của hội đua đã làm nên nét duyên của ngày hội, trở thành một điểm hẹn văn hóa. 
Bí mật phía sau những “chiến mã” trên “chảo lửa” Thì Thùng

Tưng bừng vó ngựa 

Không nhớ rõ môn đua ngựa ở đây có từ bao giờ, chỉ biết rằng những ngày mới giải phóng ở xã miền núi An Xuân này ngày Tết vắng vẻ, vậy là thanh niên rủ nhau dắt ngựa ra gò Thì Thùng… đua với nhau.

Địa danh Quán Cau bây giờ đặt cho con đèo trên đường thiên lý Bắc - Nam, nhìn xuống thắng cảnh quốc gia đầm Ô Loan. Gò Điều giờ thuộc xã An Hòa (huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên).
Dọc dài vùng bán sơn địa này, người dân vẫn còn nuôi, kinh doanh và sử dụng ngựa thồ.

Gò Thì Thùng bằng phẳng và rộng mênh mông, mọc đầy hoa sim tím. Ngựa đua là những chú ngựa hàng ngày cùng họ lên rẫy thồ hàng, được khoác thêm tấm vải màu cho thêm phần long trọng. Những cô gái trong làng đến xem cũng hái những bó hoa rừng quanh đấy tặng cho người chiến thắng trong cuộc đua. Rồi thôn này thi với thôn kia, đến nay hội đua ngựa đã lan rộng ra toàn tỉnh Phú Yên.

Năm nay, hội đua ngựa gò Thì Thùng có sự tham gia của 32 kỵ mã cùng 32 kỵ sỹ, trong đó có 28 kỵ mã đến từ 4 xã vùng cao của huyện Tuy An là An Xuân, An Hiệp, An Thọ, An Lĩnh và 4 kỵ mã đến từ huyện Đông Hòa. Mỗi đợt đua, chọn 4 kỵ mã ra trường đua. Sau đó, chọn ngựa về nhất để vào thi bán kết, rồi chung kết. Các kỵ sĩ chính là những nông dân chân lấm tay bùn. Kỵ sĩ trẻ nhất trong hội đua khoảng 20 tuổi và người lớn nhất đã trên 60 tuổi, kể cả những người có thâm niên 30, 40 năm đua ngựa.

Có điều khá lạ là kỵ mã tham gia cuộc đua là ngựa cái, chuyên thồ nông sản của người địa phương, còn ngựa đực chỉ được dắt đến để ... làm cảnh, không cho tham gia đua. Sau tiếng trống khai hội, cua đua bắt đầu. Tuy nhiên, khi xuất phát thì đủ, nhưng về sau cứ rớt dần, khi đến đích chỉ còn 1, 2 kỵ mã.

Số còn lại xé cả hàng rào người chạy ra ngoài theo tiếng hí của bạn tình. Số khác chỉ có ngựa, còn người đã té ngã từ nào. Người và ngựa đều không chuyên nhưng không khí trường đua hấp dẫn. Tiếng trống giục, tiếng vỗ tay, tiếng hò reo cổ vũ đã làm cho cuộc đua tăng thêm sức nóng.

 Những kỵ mã phi nước đại trên đường đua

Thích thú khi xem đua ngựa ở gò Thì Thùng, anh Nguyễn Trần Nam (ở TP.Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên) cho biết: “Gia đình tôi đến xem hội đua ngựa từ rất sớm. Những kỵ sĩ già có, trẻ có điều khiển những con ngựa thường ngày vẫn thồ hàng, kéo cày nay chạy trên đường đua rất thú vị.

Qua các vòng đua, tôi thấy ngựa chạy rất hay. Nhiều ngựa phi nước đại đua nhau về đích, hấp dẫn không kém gì những cuộc đua chuyên nghiệp. Xem hội đua này, khán giả nhiều phen nín thở khi có ngựa chạy quá đà lao ra khỏi sân, phi thẳng về phía rào chắn; có lúc lại thót tim khi có người ngã ngựa”.

Kết thúc hội đua, giải nhất thuộc về kỵ sĩ Nguyễn Thành Trung, giải nhì thuộc về kỵ sĩ Lê Văn Thu, đồng giải ba là kỵ sĩ Ngô Văn Nhựt và Nguyễn Hữu Sơn. Tất cả 4 kỵ sĩ đạt giải đều ở xã An Hiệp. 

Theo ông Phạm Văn Bảy - Phó Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Yên, phần thưởng cho người và ngựa về nhất là một khoản tiền nhỏ mang tính tượng trưng. Cái được lớn nhất là cả người thua, người thắng lẫn người đi cổ vũ đều cảm thấy thích thú, vui vẻ trong ngày xuân. 

“Tại khu vực miền Trung - Tây Nguyên, hội đua ngựa gò Thì Thùng ở Phú Yên độc đáo không nơi nào có được. Qua từng năm, hội được tổ chức bài bản, quy mô và chuyên nghiệp hơn. Tuy nhiên, tính dân gian, đời thường vẫn được giữ nguyên. Chính điều này làm nên sự hấp dẫn của hội. Tỉnh Phú Yên đã có nhiều đầu tư để lễ hội này trở thành “đặc sản” trong các tour du lịch dịp Tết Nguyên đán để phục vụ du khách”, ông Bảy cho biết.

Chuyện nuôi ngựa 

Đã nhiều năm nay, năm nào ông Võ Văn Chín (xã An Xuân) cũng tham gia hội đua ngựa gò Thì Thùng. Năm nay, ông tiếp tục là 1 trong 32 kỵ sỹ dù đã 63 tuổi. Nhắc đến tốc độ ngựa đua, lão kỵ sĩ cười khà: “Có bữa tôi đi rẫy trên đường liên xã, mấy đứa thanh niên mới mua xe máy nên kè kè thách đua. Lúc đầu, tôi cũng không muốn nhưng tụi nó nói mãi, thế là chơi luôn. Sau một hồi đua, tôi đã cho xe đời mới của tụi nó chào thua, ngửi khói”.

Theo ông Chín, nguyên tắc chung để chọn ngựa là “đùi nai, tai thỏ, đầu nhỏ, cổ thắt”. Thế nhưng, còn nhiều yếu tố khác như lý lịch dòng họ, quá trình tập tành “tu nghiệp” và sở trường tinh ý của người mua. Muốn thuần ngựa nhanh thì phải tay nghề, có mạng “cầm” ngựa và nhất là phải gần gũi, chăm sóc thì mới “mã đáo thành công”. 

“Nuôi ngựa nhàn hơn các loại gia súc khác. Chúng ăn uống đơn giản, chỉ cần có cỏ tươi, loại cỏ có rất nhiều ở An Xuân, nước bột gạo hoặc nước mật đường. Mỗi ngày tắm ngựa, chải lông một lần. Ngựa cũng rất ít bệnh tật. Bên cạnh việc chăm sóc, đảm bảo sức khỏe cho ngựa thì người chủ nuôi cần có kỹ năng huấn luyện để đảm bảo an toàn cho người và ngựa khi tham gia hội đua ngựa truyền thống hàng năm”, ông Chín cho biết.

 Kỵ sĩ đã ngã, chỉ còn kỵ mã bức tốc trên đường đua

Dù xã An Xuân là nơi diễn ra hội đua ngựa gò Thì Thùng hàng năm, nhưng số lượng ngựa vẫn ít hơn hẳn so với xã An Hiệp. Thế nên nhiều người vẫn gọi An Hiệp là “thủ đô” ngựa. Và, ngựa đua ở An Hiệp cũng rất mạnh, đa phần các năm qua đều chiếm giải cao. Bằng chứng là năm nay, tất cả giải đều thuộc về các kỵ sĩ cùng kỵ mã xã An Hiệp.

Rồi, với mục đích quảng bá hình ảnh du lịch Phú Yên và giúp du khách có thêm trải nghiệm, 4 năm nay, CLB Vó ngựa An Hiệp đã cung cấp dịch vụ cưỡi ngựa tại gành Đá Đĩa (xã An Ninh Đông, huyện Tuy An) tạo nhiều hứng thú cho du khách. Việc chọn ngựa để phục vụ du khách không dễ dàng chút nào nên thành viên CLB phải chọn giống ngựa hiền. Muốn biết ngựa hiền, dữ thì phải xem tướng tinh, diện mạo của cha mẹ chúng. 

Theo tìm hiểu của chúng tôi, trước đây, khi đường giao thông gập ghềnh, ngựa là phương tiện quan trọng để giúp người dân huyện Tuy An di chuyển, thồ hàng hóa, nông sản từ ruộng dưới thung lũng, rẫy trên núi về nhà; hoặc băng qua những con đường lầy lội, trơn trợt, lởm chởm đá tảng, đá cuội mà xuống đồng bằng để mua bán nông sản. Bây giờ, đường sá đã thông thương, thuận tiện, vì thế bóng dáng ngựa thồ cũng dần thưa vắng. 

Và, dù không còn được xem là phương tiện chính trong sản xuất và đời sống nhưng con ngựa vẫn gắn bó với nhiều người dân ở Tuy An. Với người dân nơi đây, nuôi ngựa không chỉ phục vụ cho sản xuất mà còn để tham gia hội đua ngựa gò Thì Thùng hàng năm.

Bây giờ, ngang qua vùng Tuy An, vẫn vang lời mẹ ru: “Chiều chiều mượn ngựa ông Đô/ Mượn kiều chú lính đưa cô tôi về/ Cô về chẳng lẽ về không/ Ngựa ô đi trước, ngựa hồng theo sau/ Ngựa ô đi tới Quán Cau/ Ngựa hồng đủng đỉnh đi sau Gò Điều”.

Nhuận Oanh
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục
Những ai còn giữ gìn nghề thêu long bào của dân tộc Việt?

Những ai còn giữ gìn nghề thêu long bào của dân tộc Việt?

(PLVN) - Khắp vùng đất Thường Tín (Hà Nội) xưa kia nổi tiếng với nghề thêu, đặc biệt là thêu long bào, lọng phục vụ cho các triều đại phong kiến Việt Nam. Những người nghệ nhân thêu từ đây ra đi cũng đã làm rạng danh nghề thêu của cha ông khắp mọi miền Tổ quốc. 

Đọc thêm

Ninh Bình tăng cường xử lý xe vi phạm quá khổ, quá tải

Ninh Bình tăng cường xử lý xe vi phạm quá khổ, quá tải
(PLVN) - Để ngăn chặn tình trạng xe quá khổ, quá tải lưu thông trên các tuyến đường, lực lượng Cảnh sát giao thông (CSGT ), Công an tỉnh Ninh Bình đã tăng cường tuần tra, xử lý các trường hợp vi phạm, góp phần đảm bảo trật tự an toàn giao thông và kết cấu hạ tầng.

Xốn xang phượng tím Đà Lạt chào hè

Xốn xang phượng tím Đà Lạt chào hè
(PLVN) - Mỗi độ tháng tư, những con phố của cao nguyên Lâm Viên được khoác lên mình màu tím thẳm của loài hoa đặc biệt - hoa phượng tím. Cũng vì vậy mà những người yêu Đà Lạt gọi tháng tư của xứ sở ngàn hoa là mùa phượng tím về.

Một Ngũ Cung rất khác khi “Yêu”

Một Ngũ Cung rất khác khi “Yêu”
(PLVN) - Ca khúc “Yêu” được nhạc sĩ Nguyễn Đức Cường chắp bút cùng với Trần Thắng – guitarist kiêm sáng tác chính của ban nhạc Ngũ Cung có ca từ ngọt ngào trên nền giai điệu mạnh mẽ, nói về những hoài niệm đã qua. 

Trao Bằng xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt cho ngôi chùa có kiến trúc gỗ cổ nhất Việt Nam

Trao Bằng xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt cho ngôi chùa có kiến trúc gỗ cổ nhất Việt Nam
(PLVN) - Ngày 17/4, tại xã Lạc Hồng (huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên), Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Phó Cục trưởng Cục Di sản văn hóa (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) Trần Đình Thành đã trao Bằng xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt chùa Thái Lạc cho đại diện huyện Văn Lâm (Hưng Yên).

Việt Nam lên tiếng về việc ra khỏi danh sách thao túng tiền tệ

Việt Nam lên tiếng về việc ra khỏi danh sách thao túng tiền tệ
(PLVN) - Ngày 17/4, Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng đã trả lời câu hỏi phóng viên đề nghị cho biết phản ứng của Việt Nam về Báo cáo công bố ngày 16/4 của Bộ Tài chính Hoa Kỳ về “Chính sách kinh tế vĩ mô và ngoại hối của các đối tác thương mại chính của Hoa Kỳ.” 

Lâm Đồng đình chỉ hàng loạt cán bộ quản lý rừng phòng hộ

Lâm Đồng đình chỉ hàng loạt cán bộ quản lý rừng phòng hộ
(PLVN) - Tạm đình chỉ 4 trưởng ban quản lý (BQL) bảo vệ rừng phòng hộ, yêu cầu xử lý kỷ luật đối với hạt trưởng các hạt kiểm lâm cùng các cá nhân liên quan theo qui định… - đó là những chỉ đạo mới nhất, quyết liệt nhất của UBND tỉnh Lâm Đồng liên quan tới vi phạm trong công tác quản lý bảo vệ rừng.

Regal Pavillon – giá trị bền vững của dự án mang tầm quốc tế

Regal Pavillon – giá trị bền vững của dự án mang tầm quốc tế
(PLVN) - Thấu hiểu nhu cầu của nhóm khách hàng có thu nhập cao cũng như cộng đồng cư dân thịnh vượng, Đất Xanh Miền Trung tiên phong áp dụng những tiêu chuẩn thiết kế, công nghệ xây dựng và bảng vật liệu nhập khẩu cho dự án shophouse 5 sao Regal Pavillon, mang đến cho cư dân tương lai những trải nghiệm sống đẳng cấp, trường tồn theo năm tháng.

“Ngôi nhà chung” Hải Hưng khởi sắc sau một năm tái hợp

“Ngôi nhà chung” Hải Hưng khởi sắc sau một năm tái hợp
(PLVN) - Sau một năm kể từ ngày hai xã Hải Xuân và Hải Vĩnh (huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị) về cùng ngôi nhà mang tên xã Hải Hưng, tình cảm của bà con trở nên thân mật, khăng khít, văn hóa, giáo dục và kinh tế phát triển vượt trội. Bộ máy hành chính ổn định và phát huy hiệu quả, tạo sự đồng thuận cao trong cán bộ, đảng viên và nhân dân.
Tiếp tục ghi nhận 2 trường hợp ngộ độc sau khi sử dụng tinh dầu đuổi muỗi

Tiếp tục ghi nhận 2 trường hợp ngộ độc sau khi sử dụng tinh dầu đuổi muỗi

(PLVN) - TS.BS Nguyễn Trung Nguyên - Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai - cho biết ngày 12/4, Trung tâm có tiếp nhận 2 bệnh nhân là vợ chồng trong gia đình (33 tuổi và 36 tuổi, ở Hòa Bình), nhập viện với biểu hiện đau đầu, buồn nôn, chóng mặt, giảm khứu giác sau khi sử dụng tinh dầu đuổi muỗi dạng xông hơi trong gia đình.

Thủ tướng Chính phủ gửi công điện chỉ đạo ứng phó mưa lũ

Thủ tướng Chính phủ gửi công điện chỉ đạo ứng phó mưa lũ
(PLVN) - Trước tình hình mưa lớn xảy ra tại khu vực miền núi phía Bắc, gây lũ quét trên địa bàn huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai, làm 03 người chết, hư hại nhiều nhà dân trong khu vực, Thủ tướng Chính phủ đã có công điện về việc khắc phục hậu quả và ứng phó với mưa lũ.
Năm 2020: BIC tăng trưởng lợi nhuận gần 40% so với 2019

Năm 2020: BIC tăng trưởng lợi nhuận gần 40% so với 2019

(PLVN) - Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2021 của Tổng Công ty Bảo hiểm BIDV (BIC) tổ chức cuối tuần qua đã thông  qua Báo cáo kết quả kinh doanh năm 2020 và kế hoạch năm 2021, trong đó lợi nhuận trước thuế hợp nhất năm 2020 của BIC và của Công ty mẹ BIC đều tăng trưởng gần 40% so với năm ngoái…

Cầm cố xe của anh vợ để lấy tiền đánh bạc

Cầm cố xe của anh vợ để lấy tiền đánh bạc
(PLVN) - Sáng ngày 17/4, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an huyện Châu Thành, tỉnh An Giang cho biết, cơ quan này vừa ra Quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và Lệnh cấm đi khỏi nơi cư trú đối với Nguyễn Ngươn Em, sinh năm 1989, trú tại ấp Vĩnh Hòa A, xã Cần Đăng, huyện Châu Thành, để tiếp tục điều tra về hành vi “Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản”.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0888 033 376