Bàn chuyện chữ Hiếu xưa và nay

(PLVN) -Hiếu là giá trị đạo đức cao đẹp, nhân văn được lưu giữ và truyền lại từ hàng ngàn năm nay. Chữ hiếu ngày nay không chỉ bao hàm nội dung như chữ hiếu ngày xưa là tấm lòng tri ân và báo đáp đối với cha mẹ mà rộng hơn đó còn là tấm lòng hiếu hạnh với nhân dân, với cộng đồng...
Bàn chuyện chữ Hiếu xưa và nay

Chữ "hiếu"trong đời sống tâm linh người Việt

“Hiếu” được hình thành từ xa xưa, gắn liền với phong tục thờ cúng tổ tiên, về sau được Nho giáo phát triển và thể chế hoá thành chuẩn mực đạo đức. Về cơ bản, nội dung phạm trù “hiếu” mang một ý nghĩa tích cực, đó là bổn phận làm con phải có hiếu với cha mẹ.

Trong việc thực hành đạo hiếu, người Việt Nam chịu nhiều ảnh hưởng của Nho giáo, song đạo hiếu ở Việt Nam vẫn có nét đặc sắc riêng, không hà khắc và cứng nhắc như trong quan niệm của Nho giáo

Khi đạo Phật du nhập vào Việt Nam, chắc hẳn người Việt đã có tín ngưỡng thờ cúng ông bà, tổ tiên, còn gọi nôm na là ‘đạo’ thờ ông bà hay ‘đạo’ hiếu. Không thấy có sử liệu xác chứng tục thờ cúng này có từ khi nào.

Trong Đại Việt sử ký toàn thư có nói nhiều về việc người Việt thờ kính các anh hùng dân tộc như Phù Đổng Thiên Vương đã có công dẹp trừ ngoại xâm; và hình thức thờ cúng tế lễ có những điểm tương đồng với ‘đạo’ thờ kính tổ tiên. Phong tục này là một nét văn hóa đặc thù của người Việt và đã được ví như là một loại ‘đạo’ làm người 

 

‘Sống vì mồ mả, không sống vì cả bát cơm’ là tập tục nói lên tinh thần ‘uống nước nhớ nguồn’ của người Việt dù tổ tiên ông bà vẫn còn hay đã khuất bóng. Từ những ngày khổ đau như tang ma đến những ngày vui mừng như lễ tết… trong gia đình, dòng tộc tổ tiên ông bà luôn luôn được mời gọi, đón chào về sum họp cùng con cháu để sẻ chia.

Ngoài ra, tập tục cũng bao gồm ông bà, cha mẹ còn sống cũng phải được kính trọng như khi đã mất. Đôi khi có sự hiểu lầm là việc thờ kính tổ tiên, ông bà chỉ dành cho người đã chết.

Kính trên, nhường dưới là một nét đẹp đặc thù khác trong văn hóa Việt Nam. Có liên quan mật thiết đến tinh thần ‘kính lão đắc thọ’, kính trọng các bậc bô lão, các người lớn tuổi hơn mình, không những trong gia tộc mà còn ngoài xã hội. Ông, bà, cha, mẹ, anh, em, con, cháu, nội, ngoại hai bên, hoặc những người lớn tuổi, cao niên v.v… phải được nói năng, xưng hô cho đúng lễ trên dưới. 

Trong dòng máu và các tế bào đang hoạt động trong cơ thể chúng ta, mình cảm nhận được sự hiện hữu của tổ tiên. Do vậy việc thờ kính mang ơn là điều tất yếu của một con người biết ‘ăn quả, nhớ kẻ trồng cây’

Trong quan niệm của Phật giáo, hiếu đạo cũng được đề cao. Đức Phật luôn dạy rằng, con người cần ăn ở hiền lành, tu nhân, tích đức, cứu khổ, cứu nạn; những việc làm xuất phát từ lòng hiếu thảo mang lại lợi ích thiết thực cho cha mẹ trong hiện tại và tương lai. Bất hiếu là tội lớn nhất trong hành vi, lẽ sống của mỗi con người. Người nào chẳng đối xử tốt với cha mẹ của họ, thì khó có thể sống tốt, sống thiện với người khác được; bất hiếu thì cũng bất nhân.

Thực trạng của đạo hiếu ở Việt Nam

Đạo hiếu trong Nho giáo, Phật giáo phù hợp với thuần phong, mỹ tục, văn hóa của con người Việt Nam. Vì thế, người Việt Nam luôn coi trọng và tiếp thu chữ hiếu trong giáo dục nhân cách cho con người; coi đạo hiếu là đường hướng và phương châm ứng xử nhân văn của con cháu đối với cha mẹ và cũng là các chuẩn mực, thước đo giá trị đạo đức của con người.

Đạo hiếu trong Nho giáo, Phật giáo phù hợp với thuần phong, mỹ tục, văn hóa của con người Việt Nam. Vì thế, người Việt Nam luôn coi trọng và tiếp thu chữ hiếu trong giáo dục nhân cách cho con người; coi đạo hiếu là đường hướng và phương châm ứng xử nhân văn của con cháu đối với cha mẹ và cũng là các chuẩn mực, thước đo giá trị đạo đức của con người.

Truyền thống giữ đạo hiếu của dân tộc được kế thừa và nâng cao trong tư tưởng và nhân cách Hồ Chí Minh. Trung và hiếu là hai phạm trù đạo đức được Hồ Chí Minh sử dụng cặp đôi với nhau và coi như chuẩn mực cao nhất trong hành vi của con người. “Trung với nước, hiếu với dân” - trong tư tưởng Hồ Chí Minh, phạm trù hiếu không còn bó hẹp trong phạm vi trọn đạo làm con với cha mẹ mình, mà ở đây là hiếu thảo với nhân dân, vì nhân dân mà phục vụ. Không chỉ thương yêu cha mẹ mình mà còn phải thương yêu cha mẹ người.

Trong điều kiện hiện nay, chúng ta cần tiếp tục khẳng định vai trò của chữ hiếu trong gia đình cũng như ngoài xã hội; kế thừa, phát triển hiếu theo tinh thần Hồ Chí Minh, gắn với việc xây dựng gia đình văn hoá mới đáp ứng yêu cầu hiện đại hoá xã hội và xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc.

 

Sơn Bình / Xa lộ Pháp luật
Loading...

Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Bạch Thái Bưởi - Huyền thoại doanh nhân đất Việt

Bạch Thái Bưởi - Huyền thoại doanh nhân đất Việt

(PLVN) - “Người Việt Nam dùng hàng Việt Nam” câu khẩu hiệu đã được triển khai thành một cuộc vận động xây dựng văn hóa tiêu dùng và thúc đẩy ý chí tự tôn dân tộc. Ít tai biết khẩu hiệu này đã xuất hiện từ đầu thế kỷ 20 bởi một nhà tư sản ái quốc - doanh nhân Bạch Thái Bưởi. Đến tận ngày nay, người ta vẫn tôn vinh ông là một trong những người đầu tiên khẳng định vị thế của doanh nhân Việt.

Đọc thêm

Xúng xính du lịch Châu Âu với những gợi ý đơn giản nhất

Xúng xính du lịch Châu Âu với những gợi ý đơn giản nhất
(PLVN) - Chắc chắn rằng tín đồ du lịch nào cũng mong ước một lần được đặt chân tới Châu  u để khám phá vẻ đẹp thanh lịch, lãng mạn, với kiến trúc và không gian cổ kính, hoa lệ, đầy nghệ thuật. Mùa lễ hội đang đến, bạn đã sẵn sàng cho một chuyến đi trong mơ của mình? Thật đơn giản vì bài viết này sẽ mang tới một lịch trình tiết kiệm thời gian và chi phí nhất dành cho các bạn trẻ.

VIB lãi trước thuế 4.082 tỷ đồng, tăng trưởng 49%

VIB lãi trước thuế 4.082 tỷ đồng, tăng trưởng 49%
(PLVN) - Ngân hàng quốc tế (VIB) vừa công bố báo cáo tài chính quý 4 và báo cáo năm 2019 trước kiểm toán. Lợi nhuận trước thuế hợp nhất của VIB lũy kế năm 2019 đạt 4.082 tỷ đồng, ROE đạt mức 27,1% đứng trong nhóm dẫn đầu thị trường về hiệu quả sinh lời.

Đường đến 10.000 tỷ đồng lợi nhuận của MB

Đường đến 10.000 tỷ đồng lợi nhuận của MB
(PLVN) - Diễn đàn VIPF 2019 quy tụ gần 500 chuyên gia, nhà đầu tư chuyên nghiệp trong và ngoài nước mới đây đã đưa ra đánh giá: “Trong tất cả các NHTM niêm yết, VCB, ACB và MBB đang thể hiện là những ngân hàng có sự hoạt động tối ưu nhất”. 
Loading...

Cựu Chủ tịch Interpol nhận án tù 13,5 năm

Cựu Chủ tịch Interpol nhận án tù 13,5 năm
(PLVN) - Cựu Chủ tịch Tổ chức Cảnh sát hình sự quốc tế (Interpol) Mạnh Hoành Vĩ đồng thời là cựu Thứ trưởng Bộ Công an Trung Quốc ngày 21/1 đã bị tòa án Trung Quốc kết án 13,5 năm tù giam vì tội nhận hối lộ.
Bộ Tư pháp gặp mặt thân mật các nhà báo trước thềm Xuân Canh Tý 2020

Bộ Tư pháp gặp mặt thân mật các nhà báo trước thềm Xuân Canh Tý 2020

(PLVN) - Chiều 21/1, thay mặt Lãnh đạo Bộ Tư pháp, Thứ trưởng Nguyễn Khánh Ngọc đã có buổi gặp mặt thân mật với các biên tập viên, phóng viên các cơ quan thông tấn, báo chí Trung ương và địa phương. Nhân dịp này, Bộ Tư pháp tổ chức họp báo công tác tư pháp quý IV/2019 dưới sự chủ trì của Phó Chánh Văn phòng phụ trách Văn phòng Bộ Nguyễn Quốc Hoàn - Người phát ngôn của Bộ Tư pháp.  

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Vũ Hoàng Diệp, Trần Đức Vinh

Trưởng ban Báo Điện tử: Xuân Bính

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬