Xuân mới, hãy tặng cho mình một chữ An

(PLVN) - Chúng ta không thể tìm cầu bình an nơi người hay nơi cuộc đời. Chúng ta chỉ có thể có được bình an trong mảnh đất tâm, trong nội tại của tâm hồn mình... Và người ta không thể tìm cầu sự bình an ở nơi cuộc đời này nếu như tâm hồn mình không an yên, tự tại. 
Xuân mới, hãy tặng cho mình một chữ An Ảnh minh họa.

Bản chất của sự sống vốn xoay quanh chu kỳ: sinh - trụ - dị - diệt. Tức là mọi người và mọi loài đều không nằm ngoài quy luật đó. Sinh ra, lớn lên, đổi thay (hoặc già đi, yếu đi)... rồi chết. Cuộc đời là vô thường. Nhưng không chỉ có vô thường, Đức Phật dạy, cuộc đời còn là khổ và vô ngã. 

Vô thường, khổ, vô ngã như ba vị thần cai quản sự vận hành của vạn pháp trong nhân gian. Đời sống của con người và muôn loài, thậm chí là cả đời sống của sự vật cũng không nằm ngoài quy luật đó. Bản chất là vô thường, là khổ, vậy thì làm gì có sự ổn định mãi, làm gì có cái gọi là bình an ở nơi ngoài cuộc đời và sự sống. 

Chúng ta không thể tìm cầu bình an nơi người hay nơi cuộc đời. Chúng ta chỉ có thể có được bình an trong mảnh đất tâm, trong nội tại của tâm hồn mình. 

Nếu hôm nay bạn đang ổn định, đang yên ấm, thì ngày nào đó, rồi mọi sự cũng sẽ có đổi thay. Chắc chắn là vậy. Tôi không nói ra những điều này để hù bạn, hay để nhắc nhớ một sự thật khiến bạn bối rối và tiêu cực. Tôi chỉ muốn chia sẻ với bạn rằng, ổn định khác với bình an. Và bạn cũng đừng hỏi tôi làm thế nào để có được sự bình an. Đó là một câu hỏi ẩn chứa sự bất an và bản thân nó cũng dẫn đến bất an.

Bình an với người yêu mưa, là khi trời mưa mướt mát cỏ cây. Bình với người yêu nắng, là khi nắng vàng trải xuống mùa, xuống cỏ hoa thơm lành như mật. Bình an với người yêu thiên nhiên là được hòa vào giữa nơi núi rừng suối sông; bình an với người yêu nghiên cứu lại là giữa căn phòng ấm sực đèn vàng với những chồng sách dày bao quanh mình. 


Bình an có phải ở nơi sự vật, ở nơi những điều kiện khách quan “bên ngoài” không? Không phải. Nắng mưa hay mây trời, đồi núi bao la hay căn phòng nhỏ... tất cả vốn dĩ như thế chứ tự thân nó không biểu hiện sự bình an hay bất an nào cả. 

Vậy thì sự bình an, chữ an có phải ở nơi sự thỏa mãn khi tâm ý mong muốn điều gì đó? Không phải! Bình an, khác với sự thỏa mãn những nhu yếu cá nhân. Trong một gia đình, người chồng yêu sự náo nhiệt, người vợ thích được lặng lẽ, yên tĩnh, vậy nếu hai người này muốn được bình an theo ý mình, làm điều mình thích thì xung đột và bất an liền có mặt.

Cho nên, điều tôi muốn nói, chính là sự bình an không thể được tìm cầu ở đối tượng bên ngoài, không thể có mặt ở đời sống. Những ý muốn được bình an đó chính là nguyên nhân dẫn đến bất an, vì bình an không phải là ổn định và an toàn, cũng không phải sự đạt được hay thỏa mãn một điều mà cái tôi của bản ngã mong mỏi. 

Vô thường, khổ, vô ngã được ví như những vị thần đảm nhiệm sự xoay vần của vạn pháp và bể khổ của cuộc đời là vẻ đẹp kỳ diệu, vẻ đẹp màu nhiệm của đời sống. 

Người nấu ăn giỏi là người hiểu được rằng: Chanh chua, muối mặn, gừng cay. Và họ sẽ biến chúng thành những thứ gia vị bổ sung cho nhau, hòa hợp cùng nhau để làm nên những món ăn ngon, chứ không phải tìm cách biến tất cả gia vị ấy thành một vị ngọt. Đường rất ngọt, nhưng chỉ một vị ngọt ấy không thể đủ để làm ra được những món ăn đa dạng, vừa vặn và ngon lành. 

Không thể tìm sự bình an nơi cuộc đời nếu như tâm hồn ta không an yên, tự tại.   

Cuộc đời cũng vậy. Có được, có mất, có hơn, có thua. Cuộc đời cũng có sóng gió, có ghét ghen, có dối trá, có ích kỷ. Đó là cách vận hành của tạo hóa. Vậy thì “An” là an gì? Là an ở trong tâm. Thuận thiên lập mệnh. Nói như thiền sư Viên Minh khi nhắc lại lời dạy của Đức Phật: Sống là “tùy duyên thuận pháp, vô ngã vị tha”. Làm được điều đó, bình an có mặt. Tâm biết tùy duyên, ấy là tâm thường an ổn. “An” trong lòng, vững chãi mà không cần xin hay tìm cầu ở đâu nữa. 

Cuộc đời vô thường, vậy cứ để nó vô thường chứ không cần khởi lên ý muốn nó sẽ có gì đó “thường”, sẽ ổn định, yên ấm, yêu thương và đủ đầy mãi. Trong cái vô thường ấy, chỉ cần mình quan sát, hiểu thấu và từ đó thấy ra được những bài học cần thiết cho mình, thì ngay đó, mình có bình an.

Mùa xuân là kỷ niệm và mỗi chúng ta có thể trở về với tuổi thơ, về quê nhà. Ý niệm của những cái Tết có thể được bắt đầu từ ký ức về dáng hình tảo tần thương lo, hiền từ mà ấm áp của mẹ. Tết bắt đầu với hình ảnh bếp lửa và cả nhà quây quần trò chuyện bên nồi bánh chưng đêm giao thừa, ba đứng trang nghiêm thánh kính trước mâm cỗ cúng trung thiên...

Mùa xuân cũng có thể là những đoạn hồi ức về sự sum họp gia đình với đủ đầy tiếng cười và không gian đầm ấm. Mùa xuân là những hương trầm và bánh chưng xanh thơm thảo cùng lòng biết ơn tiên tổ. Mỗi một người đều có những đoạn ký ức đầy hạnh phúc, đầy sự êm đềm mà có lẽ, chỉ cần chạm khẽ, tâm hồn lại như sợi dây đàn rung lên những thanh âm tha thiết và ngọt ngào.

Những khoảng thời gian ấy, giờ đây mình phải “trở về” ở một khoảng ký ức mới có được, trở về mới có những khoảnh khắc thiêng liêng đã từng qua, từng được yêu thương, được nâng giấc, được vị tha trong bộn bề muôn nỗi âu lo.

Đôi khi, con người ta cần cảm thấy mình cô đơn như một chiếc lá rơi vào trong thinh lặng. Nhưng, cô đơn ấy cũng như muối mặn gừng cay. Người ta cũng cần đến những ngang trái, mất mát và đổi thay trong đời, như những thanh ngâm bồ hòn... như là thuốc đắng thì dã tật! 

Nỗi cô đơn thinh lặng và sẽ trở nên dịu ngọt nếu mình quan sát và thương nó như thương đứa trẻ ngày nào còn được mẹ dành cho trái bắp đầu mùa nóng hổi. Đứa trẻ ấy ở trong mình, là mình. Những được mất và trắc trở cùng sóng gió trong đời có mặt cũng là để mình học ra những bài học mà trở nên rộng lòng, vị tha và thấu đáo trước khổ đau trong cõi nhân sinh.

Những lòng tốt, những yêu thương có rồi đi qua là để mình chân cứng đá mềm, trưởng thành lên khi rời khỏi sự chở che bảo bọc. Tất thảy mọi nhân duyên đến và đi trong đời giúp mình hiểu, giúp mình có cơ hội học lẽ khiêm cung và lòng biết ơn với cuộc đời.

Tạo hóa sinh ra con người với thân nhiệt cao và trái tim ấm. Càng nhiều tuổi, thân nhiệt càng thấp hơn. Nhưng đó chính là bởi, người ta cần sống bằng lòng nhiệt thành, bằng trải nghiệm, bằng những vững vàng mà giữ lấy ngọn lửa yêu thương trong tâm hồn. Một tâm hồn vô ngã, vị tha, biết thuận pháp mà tùy duyên hành xử. Viết đến đây, tôi lại nhớ tới lời dạy của mẹ chồng đứa cháu gái ruột dặn con dâu mình: “Trong miệng có đức, trong mắt có người, trong tâm có lòng yêu thương và trong hành xử có lương thiện”. 

Cuộc đời vốn là vô thường, khổ và vô ngã. Điều đó là duy nhất không đổi thay. Bởi vậy, không có chữ “An” nào đi xin mà có được. Chỉ có tâm hồn mình, có biết sống tùy duyên mà vị tha, vô ngã hay không thôi.

Quê nhà, tuổi thơ là yêu thương. Yêu thương và tha thiết đến độ không cần học, không cần đọc, không cần nhớ mà cũng thuộc lòng từng lớp khói bếp, từng chén trà và màu không gian của một buổi chiều nơi làng quê... Không cần phải lắng nghe mà nhớ từng tiếng lích chích trên tán bồ đề. Không cần lặng ngắm mà nhớ từng nụ cười trên khóe mắt của mẹ. Từng dáng vẻ, từng cử chỉ thân thương cứ mặc nhiên in dấu vào lòng. 

Mùa xuân năm nay, Tết năm nay, như tôi đã phải “trở về” với hoài niệm để thấy dáng mẹ tôi xưa... Nhưng tôi hiểu rằng, những ngày tháng đã qua là quý giá và mẹ giờ đã biểu hiện dưới muôn hình hài khác. Mẹ giờ có mặt từ nơi nếp nghĩ, cách làm, lời ăn ý ở, mẹ có mặt trong mỗi tế bào, mỗi cánh lá, nụ hoa mình gặp. Mẹ không còn là một dáng vẻ cụ thể mà mẹ giờ là đất, là cây, là quê hương... 

Xin gửi bạn một lời chúc lành cho năm mới tràn đầy an lạc và yêu thương. Và xin chia sẻ với bạn về những được mất, những đắng cay cùng khổ đau từng trải. 

Chỉ có điều, bạn nhớ nhé, chữ “An” là một chữ mà mỗi người có thể tự viết tặng cho những tháng ngày của mình về sau, mà không cần bất kỳ một giấy mực, một thầy đồ nào cả.

Sư thầy Thích Tâm Hiệp
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục
Người Việt muôn phương- (Bài 3):  Cầu nối vững chắc cho mối quan hệ hữu nghị

Người Việt muôn phương- (Bài 3): Cầu nối vững chắc cho mối quan hệ hữu nghị

(PLVN) - Việc di cư của người Việt tới Lào đã diễn ra từ lâu trong lịch sử, từ thời kỳ phong kiến, Pháp thuộc cho tới ngày nay. Cộng đồng người Việt ở Lào có vai trò quan trọng trong nền kinh tế, xã hội Lào nhờ vào sự đoàn kết và nỗ lực không ngừng của những người Việt xa xứ. Họ chính là cầu nối vững chắc cho mối quan hệ hữu nghị tốt đẹp Việt - Lào.

Đọc thêm

Ngân hàng Thế giới, Quỹ Khí hậu Xanh cấp 86,3 triệu USD cho Việt Nam hỗ trợ thúc đẩy đầu tư vào tiết kiệm năng lượng

Ngân hàng Thế giới, Quỹ Khí hậu Xanh cấp 86,3 triệu USD cho Việt Nam hỗ trợ thúc đẩy đầu tư vào tiết kiệm năng lượng
(PLVN) - Ngân hàng Thế giới, thay mặt cho Quỹ Khí hậu Xanh (GCF), vừa ký hiệp định viện trợ không hoàn lại trị giá 11,3 triệu USD với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam để hỗ trợ phát triển thị trường tài chính thương mại cho đầu tư vào tiết kiệm năng lượng trong ngành công nghiệp, bao gồm một khoản bảo lãnh trị giá 75 triệu USD.

3 lý do khiến dự án đô thị cao cấp FLC Premier Parc được giới đầu tư săn đón thời gian gần đây

3 lý do khiến dự án đô thị cao cấp FLC Premier Parc được giới đầu tư săn đón thời gian gần đây
(PLVN) - Thông tin về khu đô thị cao cấp FLC Premier Parc mới ra mắt đang khiến thị trường địa ốc Tây Hà Nội dậy sóng khi dự án sở hữu vị trí đắc địa giữa trung tâm quận Nam Từ Liêm sầm uất, được quy hoạch theo mô hình kiến trúc Pháp cổ điển với hơn 50 tiện ích vui chơi giải trí hiện đại. 
Đâm chết người chỉ vì mâu thuẫn khi tham gia giao thông

Đâm chết người chỉ vì mâu thuẫn khi tham gia giao thông

(PLVN) - Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Châu Đốc, An Giang cho biết, vừa ra Quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và ra Lệnh tạm giam đối với Võ Lê Phúc Tâm, sinh năm 2001, trú tại phường Châu Phú B, thành phố Châu Đốc, để tiếp tục điều tra về hành vi “Cố ý gây thương tích”.

Xây dựng điểm trường mới tiền tỷ rồi... bỏ hoang

Xây dựng điểm trường mới tiền tỷ rồi... bỏ hoang
(PLVN) - Điểm trường mầm non tại Tổ tự quản Cầu Ròong – Trường mầm non xã Hồng Hóa (huyện Minh Hóa, Quảng Bình) được đầu tư xây mới với tổng mức đầu tư 1,7 tỷ đồng. Sau khi xây dựng xong, điểm trường này được bàn giao và bị bỏ hoang từ cuối năm 2018 đến nay gây lãng phí.

Hải Phòng chuẩn bị chu đáo cho học sinh trở lại trường sau thời gian nghỉ phòng dịch Covid-19

Hải Phòng chuẩn bị chu đáo cho học sinh trở lại trường sau thời gian nghỉ phòng dịch Covid-19
(PLVN) - Khử khuẩn, niêm phong các lớp học đã hoàn thành công tác vệ sinh, chú trọng bữa ăn bán trú để nâng cao sức khỏe cho học sinh trong giai đoạn dịch bệnh diễn biến phức tạp… là những giải pháp mà các đơn vị giáo dục Hải Phòng đã triển khai và sẵn sàng các điều kiện để đón học sinh tới trường vào ngày 8/3.
Sin Suối Hồ - Nơi tình yêu hoà quyện cùng thiên nhiên

Sin Suối Hồ - Nơi tình yêu hoà quyện cùng thiên nhiên

(PLVN) - Sin Suối Hồ - bản du lịch cộng đồng của người Mông thuộc huyện Phong Thổ (Lai Châu), được thiên nhiên ưu đãi có nhiều tiểu vùng khí hậu, cảnh sắc thiên nhiên hùng vĩ cùng những nét văn hóa độc đáo đặc trưng của các dân tộc trên địa bàn huyện, nơi đây đang trở thành điểm đến hấp dẫn của du khách trong và ngoài nước.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬